Helena Nyblom, Zwierzęta i ludzie w baśniach i legendach dawnej Północy

czytaj online

2×
1.75×
1.5×
1.25×
1×
0.75×
0.5×

Rozdziały Roz.

Stopka Czyta: Paulina Chruściel, reż. Rafał Poławski Projekt dofinansowany przez Unię Europejską. Wyrażone poglądy i opinie są jednak wyłącznie poglądami autorów i niekoniecznie odzwierciedlają poglądy Unii Europejskiej lub Europejskiej Agencji Wykonawczej ds. Edukacji i Kultury. Ani Unia Europejska, ani organ przyznający dofinansowanie nie ponoszą za nie odpowiedzialności.
Rozmowa koni Czyta: Paulina Chruściel, reż. Rafał Poławski Projekt dofinansowany przez Unię Europejską. Wyrażone poglądy i opinie są jednak wyłącznie poglądami autorów i niekoniecznie odzwierciedlają poglądy Unii Europejskiej lub Europejskiej Agencji Wykonawczej ds. Edukacji i Kultury. Ani Unia Europejska, ani organ przyznający dofinansowanie nie ponoszą za nie odpowiedzialności.
Sarenki Czyta: Paulina Chruściel, reż. Rafał Poławski Dofinansowano ze środków Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych.
Kury Czyta: Paulina Chruściel, reż. Rafał Poławski Projekt dofinansowany przez Unię Europejską. Wyrażone poglądy i opinie są jednak wyłącznie poglądami autorów i niekoniecznie odzwierciedlają poglądy Unii Europejskiej lub Europejskiej Agencji Wykonawczej ds. Edukacji i Kultury. Ani Unia Europejska, ani organ przyznający dofinansowanie nie ponoszą za nie odpowiedzialności.
Łabędź Czyta: Paulina Chruściel, reż. Rafał Poławski Projekt dofinansowany przez Unię Europejską. Wyrażone poglądy i opinie są jednak wyłącznie poglądami autorów i niekoniecznie odzwierciedlają poglądy Unii Europejskiej lub Europejskiej Agencji Wykonawczej ds. Edukacji i Kultury. Ani Unia Europejska, ani organ przyznający dofinansowanie nie ponoszą za nie odpowiedzialności.
Ptaki Czyta: Paulina Chruściel, reż. Rafał Poławski Projekt dofinansowany przez Unię Europejską. Wyrażone poglądy i opinie są jednak wyłącznie poglądami autorów i niekoniecznie odzwierciedlają poglądy Unii Europejskiej lub Europejskiej Agencji Wykonawczej ds. Edukacji i Kultury. Ani Unia Europejska, ani organ przyznający dofinansowanie nie ponoszą za nie odpowiedzialności.
Banici Czyta: Paulina Chruściel, reż. Rafał Poławski Projekt dofinansowany przez Unię Europejską. Wyrażone poglądy i opinie są jednak wyłącznie poglądami autorów i niekoniecznie odzwierciedlają poglądy Unii Europejskiej lub Europejskiej Agencji Wykonawczej ds. Edukacji i Kultury. Ani Unia Europejska, ani organ przyznający dofinansowanie nie ponoszą za nie odpowiedzialności.
Sąsiedzi Czyta: Paulina Chruściel, reż. Rafał Poławski Projekt dofinansowany przez Unię Europejską. Wyrażone poglądy i opinie są jednak wyłącznie poglądami autorów i niekoniecznie odzwierciedlają poglądy Unii Europejskiej lub Europejskiej Agencji Wykonawczej ds. Edukacji i Kultury. Ani Unia Europejska, ani organ przyznający dofinansowanie nie ponoszą za nie odpowiedzialności.
Chłopiec, który miał idée fixe Czyta: Paulina Chruściel, reż. Rafał Poławski Projekt dofinansowany przez Unię Europejską. Wyrażone poglądy i opinie są jednak wyłącznie poglądami autorów i niekoniecznie odzwierciedlają poglądy Unii Europejskiej lub Europejskiej Agencji Wykonawczej ds. Edukacji i Kultury. Ani Unia Europejska, ani organ przyznający dofinansowanie nie ponoszą za nie odpowiedzialności.
Dzwonki Czyta: Paulina Chruściel, reż. Rafał Poławski Projekt dofinansowany przez Unię Europejską. Wyrażone poglądy i opinie są jednak wyłącznie poglądami autorów i niekoniecznie odzwierciedlają poglądy Unii Europejskiej lub Europejskiej Agencji Wykonawczej ds. Edukacji i Kultury. Ani Unia Europejska, ani organ przyznający dofinansowanie nie ponoszą za nie odpowiedzialności.
Czereśniowy las Czyta: Paulina Chruściel, reż. Rafał Poławski Projekt dofinansowany przez Unię Europejską. Wyrażone poglądy i opinie są jednak wyłącznie poglądami autorów i niekoniecznie odzwierciedlają poglądy Unii Europejskiej lub Europejskiej Agencji Wykonawczej ds. Edukacji i Kultury. Ani Unia Europejska, ani organ przyznający dofinansowanie nie ponoszą za nie odpowiedzialności.
Czy ktoś widział Kallego? Czyta: Paulina Chruściel, reż. Rafał Poławski Projekt dofinansowany przez Unię Europejską. Wyrażone poglądy i opinie są jednak wyłącznie poglądami autorów i niekoniecznie odzwierciedlają poglądy Unii Europejskiej lub Europejskiej Agencji Wykonawczej ds. Edukacji i Kultury. Ani Unia Europejska, ani organ przyznający dofinansowanie nie ponoszą za nie odpowiedzialności.
Gdy zazielenił się las Czyta: Paulina Chruściel, reż. Rafał Poławski Projekt dofinansowany przez Unię Europejską. Wyrażone poglądy i opinie są jednak wyłącznie poglądami autorów i niekoniecznie odzwierciedlają poglądy Unii Europejskiej lub Europejskiej Agencji Wykonawczej ds. Edukacji i Kultury. Ani Unia Europejska, ani organ przyznający dofinansowanie nie ponoszą za nie odpowiedzialności.
Svanhamnen Czyta: Paulina Chruściel, reż. Rafał Poławski Projekt dofinansowany przez Unię Europejską. Wyrażone poglądy i opinie są jednak wyłącznie poglądami autorów i niekoniecznie odzwierciedlają poglądy Unii Europejskiej lub Europejskiej Agencji Wykonawczej ds. Edukacji i Kultury. Ani Unia Europejska, ani organ przyznający dofinansowanie nie ponoszą za nie odpowiedzialności.
Rycerz, który nie potrafił zapomnieć o sobie Czyta: Paulina Chruściel, reż. Rafał Poławski Projekt dofinansowany przez Unię Europejską. Wyrażone poglądy i opinie są jednak wyłącznie poglądami autorów i niekoniecznie odzwierciedlają poglądy Unii Europejskiej lub Europejskiej Agencji Wykonawczej ds. Edukacji i Kultury. Ani Unia Europejska, ani organ przyznający dofinansowanie nie ponoszą za nie odpowiedzialności.
O jeźdźcu, który nie bał się żadnej pogody Czyta: Paulina Chruściel, reż. Rafał Poławski Projekt dofinansowany przez Unię Europejską. Wyrażone poglądy i opinie są jednak wyłącznie poglądami autorów i niekoniecznie odzwierciedlają poglądy Unii Europejskiej lub Europejskiej Agencji Wykonawczej ds. Edukacji i Kultury. Ani Unia Europejska, ani organ przyznający dofinansowanie nie ponoszą za nie odpowiedzialności.
Malena i Malona Czyta: Paulina Chruściel, reż. Rafał Poławski Projekt dofinansowany przez Unię Europejską. Wyrażone poglądy i opinie są jednak wyłącznie poglądami autorów i niekoniecznie odzwierciedlają poglądy Unii Europejskiej lub Europejskiej Agencji Wykonawczej ds. Edukacji i Kultury. Ani Unia Europejska, ani organ przyznający dofinansowanie nie ponoszą za nie odpowiedzialności.
Wędrówka niewinnej Czyta: Paulina Chruściel, reż. Rafał Poławski Projekt dofinansowany przez Unię Europejską. Wyrażone poglądy i opinie są jednak wyłącznie poglądami autorów i niekoniecznie odzwierciedlają poglądy Unii Europejskiej lub Europejskiej Agencji Wykonawczej ds. Edukacji i Kultury. Ani Unia Europejska, ani organ przyznający dofinansowanie nie ponoszą za nie odpowiedzialności.
Troll Bradalba i księżniczka Janina Czyta: Paulina Chruściel, reż. Rafał Poławski Projekt dofinansowany przez Unię Europejską. Wyrażone poglądy i opinie są jednak wyłącznie poglądami autorów i niekoniecznie odzwierciedlają poglądy Unii Europejskiej lub Europejskiej Agencji Wykonawczej ds. Edukacji i Kultury. Ani Unia Europejska, ani organ przyznający dofinansowanie nie ponoszą za nie odpowiedzialności.
Zamienione Czyta: Paulina Chruściel, reż. Rafał Poławski Projekt dofinansowany przez Unię Europejską. Wyrażone poglądy i opinie są jednak wyłącznie poglądami autorów i niekoniecznie odzwierciedlają poglądy Unii Europejskiej lub Europejskiej Agencji Wykonawczej ds. Edukacji i Kultury. Ani Unia Europejska, ani organ przyznający dofinansowanie nie ponoszą za nie odpowiedzialności.
Piękna i bestia Czyta: Paulina Chruściel, reż. Rafał Poławski Projekt dofinansowany przez Unię Europejską. Wyrażone poglądy i opinie są jednak wyłącznie poglądami autorów i niekoniecznie odzwierciedlają poglądy Unii Europejskiej lub Europejskiej Agencji Wykonawczej ds. Edukacji i Kultury. Ani Unia Europejska, ani organ przyznający dofinansowanie nie ponoszą za nie odpowiedzialności.
O tłumaczce Czyta: Paulina Chruściel, reż. Rafał Poławski Projekt dofinansowany przez Unię Europejską. Wyrażone poglądy i opinie są jednak wyłącznie poglądami autorów i niekoniecznie odzwierciedlają poglądy Unii Europejskiej lub Europejskiej Agencji Wykonawczej ds. Edukacji i Kultury. Ani Unia Europejska, ani organ przyznający dofinansowanie nie ponoszą za nie odpowiedzialności.

Zwierzęta i ludzie w baśniach i legendach dawnej Północy (szwedz. Djur och människor) to zbiór opowiadań duńsko-szwedzkiej pisarki, Heleny Nyblom, opublikowany w 1914 roku. Wszystkie pasjonujące historie, przedstawione przez autorkę, mają charakter fikcyjny o zabarwieniu magicznym.

W obrębie tomu formalnie tekst podzielony został na trzy części, jednak zawarte w nich światy zwierząt, ludzi i surrealistycznej baśniowości mieszają się ze sobą i wpływają na siebie wzajemnie. Opowieści koncentrują się na interakcjach i relacjach między zwierzętami i ludźmi, zgłębiając emocje i granice pomiędzy nimi. Ton tych obserwacji jest przeważnie przychylny i pełen sympatii wobec naszych „braci mniejszych”. Jeśli już wydarza się coś złego, to dzieje się to przeważnie z winy człowieka, a nie zwierzęcia.

Helena Nyblom znana jest ze swojej zdolności przedstawiania wewnętrznego życia zarówno ludzi, jak i zwierząt. W jej opowiadaniach te drugie postrzegane są nie jako narzędzia czy podmioty niższego rzędu, lecz jako istoty z osobowością, uczuciami i własną godnością. Bywają także mocno uczłowieczane — czytelnik widzi tę personalizację w scenach takich jak rozmowa dwóch koni o kwestiach społecznych w kontekście innowacji technologicznych czy prezentacja polityki uprawianej przez różne frakcje w kurniku.

Moralna perspektywa widzenia zwierząt wydaje się wyrażać dążenie do równowagi rzeczywistości ludzi i całej pozostałej przyrody (bohaterami opowiadań Nyblom bywają nie tylko przedstawiciele fauny, ale także flory). Dzieło koncentruje się na wskazaniu ludzkiej odpowiedzialności wobec natury, podkreślając jednocześnie więź uczuciową i zdolność zwierząt do rozumienia oraz reagowania na ludzkie emocje — takie jak miłość, strach czy poczucie lojalności.

Wszystkie te refleksje i przekonania wyrażone zostały w stylu typowym dla autorki, która sięga do baśniowej narracji, inkrustowanej bogato odniesieniami do tradycji, mitologii i nordyckiego folkloru.

Djur och människor na potrzeby tej publikacji przetłumaczyła ze szwedzkiego Agnieszka Stróżyk. Życzymy czytelnikom — zarówno małym, jak i tym całkiem dorosłym — wspaniałej lektury niezwykłych opowiadań Heleny Nyblom.

O autorze

Helena Nyblom

Ur.: 7 grudnia 1843 w Kopenhaga
Zm.: 9 października 1926 w Engelbrekt church parish
Najważniejsze dzieła:: Zwierzęta i ludzie w baśniach i legendach dawnej Północy

Helena Augusta Nyblom przyszła na świat 7 grudnia 1843 roku w Kopenhadze. Była duńsko-szwedzką pisarką, znaną przede wszystkim jako autorka baśni, pisała jednak również popularne sztuki teatralne – głównie satyryczne jednoaktówki o życiu codziennym.

Była córką Jørgena Roeda i Emilie Amandy Kruse. Jej ojciec był malarzem i profesorem Królewskiej Akademii Sztuk Pięknych w Kopenhadze, a matka interesowała się sztuką i literaturą antyczną – w domu przykładano zatem wagę do kultury intelektualnej i artystycznej. Rodzina prowadziła ożywione życie towarzyskie, współtworząc lokalną elitę twórczą. Przyszła pisarka była uzdolniona muzycznie, miała także talent do rysunku (jej prace graficzne znajdują się m.in. w bibliotece uniwersytetu w Uppsali).

W 1864 roku wyszła za mąż za Carla Ruperta Nybloma. Małżonkowie osiedlili się w Uppsali, a ich dom stał się ważnym miejscem spotkań artystów i intelektualistów z różnych krajów skandynawskich. Oboje starali utrzymywać się z pisania, co nie było łatwe, bowiem para doczekała się sześciorga dzieci.

Helena Nyblom debiutowała opowiadaniami opublikowanymi w ilustrowanym magazynie „Ny illustrared tidning”, które następnie zostały wydane w czterech tomach w tłumaczeniu z duńskiego na szwedzki. Pisała również wiersze, które złożyły się na kilka tomików poetyckich. Przełom w jej twórczości literackiej nastąpił dzięki opowiadaniom o sztuce. Napisała również powieść, kilka książek dla dziewcząt i liczne komedie. Nyblom zajmowała się także aktywnie krytyką kultury, publikując m.in. w czasopiśmie „Idun”.

W 1895 pisarka roku dokonała konwersji na katolicyzm, co spotkało się z dużym zainteresowaniem mediów i zdecydowaną krytyką ze strony przyjaciół.

Helena Nyblom zmarła 9 października 1926 roku w Sztokholmie. Jest pochowana w rodzinnym grobowcu na Starym Cmentarzu w Uppsali.

Wybrane dzieła: Noveller. Samling 4, Merkurius, Farbror Elis, I dyningen, En Evas dotter, En hård nöt att knäcka, 1881; Fantasier: fyra berättelser, 1896; En sagokrans, 1903; Ja och nej: originalsagor, 1908; Dollarprinsessan: en gammal violin, 1912; Djur och människor, 1914.