Spis treści

Kłamstwo: 1
Mąż: 1
Podstęp: 1
Rozpacz: 1
Starość: 1
Zdrada: 1
Żona: 1

Uwspółcześnienie:

Interpunkcja: Toż powróciwszy z wojny egzekwije szumne sprawi >> Toż powróciwszy z wojny, egzekwije szumne sprawi; Nie wiem jakim trefunkiem, owo mu się zdarzy poznać dawno znajomą panią sobie z twarzy >> Nie wiem, jakim trafunkiem owo mu się zdarzy poznać dawno znajomą panią sobie z twarzy

Wacław PotockiNiewieście i po śmierci nie wierz [1]

Niewieście i po śmierci wierzyć, mówią, szkoda.

Czego pewny trefunek [2] okazyją poda,

Kiedy z macierzyńskiego upadszy słup grobu

Co dwu pasierbów miała, zabił oraz obu.

Kłamstwo, Podstęp, Zdrada, ŻonaBył i w Polszcze [3], po śmierci że nie wierzyć żenie [4],

Przykład. Na pospolite jechał mąż ruszenie.

A ta namówiwszy się z swoją sługą starą,

Zachorzawszy, umiera pod trupa maszkarą [5].

Wór piasku i posoki [6] związawszy w zapaskę [7],

Żeby trupem śmierdziała, w trumnę stawia faskę [8].

Szle [9] smutną wierna sługa nowinę do męża,

Że nie mogli w kościele dłużej cierpieć księża,

że do grobu dla smrodu [10] przyszło spuścić panią;

Wolno mu będzie sprawić egzekwije [11] za nią,

Która do nieznajomych, gdzieś w dalekiej Żmudzi

Co najostrożniej może, jedzie z gachem [12], ludzi [13].

I tam wieś kupią, a mąż tylko się nie wiesza [14];

Rozpacz, MążRozum się mu od żalu w smutnej głowie miesza.

Toż powróciwszy z wojny, egzekwije szumne

Sprawi, próżną nad grobem postawiwszy trumnę.

Oraz wotum [15], w którym był, w tymże czyni kirze

Przed ołtarzem, w małżeńskie nie wchodzić przymierze.

Górze się z górą trudno; choć będzie dalekiem

Jeden drugiego, może człowiek się zejść z człekiem.

Szlachcic znajomy, mając krewnego na Żmudzi,

W tamten kraj, spodziewając się spadku, zatrudzi —

Wielom to okazyją do nawiedzin bywa.

Czego mu sercem życzy, językiem pokrywa.

Cieszy się wrzeczy [16], że go w dobrym zastał zdrowiu,

Choćby wolał [17] na marach, w grobie pogotowiu [18].

Niewiem, jakim trefunkiem owo mu się zdarzy

Poznać dawno znajomą panią sobie z twarzy,

Która już, co na świecie rzeczą było nową,

Żoną umarłszy, żyła zaś po śmierci wdową.

Wszelakich się podobieństw ile może chwyta,

Ani w czesie [19] omyli, kiedy o nią pyta.

Więc wróciwszy do domu, mężowi opowie,

Żeby się znowu kłaniał [20] zmartwychwstałej wdowie.

Ten do trumny, w trumnie nic, tylko piasek suchy,

W fasce mały tylko już znak wołowej juchy [21].

Odiskał [22] ci ją, czego i sama nie zbrania,

Pokazawszy wizerunk [23] światu zmartwychwstania.

StarośćNie takąć wstała, jakąć śmierci szła do gardła,

Bo choć nie trupem, ale dudkami prześmiardła [24];

Dwadzieścia w żywym grobie lat leżąc z okładem,

Babą wróci; jednakże i on już był dziadem.

Przypisy

[1]

Niewieście i po śmierci nie wierz — opowiadanie zmyślone, ale nie przez Potockiego. Szyk słów bardzo dowolny. [przypis redakcyjny]

[2]

trefunek — traf. [przypis redakcyjny]

[3]

w Polszcze (daw.) — dziś popr.: w Polsce. [przypis edytorski]

[4]

żenie — dziś popr.: żonie. [przypis edytorski]

[5]

maszkara (starop.) — maska. [przypis edytorski]

[6]

posoka — krew bydlęca. [przypis edytorski]

[7]

zapaska — fartuszek. [przypis edytorski]

[8]

Wór piasku i posoki związawszy w zapaskę, Żeby trupem śmierdziała, w trumnę stawia faskę. — występuje tutaj dowolny szyk słów. Poprawnie: stawia w trumnę wór piasku i faskę posoki, związawszy (je) w zapaskę. [przypis redakcyjny]

[9]

szle — dziś popr.: śle. [przypis edytorski]

[10]

dla smrodu (starop.) — z powodu smrodu. [przypis edytorski]

[11]

egzekwije — dziś popr.: egzekwie. Część ceremonii pogrzebowej, modlitwa nad trumną zmarłego. [przypis edytorski]

[12]

gach (daw.) — kochanek. [przypis redakcyjny]

[13]

do nieznajomych ludzi — podzielone całymi zdaniami. [przypis redakcyjny]

[14]

wiesza — nie wiesza się z rozpaczy. [przypis redakcyjny]

[15]

wotum (daw.) — ślub. [przypis redakcyjny]

[16]

wrzeczy (starop.) — niby. [przypis redakcyjny]

[17]

wolał — wolał zastać go. [przypis redakcyjny]

[18]

pogotowie (starop.; tu forma Msc, lp: w pogotowiu) — tym lepiej, tym bardziej. [przypis redakcyjny]

[19]

w czesie — dziś popr.: w czasie. [przypis redakcyjny]

[20]

kłaniać się (starop.; tu forma 3 os., lp, r.m.: kłaniał się) — oświadczyć się. [przypis redakcyjny]

[21]

jucha (starop.; tu forma D, lp, r.ż.: juchy) — polewka, sos. [przypis edytorski]

[22]

odiskać (starop.; tu forma 3 os., lp, r.m.: odiskał) — odszukał. [przypis redakcyjny]

[23]

wizerunk — dziś popr.: wizerunek. [przypis edytorski]

[24]

dudkami prześmiardła (starop.) — zestarzała się. [przypis redakcyjny]

Jednorazowo Miesięcznie

Inna kwota

Bezpieczne płatności zapewniają: PayU Visa MasterCard

Dane do przelewu tradycyjnego:

nazwa odbiorcy

Fundacja Wolne Lektury

adres odbiorcy

ul. Marszałkowska 84/92 lok. 125, 00-514 Warszawa

numer konta

75 1090 2851 0000 0001 4324 3317

tytuł przelewu

Darowizna na Wolne Lektury + twoja nazwa użytkownika lub e-mail

wpłaty w EUR

PL88 1090 2851 0000 0001 4324 3374

Wpłaty w USD

PL82 1090 2851 0000 0001 4324 3385

SWIFT

WBKPPLPP

Zamknij

Proszę czekać...

🖨️

Czytaj w przypisie dolnym

Zaloguj się / Załóż konto

Słuchaj od tego miejsca

Wspiera nas mniej niż 1% naszych czytelników :( Przekaż 1,5% swojego podatku na Wolne Lektury!

KRS: 0000070056
Nazwa organizacji: Wolne Lektury

Chcemy, aby każde dziecko w Polsce miało wygodny i bezpłatny dostęp do lektur szkolnych - zróbmy to razem! Wspieraj Wolne Lektury stałą wpłatą!
Kliknij, by dowiedzieć się więcej >>>

Miejsca takie jak Wolne Lektury są bezwzględnie potrzebne. To port lotniczy skąd każdy, niezależnie od wieku i zawartości portfela, może wyruszyć na poszukiwanie przygody.

Paulina Holtz

Znajdź nasze książki na Legimi! Za każdym razem, kiedy czytasz lub słuchasz Wolnych Lektur w księgarni Legimi, wspierasz naszą bibliotekę - DZIĘKUJEMY!

Co nowego na Wolnych Lekturach? Dowiesz się z naszego newslettera. Kliknij, by się zapisać.

Przyjaciele Wolnych Lektur jako pierwsi mają dostęp do premierowych publikacji. Zadeklaruj stałą wpłatę i dołącz >>>

Audiobooki Wolnych lektur znajdziesz też na naszym kanale na YouTube.

Regularnie dodajemy nowe książki. By ich nie przegapić, subskrybuj nasz kanał.

Kliknij obrazek, by subskrybować!

Jesteś pewien, że przeczytałeś już wszystkie pozycje, które znajdują się w naszej bibliotece? Pomóż nam sprawić, żeby nie zabrakło Ci nowych lektur. Wesprzyj Wolne Lektury! Kliknij i dorzuć się!

Pamiętasz, jak w szkolnej bibliotece były dwa egzemplarze książki, którą trzeba było przeczytać na pojutrze? Dzięki Wolnym Lekturom każdy uczeń ma dostęp do wielu potrzebnych mu lektur! Wesprzyj nas! Kliknij i dorzuć się!

Dlaczego warto pamiętać o Kochanowskim, w jaki sposób zmiana akcentu może symbolizować bunt, jak rymować, aby prawie nikt nie zauważył, że rymujecie - wszystkiego dowiesz się słuchając Mistrzowskiej Szkoły Poezji.