Na ten wyjątkowy zbiór składają się zwięzłe, ludowe opowieści, sagi, baśnie, legendy, przypowieści, mity, aforyzmy oraz przysłowia wybrane z Talmudu — jednej z najważniejszych ksiąg judaizmu, będącej komentarzem do Tory.
To zwięzłe formy, często odznaczające się stylem biblijnym. Celem opowieści agadycznych jest nie tylko samo opowiadanie, lecz także przedstawienie w aforystycznej formie talmudycznego kodeksu postępowania. Agady, nazywane również hagadami (hebr.: opowiadanie), to część ustnej tradycji, która na stałe weszła do europejskiego folkloru. Agady talmudyczne w przekładzie Michała Friedmana to antologia, którą docenią nie tylko jidyszyści i miłośnicy kultury żydowskiej. To także interesujący materiał źródłowy dla kulturoznawców, religioznawców i literaturoznawców.
Spis treści:
-
Agada i przypowieść
- Halacha i Agada
- Pierwsze pokolenia
-
Adam, pierwszy człowiek
- Piękny świat
- Oblubienica — szabat
- Trawy i drzewa
- Żelazo
- Słońce i księżyc
- Wszystkie stworzenia są pożyteczne
- Ewa
- Pierwszy grzech
- Feniks
- Ciekawska kobieta
- Po grzechu
- O utracie wiernego sługi
- Pierwszy zachód słońca
- Pierwszy ogień
- Krótkie dni
- Kain i Abel
- Upadli aniołowie i giganci
- Noe i potop
- Kłamstwo i Przekleństwo
- Pijaństwo
- Nemrod i pokolenie rozproszone
- Praojcowie
- Bożki Teracha
- Izmael i jego kobiety
- Ofiarowanie Izaaka
- Śmierć Abrahama
- Sodoma
- Eliezer w Sodomie
- Gościnny sodomianin
- Jałmużna po sodomsku
- Wyrok
- Żona Lota
- Jakub i Ezaw
- Ślepota Izaaka
- Błogosławieństwa
- Lea
- Jakub zmaga się z aniołem
- Śmierć Rebeki
- Grób Racheli
- Uroda Józefa
- Józef w Egipcie
- Józef i jego bracia
- Szma Izrael
- Pogrzeb Jakuba
- W powrotnej drodze po pogrzebie ojca
Żydzi w Egipcie-
Zakaz wody
- Zarządzenie faraona w sprawie gliny i cegieł
- Dzięki pobożnym kobietom
- Po pracy
- Miara się przepełniła
- Rodzice Mojżesza
- Narodziny Mojżesza
- Próba
- Mojżesz wychodzi do swoich braci
- Ucieczka Mojżesza
- W kraju Kusz
- Jetro
- Wierny pasterz
- Ciernisty krzak
- Laska Mojżesza
- Ustąpienie starszyzny żydowskiej
- Mojżesz i Aaron u faraona
- Serce faraona
- Laski zamienione w węże
- Między pasterzem i wilkiem
- Plaga krwi
- Żaby
- Miarka za miarkę
- Plaga gradu
- Trzy dni ciemności
- Faraon poszukuje Mojżesza
- Trumna Józefa
Wyjście z Egiptu- Żydzi na pustyni
- Sędziowie i królowie
- Król Dawid
- Król Salomon
-
I. Mądrość Salomona
- II. Dwie głowy
- III. Sąd w sprawie sporu między wężem i człowiekiem
- IV. Sąd na trzema podróżnymi
- V. Chytra sztuczka Egiptu
- VI. Córka faraona
- VII. Tron Salomona
- VIII. Królowa Saby
- IX. Orzeł króla Salomona
- X. Król Salomon i Asmodeusz
- Jonasz i wieloryb
- Merodak-Baladan
- Menasses i prorok Izajasz
- Śmierć Menassesa
- Jojakin i Jechoniasz
Zburzenie Pierwszej Świątyni Pańskiej- Okrucieństwo potomków Izmaela
- Między pierwszym i drugim zburzeniem bet ha-midraszu
- Cud purymowy
- Czasy Drugiej Świątyni Pańskiej
- Mądrość dzieci Jerozolimy
- Drugie zburzenie Świątyni Pańskiej
-
Straszne znaki
- Z jakiego powodu został zburzony kraj?
- I. Z powodu Kamcy i Bar-Kamcy zburzona została Jerozolima
- II. Z powodu koguta i kury zburzone zostało miasto Tur-Małka
- III. Z powodu osi w powozie zburzone zostało miasto Bejtar
- Jak wróg mścił się na Żydach
- Ciało ojca ratuje życie syna
- Dziecko, o które drżało serce matki
- W otchłani morza
- Brat i siostra
- Cafnet bat Pniel
- Gniew Boga
- Córka Nakdimona ben Guriona
- Żałoba Boga
- Menac
- Słychać w nocy płacz
- Smutek Boga po zburzeniu świątyni
- Pociecha
Rabi Szymon ben Szatach- Choni Hameagel i jego wnuki
- Hilel Stary
- Rabi Jochanan ben Zakaj
- Rabi Chanina ben Dosa
-
Cud w piecu i w dzieży
- Nóżka ze złotego stołu
- Płonący ocet
- Kozy rabiego Chaniny
- Skąd się wzięły kozy u biednego rabiego Chaniny?
- Rozciągnięte belki
- Aniołowie-tragarze
- Chanina ben Dosa i deszcz
- Biada wężowi
- Rabi Chanina ben Dosa i lew
- Modlitwa rabiego Chaniny za chorych
- Pobożny osioł
- Raban Gamliel II
- Raban Gamliel i rabi Jehoszua
- Nasi usługuje swoim gościom
- Przekleństwa, które zamieniają się w błogosławieństwa
Rabi Eliezer ben Hurkanos- Rabi Jehoszua ben Chanania
-
„Szczęśliwa jego matka”
- Piękna mądrość w brzydkim naczyniu
- Lew i bocian
- Jedna owieczka wśród siedemdziesięciu wilków
- Wyzwolone dziecko
- Pokonały go trzy osoby
- Gościa pięknie przyjmij, ale bądź ostrożny
- Oblicze Boga
- Obiad dla Boga
- Bej-Iloi
- Rozkaz cesarza i rozkaz Mojżesza
- Rabi Jehoszua i ateńscy uczeni
- Rabi Jehoszua w jesieni życia
Nachum Gamzo- Rabi Tarfon
- Rabi Akiwa
- Dziesięć ofiar cesarskiej władzy
- Rabi Meir
- Rabi Szymon bar Jochaj i jego syn rabi Elazar
- Rabi Jehuda Hanasi
- Rabi Chija
- Rabi Jochanan i rabi Szymon ben Lakisz
- Raw (Aba) i Szmuel
- Rabi Huna
- Raw Szeszet
- Raba bar Nachmani
- Hespedy
- Izrael i narody świata
-
Jeden bóg, jeden naród
- Klucz na łańcuchu
- Co ważniejsze?
- Krnąbrny naród
- Wybrani spośród wszystkich narodów
- Prześladowany naród
- Inni niż wszyscy
- Ręce Ezawa i głos Jakuba
- Wielkość i honor Izraela
- Kto jest najważniejszy?
- Znaki rozpoznawcze Żydów
- Dzieci, które zgrzeszyły
- Izrael — jedna wiązka
- Wrogowie i przyjaciele Izraela
- Żydzi - naród wieczny
- Przyjmowanie prozelity
- Bez zasług ojców
- Trzy rodzaje prozelitów
- Jeżeliby który przystąpił do stada
- Sławni prozelici
- Statek może odpłynąć
- Trzy legiony prozelitów
- Nie oni, ale ich szczęśliwy los
- Rozsiani po świecie
- Narody świata
- Ziemia Izraela
- Do domu
- Miłość do Erec Israel
- Za życia czy po śmierci
- Kto zasłużył na pogrzeb w Erec Israel?
- Tora z Syjonu
- Tora z Erec Israel
- Kraj mlekiem i miodem płynący
- Jerozolima
Hebrajski a inne języki-
Język jest życiem narodu
- Albo język święty (hebrajski), albo światowy
- Aramejski — siostrzany język hebrajskiego
- Pierwsze słowo
- Przetłumaczona Tora
- Do czego służą poszczególne języki
- Galut-diaspora
- Rozwianii rozproszeni
- Galut wśród obcych narodów
- Jeden dobry dzień
- Obumarłe uczucie
- Co do nas mają?
- Krzywdziciel — władca nad władcami
- Ślepy w ciemnościach
- Pijany nie od wina
- Nie wzbudzajcie zazdrości
- Nastraszeni
- I uciekł
- Żyd — słowo obelżywe
- Bóg cierpi razem z Żydami
- Opiekun Żydów
- Prawdziwe światło
- Nie znalazła miejsca do odpoczynku
- Słowa, które napawają strachem
- Szczęście, że tak się stało
- Niewola Szechiny
- Bóg nie opuszcza swego narodu
- Musisz wiedzieć
Zbawienie oraz czasy Mesjasza- Czasy Mesjasza
- Tora
-
Wielkie znaczenie Tory
- Biedni i bogaci
- Rozum i inteligencja
- Najlepszy zawód
- Najlepszy towar
- Miejsce, gdzie kwitnie Tora
- Niezbędne warunki i cechy potrzebne do opanowania Tory
- Umiłowanie Tory
- Nauka Tory dla samej Tory
- Nauczanie innych Tory
- Dziatwa szkolna
- Jak i czego się uczyć?
- Rabi i chawer
- Cześć Tory i tych, którzy ją studiują
- Uczeni i prostacy (am ha-arecim)
- Tora ustna
- Święte Pisma
- Język własny (hebrajski) i język przekładu
- Studiowanie i działanie
- Nakazy i zakazy Tory
- Sjag, czyli ogrodzenie dla Tory
Obyczaj łamie prawo- Mądrość a proroctwo
- Bóg, oby był błogosławiony
-
Wielkość Boga
- Jedność Boga i jego pieczęć
- Miejsce Boga
- Gdzie jest Bóg?
- Ile jest Szechin?
- Dokąd uciec przed Bogiem?
- Spomiędzy dwóch drążków
- Zobaczyć Boga
- Obiad dla Boga
- Wielkie Imię Boga
- Obyczaje i drogi, którymi Bóg się kieruje
- Bóg nie zamienia
- Oko Boga
- Spory wokół Boga
- Adrian chce zostać Bogiem
- Bóg z góry przewiduje
- Siedzi na wysokościach i kojarzy stadła
- Bóg-opiekun i jego wysłannicy
- Cuda Boga
- Siedem niebios
- Boże anioły
Bałwochwalstwo-
Najcięższy grzech
- Skąd żywy u zmarłych?
- Czy z powodu głupców należałoby zniszczyć świat
- Z powodu głupca można stracić zaufanie
- Wielu bogów — wiele istot
- Moloch
- Pokolenie Menaszego
- Instynkt Zła popycha do bałwochwalstwa
- Dwie połówki
- Ludzie wobecBoga
- Bojaźń Boga
- Spełnianie woli Boga
- Cześć należna Bogu
- Chilul ha-Szem
- Wiara
Modlitwa-
Bogu należy służyć całym sercem
- Czyste źródło
- Znaczenie Tory
- Modły za kogoś
- Modlitwa na drogę
- Modlitwa płynąca z głębi serca
- Modlitwie winny towarzyszyć pobożna radość i powaga
- W obliczu Szechiny
- Liczone słowa
- W stronę Jerozolimy
- Jak należy się modlić?
- Daremna modlitwa
- Przewodzący modlitwie
- Modlitwa w bożnicy
- Cześć bożnicy
- Piękne świątynie
Dobro i Zło-
Jecer tow i jecer ha-ra (Dobry Instynkt i Zły Instynkt)
- Nieurodzajne pole
- Kto raz zgrzeszył, zgrzeszy ponownie
- Zapach padliny
- Wykłuł sobie oczy
- Czterej świadkowie
- Pali się
- W postaci obcej kobiety
- Promienista korona
- „Bardzo dobre”
- Ci płaczą i tamci płaczą
- Micwa i grzech
- Dobry cadyk i niedobry cadyk
- Prawdziwi cadycy i prawdziwi złoczyńcy
- Z nieprzymuszonej woli
- Lepiej dla nich i lepiej dla świata
- Nie ufaj sobie
- Towarzysze drogi
- Fundament świata
- Siła cadyka
- Trzydziestu sześciu sprawiedliwych (Łamedwawnicy)
- Palmy i cedry
- Dzięki zasługom cadyków
- Własna zasługa
- Specjalna troska
- Perły pozostają perłami
- Ciężka strata
- Oddał duszę w stanie czystym
- Dwa spotkania
- Zbierał róże
- Zanotowane w księdze
- Złoczyńcy
- Wzburzone morze
- Unikaj złoczyńcy
- Oko złoczyńcy
- Nie ciesz się z klęski złoczyńcy
- Uwodziciele
- Plagi
- Pokuta
- Na dzień przed śmiercią
- Z korytarza do salonu
- Przed Ojcem w niebie
- „Otwórzcie mi”
- Nafta i balsam
- Moc skruchy
- Kogo uznaje się za pokutnika
- Cztery sposoby na odpuszczenie grzechów
- Pokutnicy
- W jednej chwili zasłużył na życie wieczne
- Kąpiel z płazem w ręku
- Ułatwienia dla pokutnika
Nagroda i kara-
Nie dla nagrody
- Za wszystko jest zapłata
- Trzy rzeczy
- Zapłata za lekkie i ważkie micwy
- Dziś i jutro
- Dwie drogi
- Trzy rodzaje ludzi
- z góry zapłacone
- Razem zgrzeszyli i razem zostali ukarani
- Czy widzisz także moją klatkę?
- Wyrok Boga jest sprawiedliwy
- Miara według miary
- Jedno gasi drugie
- Na tym i na tamtym świecie
- Cierpiący cadyk i szcęśliwy złoczyńca
- Wysokie góry i głęboka przepaść
- Mało lat i dużo zasług
- Z wielkiego skarbca
- Tamten świat
- Raj
- Piekło
- Wyzwolenie z piekła

