Przypisy

lewentarz (gw.) — inwentarz; bydło gospodarcze. [przypis edytorski]

lewentarz (gw.) — inwentarz. [przypis edytorski]

lewentarz (gw.) — inwentarz, zwierzęta hodowlane. [przypis edytorski]

lewentarz (gw.) — inwentarz; zwierzęta w gospodarstwie, szczególnie bydło. [przypis edytorski]

lewentarz — inwentarz; zwierzęta w gospodarstwie wiejskim. [przypis edytorski]

Lewes, George Henry (1817–1878) — angielski filozof i krytyk literacki; jego główne dzieło to pięciotomowa praca The Problems of Life and Mind (Problemy życia i umysłu, 1875–1897); obecnie najbardziej znany ze swojego związku z Mary Ann Evans, która pisała pod pseudonimem George Eliot. [przypis edytorski]

Lewes, George Henry (1817–1878) — angielski filozof, krytyk literacki i teatralny. [przypis edytorski]

Lewi — postać biblijna z Księgi Rodzaju, syn patriarchy Jakuba; jego potomkowie, plemię Lewitów, tworzyli w społeczeństwie żydowskim osobną grupę kapłanów, naczelnikiem rodu był każdorazowy arcykapłan. [przypis edytorski]

Lewi — postać biblijna z Księgi Rodzaju. Związany z incydentem z miasta Sychem, kiedy to po osiedleniu się weń Jakuba, jego córka Dina została zgwałcona przez Sychema, syna tamtejszego władcy. Gdy władca przybył do Jakuba i jego synów Lewiego i Symeona z przeprosinami oświadczył, iż jego syn zrobił to, gdyż zakochał się w Dinie. Obiecał też zapłacić rekompensatę oraz zaprosił do osiedlenia się w Sychem i zaproponował wzięcie mieszkanek miasta za żony. Lewi i Symeon podstępnie wyrazili zgodę pod warunkiem, że dodatkowo wszyscy mężczyźni w Sychem muszą się obrzezać. Tak też się stało, a gdy trzeciego dnia po obrzezaniu cierpieli z bólu, Lewi i Symeon w odwecie za gwałt na siostrze zamordowali wszystkich mężczyzn, a z kobiet i dzieci uczynili niewolników. [przypis edytorski]

Lewi — trzeci syn Jakuba i Lei. Wspominany przy okazji podstępu, jaki zastosował do wymordowania mężczyzn miasta Sychem (Rdz 33,18–34,29), za co został potępiony przez Jakuba (Rdz 34,30–31). Od niego pochodzi ród Lewitów, który przeznaczony został przez Boga do służenia w Przybytku Mojżeszowym (Lb 3,5–10). [przypis edytorski]

lewiatan (bibl.) — legendarny potężny potwór morski. [przypis edytorski]

Lewiatan (bibl.) — legendarny potężny potwór morski. [przypis edytorski]

Lewiatan (bibl.) — legendarny potwór morski, symbol zła. [przypis edytorski]

lewiatan (bibl.) — potwór morski. [przypis edytorski]

Lewiatan (bibl.) — potwór morski, symbol zła. [przypis edytorski]

Lewiatan — biblijny mityczny potwór morski. [przypis edytorski]

lewiatan — biblijny potwór morski. [przypis edytorski]

Lewiatan (hebr. liwjatan) — biblijny mityczny potwór morski, rodzaj monstrualnego węża lub smoka o siedmiu głowach (nie wiadomo natomiast nic o jego żądle). W Biblii stanowił uosobienie przeciwstawiającego się Bogu zła. [przypis edytorski]

lewiatan — legendarny potężny potwór morski. [przypis edytorski]

lewiatan — legendarny potężny potwór morski. [przypis edytorski]

Lewiatan — nazwa wspominanego w kilku miejscach w Biblii mitycznego potwora, będącego uosobieniem zła; mówi się o nim jako o wężu, smoku o kilku głowach, wielorybie lub też jednej z kochanek samego Lucyfera; istniały legendy millenijne (żywe ok. roku 1000 n.e.), według których Lewiatan został uwięziony pod Lateranem, siedzibą papieży, a jego wyzwolenie się z tego więzienia miało przynieść koniec światu. [przypis edytorski]

Lewiatan — olbrzymi potwór morski (Ps 104,24–26). Zgodnie z tradycją judaistyczną w dzień Sądu Ostatecznego Bóg będzie częstował sprawiedliwych ludzi mięsem Lewiatana i Behemota (potwora lądowego), a ze skóry Lewiatana powstanie najpiękniejszy namiot, w którym odbędzie się uczta. [przypis edytorski]

lewiatan — potwór morski wspominany w Starym Testamencie. [przypis edytorski]

Lewiatan — wzmiankowany w Biblii mityczny potwór, wąż morski, którego ciało zwinięte w domykającą się figurę, symbolizuje nieskończoność. [przypis edytorski]

Lewiatan (z hebr.) — starotestamentowy potwór morski. [przypis edytorski]

lewiatant, właśc. Lewiatan — biblijny mityczny potwór morski, rodzaj monstrualnego węża lub smoka o siedmiu głowach, uosobienie przeciwstawiającego się Bogu zła. [przypis edytorski]

Lewici — potomkowie Lewiego (jednego z dwunastu synów Jakuba); przypisano im szczególne obowiązki religijne związane z kultem (np. śpiewanie i granie w Świątyni, pełnienie straży), w związku z czym nie uczestniczyli w podziale ziem zdobytego Kanaanu pomiędzy plemiona, lecz byli przez nie wspierani dziesięciną. [przypis edytorski]

Lewicki (1761–1841) — generał rosyjski, dowódca Warszawy. [przypis edytorski]

Lewis, Sinclair (1885–1951) — amerykański pisarz i dramaturg; krytyk społeczeństwa amerykańskiego i wartości kapitalistycznych; pierwszy amerykański laureat Nagrody Nobla w dziedzinie literatury (1930). [przypis edytorski]

Lewisham Road — obecnie część Londynu. [przypis edytorski]

lewita efraimowy — drastyczna opowieść o lewicie z terenów Efraim, w biblijnej Księdze Sędziów (Sdz 19). [przypis edytorski]

lewita (rel.) — w judaizmie: niższy kapłan. [przypis edytorski]

lewitka (fr. lévite a. robe lévite) — wierzchni strój kobiecy kroju płaszczowego, szyty z lekkich tkanin, popularny w XVIII w.; nazwa pochodzi od nazwy kapłanów staroż. kapłanów żydowskich, lewitów, którzy zwyczajowo ubierali się w długie, powłóczyste szaty. [przypis edytorski]

lewitka (fr. lévite a. robe lévite) — wierzchni strój kobiecy kroju płaszczowego, szyty z lekkich tkanin, popularny w XVIII w.; nazwa pochodzi od nazwy staroż. kapłanów żydowskich, lewitów, którzy zwyczajowo ubierali się w długie, powłóczyste szaty. [przypis edytorski]

lewizor — popr.: rewizor, urzędnik dokonujący kontroli. [przypis edytorski]

lewki — monety z wizerunkiem lwa, bite w wielu krajach (dziś nazwę lew, лев, nosi waluta Bułgarii). [przypis edytorski]

lewkonia — ozdobna roślina o silnie pachnących kwiatach. [przypis edytorski]

lewkonia — roślina ozdobna z rodziny kapustowatych, o kwiatach w kolorze białym lub różnych odcieniach różu i fioletu, wydzielających silny, odurzający zapach; jej odmianą jest maciejka ogrodowa. [przypis edytorski]

lewkonia — roślina ozdobna z rodziny kapustowatych, o kwiatach w kolorze białym lub różnych odcieniach różu i fioletu, wydzielających silny, odurzający zapach; jej odmianą jest maciejka ogrodowa. [przypis edytorski]

lex (łac.) — prawo. [przypis edytorski]

lex (łac., r.ż.) — prawo, postanowienie prawne. [przypis edytorski]

Ley, Robert (1890–1945) — gauleiter okręgu Południowa Nadrenia, w latach 1933–1945 przywódca Niemieckiego Frontu Pracy. [przypis edytorski]

Leysin — górska gmina w zach. Szwajcarii, dawniej kurort uzdrowiskowy leczący gruźlicę, z klinikami, sanatoriami i pensjonatami. [przypis edytorski]

lezesztyki (z niem. Lesestück) — czytanki. [przypis edytorski]

Lezgini — kaukaska grupa etniczna żyjąca w płd.-wsch. Dagestanie; w XIX w. podbici przez Rosję. [przypis edytorski]

lezginka — tradycyjny taniec kaukaski. [przypis edytorski]

leziwo — przyrząd pomagający w chodzeniu po drzewach. [przypis edytorski]

leziwo — przyrząd służący do wspinania się do wysokich barci. [przypis edytorski]

lezja — obraza. [przypis edytorski]

Lezjusz (z łac.: Leonardus Lessius), właśc. Lenaert Leys (1554–1623) — jezuita, profesor uniwersytetu w Leuven, zajmujący się teologią moralną, szczególnie w odniesieniu do kwestii ekonomicznych i finansowych. [przypis edytorski]

leżałem był (daw.) — forma czasu zaprzeszłego; znaczenie: leżałem wcześniej, uprzednio (przed wydarzeniami a. czynnościami wyrażonymi formą zwykłego czasu przeszłego). [przypis edytorski]

leżało trzech trupa (daw.) — dziś popr.: leżały trzy trupy. [przypis edytorski]

leżały tylko gruzy murów — w oryg. niem. waren nur noch Reste von Umfassungsmauern (zostały jeszcze tylko resztki murów zewnętrznych); red. WL. [przypis edytorski]

leżą na progu u Zeusa pełne losów człowieka… — Iliada XXIV 527–528. [przypis edytorski]

Leżą tutaj na środku dwa złota szczerego talenty… — żartobliwa przeróbka wersów Iliady XVIII, 507–508 (scena sądu z tarczy wykutej przez Hefajstosa dla Achillesa). [przypis edytorski]

leżącem — daw. forma N. i Msc. lp przymiotników i imiesłowów przym. r.n.; dziś tożsama z r.m.: leżącym. [przypis edytorski]

leżący — dziś popr.: leżąc. [przypis edytorski]

leże — legowisko, schronienie. [przypis edytorski]

leże — miejsce odpoczynku; kwatera. [przypis edytorski]

leże — posłanie; miejsce odpoczynku. [przypis edytorski]

Leży na ziemi po ulicach dziecię i starzec… — cytat Jr 2:21 wg Biblii Gdańskiej. [przypis edytorski]

leży u nas nasza dawna uchwała, że żaden tłum nie potrafi osiągnąć żadnej umiejętności — mowa o wcześniejszych ustaleniach w tej rozmowie. [przypis edytorski]

leżym (gw.) — leżymy. [przypis edytorski]

Lébre, Adolphe (1814–1844) — szwajcarski pisarz i filozof. [przypis edytorski]

lędźwie (daw.) — biodra i uda. [przypis edytorski]

lędźwie (daw.) — biodra i uda; wywiódł ze swoich lędźwi (o mężczyźnie): stał się czyimś rodzicem, przen.: przodkiem. [przypis edytorski]

lędźwie (daw.) — w tłumaczeniach Biblii: dolna część brzucha, okolice bioder, razem z pachwinami, część ciała zawierająca narządy rozrodcze; słowo używane często w kontekście płodzenia potomstwa przez mężczyzn. [przypis edytorski]

lędźwie — tu daw.: uda. [przypis edytorski]

lęg — ptasie potomstwo. [przypis edytorski]

lęgą (starop. forma) — lęgną; rodzą się. [przypis edytorski]

lęgę (starop. forma) — legnę; położę się. [przypis edytorski]

lęgowisko — przypuszczalnie powinno być: legowisko. [przypis edytorski]

lękać — dziś popr.: lękać się. [przypis edytorski]

Lękaj się panie, lękaj, że cię może twarde nieba dość nienawidzą… — Racine, Fedra, akt V, scena 3 (Arycja do Tezeusza). [przypis edytorski]

lėlės — rankų pančiai. [przypis edytorski]

Léo Taxil (pseud.), właśc. Marie Joseph Gabriel Antoine Jogand-Pagès (1854–1907) — francuski pisarz i dziennikarz, znany z poglądów z antykatolickich i antyklerykalnych oraz z szeroko zakrojonej, trwającej kilka lat mistyfikacji: w napisanej od pseudonimem książce Le Diable au XIXe siècle (Diabeł w XIX wieku, 1892) fikcyjnymi zeznaniami naocznych świadków rzekomo demaskował masonerię jako ruch czcicieli szatana oraz przedstawił postać zaangażowanej w ten ruch Diany Vaughan, potomkini różokrzyżowca i alchemika, spotykającej się z z wcielonymi demonami, z których jeden miał ogonem wypisać na jej plecach przepowiednie, a inny pod postacią krokodyla grać na fortepianie; Diana Vaughan miała zostać odkupiona, kiedy pewnego dnia wyznała swój podziw dla Joanny d'Arc, na której imię demony zostały zmuszone do ucieczki; 19 kwietnia 1897 Léo Taxil zwołał konferencję prasową, na której, jak twierdził, przedstawi prasie Dianę Vaughan; zamiast tego na konferencji ogłosił, że jego rewelacje są zmyślone, i podziękował duchowieństwu katolickiemu za pomoc w nagłośnieniu jego groteskowych twierdzeń. [przypis edytorski]

Léon Gambetta (1838–1882) — fr. polityk, przywódca partii republikańskiej. [przypis edytorski]

Léopoldville — obecnie Kinszasa, stolica i największe miasto Demokratycznej Republiki Konga. [przypis edytorski]

lépero (hiszp.) — łobuz, drań. [przypis edytorski]

lęże (daw., gw.) — legnie, polegnie, położy się. [przypis edytorski]

lęże — dziś: lęgnie; wylęga. [przypis edytorski]

lęże — dziś popr. forma 3 os.lp: lęgnie. [przypis edytorski]

lężny (daw.) — lęgnący się; por.: lęg. [przypis edytorski]

lgnies (gw.) — lgniesz. [przypis edytorski]

lgniwo — neol. od czas. lgnąć, tj. przytulać się. [przypis edytorski]

Lhasa — miasto we wschodnich Chinach, stolica Tybetańskiego Regionu Autonomicznego. [przypis edytorski]

li — czy. [przypis edytorski]

li (daw.) — czy. [przypis edytorski]

li (daw.) — czy też; czy może. [przypis edytorski]

li (daw.) — jak. [przypis edytorski]

li (daw.) — jedynie, tylko; czy. [przypis edytorski]

li (daw.; książk.) — tylko; jedynie. [przypis edytorski]

li (daw.) — tu: tylko, jedynie. [przypis edytorski]

li (daw.) — tu: tylko. [przypis edytorski]

li (daw.) — tylko, jedyne. [przypis edytorski]

li (daw.) — tylko, jedynie. [przypis edytorski]

li (daw.) — tylko. [przypis edytorski]

li jeno (daw.) — li tylko; jedynie. [przypis edytorski]

li — konstrukcja z partykułą li w funkcji wzmacniającej wymowę zdania; znaczenie: tylko, sam (sama itd.), wyłącznie. [przypis edytorski]

li-moje — tylko moje. [przypis edytorski]