Dzisiaj aż 13,496 dzieciaków dzięki wsparciu osób takich jak Ty znajdzie darmowe książki na Wolnych Lekturach.
Dołącz do Przyjaciół Wolnych Lektur i zapewnij darmowy dostęp do książek milionom uczennic i uczniów dzisiaj i każdego dnia!
Przypisy
Pierwsza litera: wszystkie | 0-9 | A | B | C | D | E | F | G | H | I | J | K | L | M | N | O | P | Q | R | S | T | U | V | W | X | Y | Z
Według typu: wszystkie | przypisy autorskie | przypisy redaktorów Wolnych Lektur | przypisy źródła | przypisy tłumacza | przypisy tradycyjne
Według kwalifikatora: wszystkie | anatomiczne | angielski, angielskie | arabski | architektura | astronomia | białoruski | biologia, biologiczny | botanika | czeski | dopełniacz | dawne | filozoficzny | francuski | geologia | grecki | gwara, gwarowe | handel, handlowy | hebrajski | historia, historyczny | hiszpański | łacina, łacińskie | literacki, literatura | liczba mnoga | medyczne | mitologia | mitologia grecka | mitologia rzymska | muzyczny | niemiecki | poetyckie | pogardliwe | portugalski | potocznie | prawo, prawnicze | przenośnie | przestarzałe | przysłowiowy | regionalne | religijny, religioznawstwo | rodzaj nijaki | rosyjski | rodzaj żeński | rzadki | staropolskie | starożytny | turecki | ukraiński | węgierski | włoski | wojskowy | żartobliwie | żeglarskie | zoologia
Według języka: wszystkie | English | français | Deutsch | lietuvių | polski
Znaleziono 9444 przypisów.
mgleją (gw.) — mdleją. [przypis autorski]
mgli — dziś popr.: mdli. [przypis edytorski]
mgli (gw.) — mdli. [przypis edytorski]
mglić (daw.) — dziś popr.: mdlić. [przypis edytorski]
mglić (daw., reg.) — mdlić, tj. osłabiać. [przypis edytorski]
mglić — dziś: mdlić. [przypis edytorski]
mglistem — daw. forma dla r.ż. i r.n.; dziś popr.: mglistym. [przypis edytorski]
mgłami wyspiańskimi, co przytaszczyły się z Łazienek — nawiązanie do Nocy Listopadowej Stanisława Wyspiańskiego. [przypis edytorski]
mgławe — lekko zamglone. [przypis edytorski]
mgławica Sobieskiego właśc. tarcza Sobieskiego (łac. Scutum, daw. Scutum Sobiescianum) — gwiazdozbiór nieba południowego, leżący w pobliżu równika niebieskiego; jeden z najmniejszych (piąty od końca pod względem wielkości), wprowadzony przez Jana Heweliusza w 1684 r. i nazwany dla upamiętnienia protektora gdańskiego astronoma, króla Jana III Sobieskiego, po jego wiedeńskiej wiktorii; pierwsza informacja o gwiazdozbiorze, z ryciną i opisem, pojawiła się w 1684 r. w niem. czasopiśmie „Acta Eruditorum”; jeden z 88 współcześnie rozróżnianych gwiazdozbiorów, obecnie znany po prostu jako Tarcza. [przypis edytorski]
mgławicę z gwiazdozbioru Woźnicy — w wersji z 1804 r. mowa jest o „mglistym pasie Andromedy”; dokonana przez autora poprawka w wersji z 1810 r. przybliża obraz senny do rzeczywistości mapy nieba: Woźnica (Auriga) to gwiazdozbiór przecięty Drogą Mleczną (owym pasem), w sąsiedztwie gwiazdozbioru Bliźniąt. [przypis edytorski]
mgławieć — przybierać mglistą postać. [przypis edytorski]
mgłość — właśc. mdłość, tj. słabość. [przypis edytorski]
mgły — hebr. עֲרָפֶל (arafel): gęsta ciemność, chmura. Mojżesz wszedł do środka, „wkraczając w trzy bariery: ciemność, obłok i mgłę, jak jest napisane w Pwt 4:11 »góra płonęła ogniem do samego nieba, w ciemnościach, chmurach i mgle«. Owa mgła (arafel), to obłok, o którym Bóg mówi do Mojżesza »Oto Ja przyjdę do ciebie w gęstym obłoku« (Wj 19:9)”, Raszi do 20:18. [przypis tradycyjny]
mgnienie (daw.) — bardzo krótki odcinek czasu. [przypis edytorski]
mi amo (hiszp.) — mój dziedzicu. [przypis edytorski]
mi-carême (fr.) — półpoście; trzeci czwartek Wielkiego Postu, uroczyście świętowany. [przypis edytorski]
mi — dziś popr.: mnie. [przypis edytorski]
mi fili (łac.) — mój synu. [przypis edytorski]
Mi jefecito! — mój szefie. [przypis autorski]
mi nie jest Hanka (daw.) — nie nazywam się Hanka. [przypis edytorski]
Mi perdonate (wł.) — proszę mi wybaczyć. [przypis edytorski]
mi rammento giá (wł.) — już sobie przypominam. [przypis edytorski]
mi reina (hiszp.) — moja królowo. [przypis edytorski]
mi się było podobało — daw. czas zaprzeszły; dziś: podobało mi się. [przypis edytorski]
mi się na pięćdziesiąty szósty obróciło (gw.) — skończyłem pięćdziesiąt sześć lat. [przypis edytorski]
mi się nie udała — nie spodobała mi się. [przypis redakcyjny]
mi ta mowa Gorgiasza przypominała i tak mi zaczęło być, jak to Homer powiada… — Agaton wzorował swoją mowę na eleganckiej retoryce sofisty Gorgiasza; Sokratesowi imię Gorgiasza przywodzi na myśl Gorgonę: u Homera (Odyseja XI 632–636) Odyseusz w Hadesie obawia się, że Persefona, władczyni podziemi, wyśle przeciwko niemu głowę Gorgony, mitycznego potwora swoim spojrzeniem zamieniającego ludzi w kamień. [przypis edytorski]
mi teniente (hiszp.) — poruczniku. [przypis edytorski]
mi vien in mente (wł.) — przychodzi mi na myśl. [przypis edytorski]
mia bella (wł.) — moja piękna. [przypis edytorski]
Mia cara Enrichetta, my dear Harriet, Mamma… (wł., ang.) — Moja droga Henrieta, moja droga Henryczka! Mama. [przypis redakcyjny]
Miaa (gw.) — miała. Spotykane w gwarach uproszczenie wymowy cząstki -ała. [przypis edytorski]
Miaa (gw.) — miała. Uproszczenie wymowy cząstki -ała. [przypis edytorski]
miał ci on — konstrukcja z partykułą „ci”, pełniącą funkcję wzmacniającą. [przypis edytorski]
miał koń leniwszy (starop. forma) — zamiast: miał konia leniwszego; pierwotna forma B. lp. (por. pieśń VIII zwr. 19 i pieśń IX zwr. 82). [przypis redakcyjny]
miał na siebie — dziś popr. miał na sobie. [przypis edytorski]
miał nad… wpływ — dziś: miał na… wpływ. [przypis edytorski]
miał nas z kaszel (starop. konstrukcja) — daliśmy mu się we znaki; miał od nas co cierpieć, miał z nami co czynić. Oprócz P. Kochanowskiego używają tego wyrażenia: Paprocki Rycerstwo, Knapius Thesaurus, Rey Postylla, Stryjkowski (por. Linde: Słownik). [przypis redakcyjny]
miał nominacją (daw.) — dziś: miał nominację. [przypis edytorski]
…miał, przygotować Naomi do pierwszej kommunii świętej — u protestantów, jak wiadomo, to przygotowanie do pierwszej kommunii, do której młodzież przystępuje zwykle między czternastym a osiemnastym rokiem życia, połączone jest z kilkomiesięczną nauką w zasadach religii, a zakończone publicznym wyznaniem wiary, jako potwierdzeniem zobowiązań chrztu, skąd też cały ten obrządek nazwano konfirmacją. [przypis tłumacza]
miał siedem córek — „Jitro był naczelnym kapłanem Midjanu ale nie miał synów, którzy paśliby jego trzodę”. Wedle innego wyjaśnienia: ponieważ [Jitro] porzucił bałwochwalstwo, współplemieńcy go wygnali. Nie mógł znaleźć pasterza, dlatego jego córki musiały się zająć wypasem stad ojca”, zob. Chizkuni do 2:16 [przypis tradycyjny]
miał się precz — skierował się do wyjścia. [przypis edytorski]
Miał skrzydła u głów, u rąk, u stóp trzecie… — Obraz anioła naśladowany z Miltona. [przypis autorski]
miał spomiędzy wszystkich największe prawo do nazwiska »katolickiego« — z greckiego katholikos: powszechny. [przypis edytorski]
miał swoje otuchy (starop.) — spodziewał się. [przypis edytorski]
miał szeroką rękę — dziś popr.: mieć szeroki gest; być hojnym. [przypis edytorski]
miał uczucie, że się w nim (…) odradza on sam (…) z czasów Mademoiselle — Księżna de Montpensier, zwana la Grande Mademoiselle, kuzynka króla, obdarzyła swymi względami księcia de Lauzun, dworzanina Ludwika XIV, i uzyskała zgodę na to małżeństwo; doszło ono jednak do skutku dopiero w 1681 r., po 10 latach niełaski i więzienia, z którego zwolniono Lauzuna za wstawiennictwem księżnej. [przypis redakcyjny]
miał w swoim państwie niezliczoną mnogość niewidzialnych wrogów — aluzje do prześladowań osób podejrzanych o nieprawomyślność religijną, jakie rozwinął Ludwik XIV za poduszczeniem jezuitów, a w szczególności swego spowiednika, o. Le Tellier. [przypis tłumacza]
miał za domowników pana Trzypotrzy, pana Obżorę, pana Doliwę i pana Puszczajpasa — W oryginale prawdziwe nazwiska dworzan Franciszka I. [przypis tłumacza]
Miał zaś król Bolesław syna (…) jedynaka, imieniem Mieszka — Mieszko Bolesławowic (1069–1089), syn Bolesława Szczodrego, dopuszczony do współrządów przez Władysława I Hermana w l. 1086–1089. [przypis edytorski]
miał zawieszoną na guziku paczkę z ciastkami — dawniej ciastka pakowano w papier obwiązany cienkim sznurkiem, a w I poł. XX w. było przyjęte, że eleganccy panowie po wyjściu z cukierni nieśli takie paczki zawieszone na guziku płaszcza czy kamizelki. Pozwalało im to zachować wolne ręce: do eleganckiego stroju należała często laska lub parasol, a druga ręka była niezbędna do uchylania kapelusza przy powitaniu lub aby służyć oparciem damie przy wysiadaniu z pojazdu, otwierać przed nią drzwi itp. [przypis edytorski]
miała bydź zatajoną inszem (starop.) — miała być zatajona przed innymi. [przypis edytorski]
Miała chęć tylko jak Lear: „zabić, zabić” — William Shakespeare, Król Lear, akt IV, sc. 6. [przypis edytorski]
Miała i Polska swojego Spee w osobie anonimowego autora… — Tuwim, op. cit., s. 41. [przypis autorski]
miała (…) lilią (daw.) — dziś: miała lilię. [przypis edytorski]
miała tam pojechać cesarzowa Eugenia — pogłoska ta nie sprawdziła się. [przypis redakcyjny]
miała w podłej cenie — nisko ceniła. [przypis edytorski]
miała więcej do czynienia — miała więcej zajęć; więcej do roboty. [przypis edytorski]
miałać (gw.) — miała przecież. [przypis edytorski]
miałam dwadzieścia dwa listy — od pana de Mora. [przypis tłumacza]
miałam kogo posyłać — dziś raczej: (…) kogoś posyłać. [przypis edytorski]
Miałam napad lęku (…) nigdy dusza moja nie czuła podobnej rozpaczy — w tej chwili pan de Mora znajdował się bliski śmierci w Bordeaux. [przypis tłumacza]
miałamli — konstrukcja z partykułą -li; znaczenie: czy miałam. [przypis edytorski]
Miałaś siedmiu mężów, a ten, którego masz teraz, nie jest twym mężem!… (rel.) — w Ewangelii św. Jana mowa jest o pięciu mężach (J 4,15). [przypis edytorski]
miałaż bym — forma trybu przypuszczającego z partykułą wzmacniającą -że, którą można zapisać też: miałabymże; znaczenie: czyż miałabym. [przypis edytorski]
miałaż — konstrukcja z partykułą -że, skróconą do -ż; inaczej: czyż miała, czy miała. [przypis edytorski]
miałażby (daw.) — konstrukcja z partykułą -że-, skróconą do -ż-; znaczenie: czyżby miała. [przypis edytorski]
miałażby — konstrukcja z partykułą -że nadającą znaczenie pytania retorycznego; inaczej: czy miałaby, czyż miałaby. [przypis edytorski]
miałażby — konstrukcja z partykułą -że, skróconą do -ż; znaczenie: czy miałaby, czyż miałaby. [przypis edytorski]
miałażbym — konstrukcja z partykułą -że-, skróconą do -ż-; inaczej: czy miałabym, czyżbym miała. [przypis edytorski]
miałażbyś (daw. forma) — czyżbyś miała (konstrukcja z partykułą że, skróconą do ż). [przypis edytorski]
miałażbyś — konstrukcja z partykułą -że-, skróconą do -ż-; znaczenie: czy miałabyś. [przypis edytorski]
miałażem — konstrukcja z partykułą -że-; znaczenie: czy miałam. [przypis edytorski]
miałbych (starop. forma) — miałbym. [przypis edytorski]
miałbym był — daw. forma czasu zaprzeszłego; znaczenie: miałbym wcześniej. [przypis edytorski]
miałbym się był — daw. konstrukcja czasu zaprzeszłego. [przypis edytorski]
miałczyć — ścierać na miał. [przypis autorski]
Miałem imię Waltera — Walther von Stadion rycerz niemiecki, wzięty w niewolę od Litwinów, zaślubił córkę Kiejstuta i z nią potajemnie ujechał z Litwy. Często się zdarzało, że Prusacy i Litwini, dziećmi porwani i wychowani w Niemczech, powracali do ojczyzny i stawali się najsroższymi Niemców nieprzyjaciółmi. Takim był pamiętny w dziejach zakonu Prusak Herkus Monte. [przypis autorski]
miałem ją za wdowę — wdową nazywała się u Rzymian nie tylko żona, która straciła męża przez śmierć, ale także i ta, która z mężem się rozwiodła. Por. wyżej, w. 1465 i nast. [przypis tłumacza]
Miałem kochankę — Klementynę Curial. [przypis edytorski]
miałem list od niego — Edward Jaroszyński, po powrocie do kraju uwięziony i osadzony w fortecy. [przypis redakcyjny]
Miałem poczucie (…) w ostatnim sezonie — fragment skreślony. [przypis tłumacza]
Miałem rosyjski przekład Nowego Testamentu, książkę niezabronioną w ostrogu — osobom skazanym za przestępstwa polityczne zarządzenie centralne zakazywało wszelkich książek poza religijnymi. [przypis edytorski]
miałem sposobność już nieraz mówić — Mózg i płeć, seria trzecia. [przypis autorski]
miałem sposobność wyrazić sąd o tym przekładzie — Murger, Cyganeria (Bibl. Boya), od tłumacza. [przypis tłumacza]
Miałeś, chamie, złoty róg — słowa Wyspiańskiego do melodii ludowej, którą dołączył do tekstu; później „przyjęły się” i słowa jako piosenka rzekomo ludowa. [przypis redakcyjny]
miałki — bez większej wartości. [przypis edytorski]
miałki — drobny. [przypis edytorski]
miałki — drobny, sypki. [przypis edytorski]
miałki — płytki, głupi. [przypis edytorski]
miałki — składający się z drobniutkich ziarenek; bez głębszych wartości. [przypis edytorski]
miałki — tu: płytki, ograniczony, powierzchowny. [przypis redakcyjny]
miałki — tu: płytki. [przypis edytorski]
miałkiego — Raszi uczy, że kadzidło zawsze było zmielone drobno, ale w przeddzień Jom Kipur ponownie umieszczano je w moździerzu, aby rozdrobnić je na jak najdelikatniejszy proszek, zob. Raszi do 16:12 [3]. [przypis tradycyjny]
miałko — tu: płytko. [przypis edytorski]
miałkość — powierzchowność. [przypis redakcyjny]
miało poważny walor — miało duże znaczenie; daw. walor: papier wartościowy. [przypis edytorski]
miałożby — inaczej: czyżby miało (konstrukcja z partykułą -że-, skróconą do -ż-). [przypis edytorski]
miały na barkach (…) skunksy (…) gronostaje — tj. cenne futra ze zwierząt drapieżnych. [przypis edytorski]
