Romain Rolland
Colas Breugnon
Znam ja was, ptaszki — pomyślałem — maszerować, gadać, to jeszcze jakoś idzie, ale gdy trzeba coś...
Znam ja was, ptaszki — pomyślałem — maszerować, gadać, to jeszcze jakoś idzie, ale gdy trzeba coś...
Takie już wszystkie te mieszczuchy. Nawet najhojniejszy z nich zawsze powie: nie, gdy tylko ktoś...
Za pomocą tego motywu zaznaczamy wypowiedzi i opisy dotyczące jednej z klas społecznych, dających się wyodrębnić obok szlachty, chłopów, kleru i Żydów. W dawnym społeczeństwie polskim ci ostatni byli umieszczeni byli poza zasadniczą hierarchią społeczną, lecz niekiedy (w razie potrzeby ze strony szlachty lub króla) pełnili rolę ,,drugiego mieszczaństwa". Wiele fragmentów mówiących o życiu, problemach i etosie mieszczaństwa oraz kreślących portrety przedstawicieli tego stanu znalazło się w Lalce Prusa. Tam też znalazła odzwierciedlenie zarysowana powyżej problematyka.