Teatrzyk „Zielona Gęś”

czytaj online

K. I. Gałczyński — Teatrzyk „Zielona Gęś”

Teatrzyk „Zielona Gęś” Gałczyńskiego to zbiór 160 scenek dramatycznych, które pierwotnie ukazywały się na łamach „Przekroju”. Wśród najważniejszych postaci pojawiających się na scenie „Gęsi” (a przy okazji oddających różne cechy społeczeństwa) znajdują się Profesor Bączyński, poetka Hermenegilda Kociubińska, młodzieniec Alojzy Gżegżółka, Piekielny Piotruś, Osiołek Porfirion, czy Fafik, najpopularniejszy pies świata.

Satyra i groteska w Teatrzyku „Zielona Gęś”

Na pierwszy plan wysuwa się satyryczna funkcja teatrzyku. W wielu utworach Gałczyński za pośrednictwem „Zielonej Gęsi” kpi z socrealistycznej rzeczywistości lub krytykuje ją (a zwłaszcza biurokratyzm). Tu warto zwrócić szczególną uwagę na Coctail-party w Waszyngtonie czy Biurokratę na wakacjach.

Drugim obszarem krytyki Gałczyńskiego jest tradycja romantyczna — w tekstach znajduje się mnóstwo aluzji do utworów polskich romantyków, przekręconych cytatów, a niektóre postaci — np. J. Słowacki (Nieznany list Juliusza Słowackiego do matki czy Skarga Julka) — są sparodiowane wprost.

Gałczyński w „Zielonej Gęsi” ośmiesza również polską inteligencję, politykę, społeczeństwo, przywołuje postaci z mitologii i z historii, śmieje się z bufonady i mesjanizmu. A robi to z właściwą sobie finezją, doskonale wprowadzając żart słowny, sytuacyjny czy groteskę.

„Zielona Gęś” Gałczyńskiego — historia i współczesność

Zalążków „Zielonej Gęsi” należy szukać nawet w latach dwudziestych XX wieku, w improwizacjach K. I. Gałczyńskiego oraz jego przyjaciół, m.in. W. Sebyły i S. M. Salińskiego. W 1946 „Gęś” zadebiutowała w „Przekroju”, a kolejne scenki ukazywały się aż do roku 1950 i były bardzo cenione przez czytelników.

„Zielona Gęś” doczekała się licznych adaptacji na scenie, ale również w radiu i w telewizji. Do najsłynniejszych należą choćby interpretacje w Kabarecie Olgi Lipińskiej. Teatrzyk Gałczyńskiego pozostaje jednym z najważniejszych dzieł w dorobku autora.

Na Wolnych Lekturach znajdziesz e-book Teatrzyk „Zielona Gęś” Gałczyńskiego, zawierający wszystkie 160 scenek. Przeczytaj utwór w aplikacji mobilnej, online lub pobierz na czytnik w wybranym formacie.

O autorze

Konstanty Ildefons Gałczyński

Ur.: 23 stycznia 1905 w Warszawie
Zm.: 6 grudnia 1953 w Warszawie
Najważniejsze dzieła:: Porfirion Osiełek czyli Klub Świętokradców (1929), Zaczarowana dorożka (1948), Teatrzyk „Zielona Gęś”, Niobe

Polski poeta, autor wierszy satyrycznych, groteski i poezji patriotycznej.

Urodził się w Warszawie, po wybuchu I wojny światowej został z rodzicami ewakuowany do Moskwy, gdzie chodził do szkoły, poznał język rosyjski i twórczość poetycką symbolistów i futurystów oraz stworzył swoje pierwsze, niezachowane wiersze. Po zakończeniu wojny i powrocie do Warszawy kontynuował naukę. W roku 1923 ukończył gimnazjum i zdał maturę. W tym samym roku debiutował w dzienniku „Rzeczpospolita” wierszem Szturm.

Na Uniwersytecie Warszawskim studiował filologię angielską oraz klasyczną. Od roku 1926 współpracował z tygodnikiem „Cyrulik Warszawski”, od 1928 związany był z grupą poetycką skupioną wokół czasopisma „Kwadryga”, w wydawnictwie której rok później wydał powieść satyryczną Porfirion Osiełek.

W roku 1931 wyjechał do Berlina, gdzie pracował jako attaché do spraw kultury w Konsulacie Generalnym RP. W 1933 powrócił do kraju, przeprowadził się z żoną do Wilna, nawiązał współpracę z radiem i prowadził cykliczne audycje satyryczne. W 1936 powrócił z rodziną do Warszawy. Współpracował z tygodnikiem „Prosto z Mostu”, w którym opublikował m.in. satyryczny wiersz Skumbrie w tomacie.

Po wybuchu II wojny światowej brał udział w kampanii wrześniowej, trafił do niewoli niemieckiej. Jeszcze w trakcie trwania kampanii wrześniowej napisał Pieśń o żołnierzach z Westerplatte. Okupację spędził w obozie jenieckim w Altengrabow pod Magdeburgiem. Po wyzwoleniu przez armię amerykańską podróżował po Francji, Belgii i Holandii. Wiosną 1946 roku powrócił do kraju i zamieszkał w Krakowie. Współpracował m.in. z tygodnikiem „Przekrój”, w którym opublikował poemat Zaczarowana dorożka oraz cykl groteskowych miniatur dramatycznych Teatrzyk „Zielona Gęś”. W roku 1948 przeprowadził się z żoną do Szczecina, gdzie doznał zawału serca. Został przewieziony na leczenie i rekonwalescencję do do Warszawy, gdzie zamieszkał na stałe. W ostatnich latach życia stworzył kilka większych form poetyckich, m.in. poematy Niobe (1951) i Wit Stwosz (1952).

Zmarł na skutek trzeciego zawału serca.