Konstanty Ildefons Gałczyński

Dramat zdradzonego mężczyzny, czyli Przygnieciony przez kredens

Ta lektura, podobnie jak tysiące innych, jest dostępna on-line na stronie wolnelektury.pl.

Utwór opracowany został w ramach projektu Wolne Lektury przez fundację Wolne Lektury.

Teatrzyk „Zielona Gęś”
ma zaszczyt przedstawić
dramat
pt.

Dramat zdradzonego mężczyzny, czyli Przygnieciony przez kredens

Osoby:

MĘŻCZYZNA i KREDENS

Scena przedstawia izdebkę, gdzie stoi wyżej wspomniany starożytny trzypiętrowy Kredens z galeryjką w kształcie uciesznym i gzymsem ¹z trąbiącymi aniołkami.

MĘŻCZYZNA

Cogito, ergo sum², to znaczy: myślę, więc jestem — powiedział kolega Kartezjusz³. Ale co z tego, że ja jestem, kiedy mojej żony nigdy nie ma. Ona całymi dniami siedzi w café i plotkuje.

A tymczasem: 

grzybki niezamarynowane, 

skarpetki niepocerowane, 

kurze niepościerane, 

łóżka niezasłane, 

ryby nieoskrobane, 

kartofle nieobrane, 

jajka nieugotowane, 

krany niepozakręcane, 

a ja patrzę na pustą ścianę 

i łykam gorzkie łzy.  

łyka raz po raz

Jedyne moje towarzystwo, jedyny mój przyjaciel to ten stary kredens, świadek moich cierpień i tęsknot. O, gdybyś umiał mówić, stary kredensie, kredensie z galeryjką w kształcie nieokreślonym i z gzymsem, na którym dwa aniołki dmą w złote puzony!!

Ale coś zdaje mi się, że ten kredens znowu się chwieje. Najprawdopodobniej Pikuś znowu odgryzł nóżkę. Przeklęty Pikuś.

Rozpaczliwym ruchem poprawia Kredens, Kredens przewraca się i przygniata rozmówcę.

MĘŻCZYZNA

spod Kredensu

O, jak mi dobrze! Może nareszcie skończą się moje cierpienia. Co to? Aha, to słoik z chrzanem otworzył się i chrzan zalewa mi oczy. Przebaczam ci, Mario.

pauza

Mario, gdzie w tej chwili jesteś? Czy może u Alicji? Czy ewentualnie w ulubionym café? Czy może zapisałaś się na kurs szybowcowy i bujasz teraz jaskółeczką wśród obłoków wysoko, nad trywialnym kominem naszego domu i, że tak powiem, vanitas vanitatum⁴? Ty jak świetlany duch ponad ziemskim padołem. Ja natomiast pod kredensem. Mario, przebaczam ci. A ty, kredensie, przygnieć mnie do reszty.

KREDENS

ludzkim głosem

Proszę bardzo!

Przygniata go do reszty.

Kurtyna

16 października 1949

Książka, którą czytasz, pochodzi z biblioteki fundacji Wolne Lektury.

Jeśli tak jak my wierzysz, że to, co robimy, jest ważne i potrzebne — wesprzyj naszą zbiórkę! wolnelektury.pl/pomagam/

Wolne Lektury nie mają stałego finansowania — działamy dzięki społeczności.

Aby spokojnie działać w 2026 roku, potrzebujemy wsparcia.

Dołącz i pomóż nam utrzymać dostęp do literatury dla wszystkich.

wolnelektury.pl/pomagam/

Podoba Ci się to, co robimy? Wesprzyj Wolne Lektury: wolnelektury.pl/pomagam/

Aby móc stabilnie działać w 2026 roku, potrzebujemy Twojego wsparcia! wolnelektury.pl/pomagam/

Przekaż 1,5% podatku na Wolne Lektury.
KRS: 0000070056
Nazwa organizacji: Fundacja Wolne Lektury

Informacje o nowościach w naszej bibliotece w Twojej skrzynce mailowej? Nic prostszego, zapisz się do newslettera. Kliknij, by pozostawić swój adres e-mail: wolnelektury.pl/newsletter/zapisz-sie/

Przypisy:

1. gzyms — dekoracyjna listwa umieszczana w górnej części mebla. [przypis edytorski]

2. Cogito, ergo sum (łac.) — jeden z najsłynniejszych cytatów filozoficznych w historii, zaczerpnięty z Rozprawy o metodzie Kartezjusza. W oryginale francuskim brzmi: Je pense, donc je suis. Na przestrzeni dziejów był wielokrotnie interpretowany; w dużym uproszczeniu wyraża przekonanie, iż jedyną niepodważalną pewnością jest istnienie podmiotu myślącego i wątpiącego, podczas gdy wszystkie inne rzeczy mogą zostać wzięte w nawias. [przypis edytorski]

3. René Descartes (1596–1650) — ojciec myśli nowożytnej; filozofujący matematyk i fizyk; część jego twórczości wylądowała w indeksie ksiąg zakazanych. [przypis edytorski]

4. Vanitas vanitatum et omnia vanitas (łac.) — słynny biblijny cytat: „Marność nad marnościami i wszystko marność” (Koh 1,2). [przypis edytorski]

Wesprzyj Wolne Lektury!

Wolne Lektury to projekt fundacji Wolne Lektury – organizacji pożytku publicznego działającej na rzecz wolności korzystania z dóbr kultury.

Co roku do domeny publicznej przechodzi twórczość kolejnych autorów. Dzięki Twojemu wsparciu będziemy je mogli udostępnić wszystkim bezpłatnie.

Jak możesz pomóc?

Logo 1%
Przekaż 1% podatku na rozwój Wolnych Lektur:
Fundacja Wolne Lektury
KRS 0000070056

Wspieraj Wolne Lektury i pomóż nam rozwijać bibliotekę.

Przekaż darowiznę na konto: szczegóły na stronie Fundacji.

Wszystkie zasoby Wolnych Lektur możesz swobodnie wykorzystywać, publikować i rozpowszechniać pod warunkiem zachowania warunków licencji i zgodnie z Zasadami wykorzystania Wolnych Lektur.
Ten utwór jest w domenie publicznej.
Wszystkie materiały dodatkowe (przypisy, motywy literackie) są udostępnione na Licencji Wolnej Sztuki 1.3.
Fundacja Wolne Lektury zastrzega sobie prawa do wydania krytycznego zgodnie z art. Art.99(2) Ustawy o prawach autorskich i prawach pokrewnych. Wykorzystując zasoby z Wolnych Lektur, należy pamiętać o zapisach licencji oraz zasadach, które spisaliśmy w Zasadach wykorzystania Wolnych Lektur. Zapoznaj się z nimi, zanim udostępnisz dalej nasze książki.

E-book można pobrać ze strony: https://wolnelektury.pl/katalog/lektura/galczynski-dramat-zdradzonego-mezczyzny/

Tekst opracowany na podstawie: Konstanty Ildefons Gałczyński, Próby teatralne 3, wyd. Czytelnik, Warszawa 1979.

Wydawca: Fundacja Wolne Lektury

Publikacja zrealizowana w ramach biblioteki Wolne Lektury (wolnelektury.pl). Dofinansowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego pochodzących z Funduszu Promocji Kultury – państwowego funduszu celowego. Reprodukcja cyfrowa wykonana przez Fundację Wolne Lektury.

Opracowanie redakcyjne i przypisy: Ilona Kalamon, Kornel Myczko, Dagmara Śniowska.

Okładka na podstawie: Córka w bujaku, Henry Lyman Saÿen (1875–1918), domena publiczna

Plik wygenerowany dnia 2026-06-08.