Aby móc stabilnie działać w 2026 roku, potrzebujemy Twojego wsparcia!
dowiedz się więcej

Wpłać
 
600 000 zł

Cześć ludzie!

Tu Patyczak, Brudne Dzieci Sida! Lubię biegać, lubię grać, ale czytać wprost uwielbiam. Dlatego wspieram skromnym, ale za to regularnym comiesięcznym zleceniem stałym Fundację Wolne Lektury. Napisałem nawet wiersz:

Czy wolisz czytać w domu, czy na łonie natury,
Zapraszam! Wspierajmy razem Fundację Wolne Lektury!

Wspieram Wolne Lektury!
Amalie Skram

Amalie Skram

Sortuj:

O autorze

Amalie Skram
autor nieznany, domena publiczna

Amalie Skram

Ur.
22 sierpnia 1846 w Bergen
Zm.
15 marca 1905 w Kopenhaga
Najważniejsze dzieła:
Agnete (1893), Forraadt (1892), Hellemyrsfolket (1887), Professor Hieronimus (1895)

Amalie Skram, urodzona jako Berthe Amalie Alver 22 sierpnia 1846 roku w Bergen i zmarła w 15 marca 1905 w Kopenhadze, była norweską pisarką. Do jej najbardziej znanych dzieł należy tetralogia zatytułowana Hellemyrsfolket (1887-1898), która przedstawia relacje rodzinne na przestrzeni czterech pokoleń.

Rodzice przyszłej pisarki, Mons Monsen Alver i Ingeborg Lovise Sivertsen, prowadzili niewielką firmę, która upadła, gdy Amalie miała 17 lat. Ojciec, by uniknąć więzienia, wyemigrował do Stanów Zjednoczonych, pozostawiając żonę z pięciorgiem dzieci.

Matka skłoniła Amalie, by poślubiła starszego, zamożnego mężczyznę, Bernta Müllera. Po trzynastu latach małżeństwa i urodzeniu dwójki dzieci przyszła pisarka przeżyła załamanie nerwowe, częściowo spowodowane niewiernością męża. Po kilku latach spędzonych w szpitalu psychiatrycznym uzyskała rozwód z Müllerem, a następnie wraz z dwoma synami, Jacobem i Ludvigiem, przeniosła się do Kristianii (dzisiejszego Oslo), gdzie rozpoczęła karierę literacką po wejściu w środowisko lokalnej bohemy, do którego należeli między innymi pisarze Arne Garborg i Bjørnstjerne Bjørnson.

W 1884 wyszła za mąż za duńskiego literata Asbjørna Olufa Erika Skrama. Para przeprowadziła się do Kopenhagi i tam urodziła się ich córka. Życie rodzinne i kariera, a także ograniczona akceptacja społeczna uchodzących wówczas za radykalne poglądów, wyrażanych w twórczości Amalie Skram, doprowadziły w 1894 roku do kolejnego załamania, po którym pisarka trafiła do szpitala psychiatrycznego niedaleko Roskilde. W 1900 roku ponownie się rozwiodła. Zmarła sześć lat później w Kopenhadze i została pochowana na cmentarzu w Bispebjerg.

Amalie Skram zadebiutowała w 1882 roku (jako Amalie Müller) opowiadaniem Madam Høiers leiefolk, opublikowanym w magazynie „Nyt Tidsskrift”. Kontynuowała pisanie aż śmierci, a jej twórczość można podzielić na trzy kategorie:
Powieści małżeńskie, poruszające tematy tabu, takie jak seksualność kobiet i ich status w społeczeństwie; teksty te często były odbierane jako nadmiernie prowokacyjne i wywoływały otwartą wrogość przedstawicieli niektórych warstw społecznych.
Powieści wielopokoleniowe, traktujące o losach rodziny na przestrzeni kilku generacji; autorka analizowała w ten sposób ówczesne instytucje społeczne i warunki życiowe społeczeństwa, walcząc zarazem o ich zmianę.
Powieści dotyczące problematyki związanej ze szpitalami psychiatrycznymi, jak np. Profesor Hieronimus i Paa St. Jørgen, w których Skram opisywała prymitywne, patologiczne wręcz warunki, panujące w owym czasie w tego typu instytucjach; teksty te wywołały wielkie poruszenie w Danii i realnie przyczyniły się do poprawy sytuacji pacjentów w tych przybytkach.

Amalie Skram jest dziś uznawana za wczesną i zdecydowaną zwolenniczkę ruchu feministycznego; w wielu tekstach norweskiej pisarki wyraźne są także watki autobiograficzne. Jej dzieła, nieco zapomniane po śmierci autorki, zostały ponownie odkryte i zyskały duże uznanie w latach 60. XX wieku. Wiele spośród nich jest obecnie dostępnych w najnowszych tłumaczeniach na język angielski. Poza wskazanymi już powyżej tekstami, warto wymienić inne, godne pogłębionej lektury, utwory autorstwa Amelie Skram, jak np.: Constance Ring, Karens Jul, Lucie, Fru Ines, Forraadt, Børnefortellinger, Kjærlighed i Nord og Syd, Mellom Slagene, Sommer, Julehelg i Mennesker (dzieło nieukończone).