Balladyna

Czy jedynie dobro tworzy historię? Dramat o władzy, kosztach awansu społecznego i o tym, jak się pisze historię.

O fabule Balladyny Juliusza Słowackiego

Akcja utworu toczy się w okresie prasłowiańskim, „za czasów bajecznych, koło jeziora Gopła” i trwa cztery dni. Świadkiem wydarzeń i ludzkich działań jest natura, której siły w znacznym stopniu wpływają na atmosferę utworu i jako deus ex machina wkraczają na scenę w finale, aby wyrównały się rachunki krzywd. Imię tytułowej bohaterki nawiązuje do ballady — gatunku literackiego, w którym pojawiają się elementy fantastyki i baśni oraz odniesienia do wierzeń ludowych.

Autor i jego inspiracje

Juliusz Słowacki napisał Balladynę w Genewie w 1834 r., dedykując ją Zygmuntowi Krasińskiemu — „kochanemu poecie ruin”. Pięć lat później, w 1839 r. w Paryżu utwór został wydany po raz pierwszy. Balladyna to dramat w pięciu aktach. Pod względem gatunku jest tragedią — bohaterowie uwikłani są w konflikt między tym, co pragną osiągnąć, a tym, co niesie im los, przy czym są skazani na życiowe niepowodzenie. Utwór Słowackiego jest jednym z najważniejszych dzieł epoki romantyzmu.

W procesie twórczym ważną rolę odegrały inspiracje dramatami Szekspira, zwłaszcza Makbetem: w Balladynie początkowo zło triumfuje nad dobrem, żądza władzy i rywalizacja doprowadzają do kolejnych tragedii, a autor dokładnie studiuje psychikę mordercy. Utwór zawiera elementy tragizmu, jak i groteski, a świat rzeczywisty nieustannie przenika się ze światem fantastycznym, co również cechuje dramat szekspirowski. W dramacie znajdujemy nie tylko dialog z balladą Adama Mickiewicza Świtezianka, lecz także bogatą sieć odniesień do rodzimych legend, mitów oraz motywów biblijnych, które czynią z utworu wielowarstwową grę z kanonem kultury.

Balladyna Juliusza Słowackiego jest lekturą szkolną w klasach VII–VIII szkoły podstawowej. Publikacja udostępniona przez Wolne Lektury zawiera przypisy opracowane specjalnie dla uczennic i uczniów. Książkę można czytać online, pobrać w dogodnym formacie, jako e-book (EPUB, MOBI) lub PDF, a także wysłuchać: audiobook czyta Robert Koszucki.