Kornel Makuszyński
Wielka Brama
Wiesz, co to jest racja stanu?
— Nie bardzo…
— Jest to rozum państwa, jego busola, jego...
Wiesz, co to jest racja stanu?
— Nie bardzo…
— Jest to rozum państwa, jego busola, jego...
Po „romantycznym” oddzieleniu narodu od instytucji państwowych oraz przekształceniu w ideę będącej wcześniej konkretem ojczyzny — jej pierwotne (obowiązujące do oświecenia włącznie) znaczenie przejęło w zasadzie państwo. Hasło służy zgromadzeniu fragmentów tekstów literackich mówiących o roli państwa w życiu jednostek i zbiorowości (takich np. jak mniejszości narodowe) oraz wskazywaniu wypowiedzi mówiących, jakie zachowania były uważane za propaństwowe (temat to ważny szczególnie w literaturze dwudziestolecia międzywojennego, np. w późnych utworach Żeromskiego).