Helena Nyblom
Zwierzęta i ludzie w baśniach i legendach dawnej Północy
Ale wtedy z szuwarów wyłonił się łabędź.
— Nie chodzić po wodzie! Nie chodzić po wodzie...
Ale wtedy z szuwarów wyłonił się łabędź.
— Nie chodzić po wodzie! Nie chodzić po wodzie...
Nie jestem kurą — odpowiedział ptak, podnosząc dumnie głowę. — Jestem orłem, największym i najsilniejszym ze wszystkich...
I tak Bradalba został sam, na co sobie zasłużył. Choć było mu niezmiernie przykro, każdego...
Na dłoni trzymała sokoła, którego podarował jej książę. Ptak był na uwięzi, więc mógł wzlecieć...
Na gałęzi, niespełna pięć metrów od nich, przysiadł drozd — niemal dokładnie na wysokości ich twarzy...
zaczerwienioną i u samego szczytu wystającą szerokim, pogarbionym gzymsem twardej, gorąco-żółtej gliny. Pod tym gzymsem...
Potem odeszła, lampę zagasiła i u zamkniętego okna usiadłszy patrzała na błękitnawe świtanie, wśród którego...
Zarazem ludzie ci rozmawiali z sobą długimi, basowymi krzykami, które obijały się o bór ciemny...
Była już teraz o parę tylko kroków od gruszy polnej i ogłuszył ją krzyk drobnych...
— Panienka i wiedzieć o tym nie może, że ja na panienkę czasem patrzę i różne...
Gołąb symbolizuje wierność małżeńską, paw dumę albo opiekuńcze, opatrznościowe oko (bogini Hery), żuraw wędrówkę (patrz Hymn Słowackiego), sowa mądrość, a łabędź – nieśmiertelność sławy poetyckiej. Motyw ptaka pojawia się w odniesieniu do poety, ponieważ dzięki natchnieniu potrafi on wznieść się ponad to, co ziemskie i dostrzec to, czego nie widzą inni. W ten sposób został on użyty przez Kochanowskiego w Pieśni XXIV (Niezwykłym i nie leda piórem opatrzony), wzorowanej na twórczości Horacego. W literaturze mamy ponadto choćby tytułową Dziką kaczkę (Ibsena), czy złowieszcze kruki i wrony w noweli Żeromskiego. Całą tę ptaszarnię, wraz z opisami ich zwyczajów oraz kulturowo przypisywanych im cech – zbieramy pod jednym hasłem.