Dzisiaj aż 13,496 dzieciaków dzięki wsparciu osób takich jak Ty znajdzie darmowe książki na Wolnych Lekturach.
Dołącz do Przyjaciół Wolnych Lektur i zapewnij darmowy dostęp do książek milionom uczennic i uczniów dzisiaj i każdego dnia!
Przypisy
Pierwsza litera: wszystkie | 0-9 | A | B | C | D | E | F | G | H | I | J | K | L | M | N | O | P | Q | R | S | T | U | V | W | X | Y | Z
Według typu: wszystkie | przypisy autorskie | przypisy redaktorów Wolnych Lektur | przypisy źródła | przypisy tłumacza | przypisy tradycyjne
Według kwalifikatora: wszystkie | angielski, angielskie | arabski | architektura | białoruski | biologia, biologiczny | chemiczny | dawne | francuski | frazeologia, frazeologiczny | geologia | grecki | gwara, gwarowe | hebrajski | hiszpański | łacina, łacińskie | literacki, literatura | mitologia | mitologia grecka | mitologia rzymska | muzyczny | niemiecki | norweski | poetyckie | pogardliwe | pospolity | potocznie | prawo, prawnicze | przestarzałe | regionalne | religijny, religioznawstwo | rosyjski | staropolskie | turecki | ukraiński
Według języka: wszystkie | français | Deutsch | lietuvių | polski
Znaleziono 4456 przypisów.
języki kocie — małe białe chmurki, lekkie i nastrzępione po brzegach. [przypis redakcyjny]
języki nieprzyjacielskie — tj. jeńców, których można wypytać o stan nieprzyjacielskich sił. [przypis edytorski]
Języki to są szyfry, w których nie litery zamienione są na litery — Aluzja do systemów kryptograficznych rozpowszechnionych wówczas zwłaszcza w Anglii. [przypis tłumacza]
językiem, którym w całej Berberii, a nawet w Konstantynopolu mówią Turcy i chrześcijanie, a który nie jest ani tureckim, ani hiszpańskim — Jest to język pospolicie w Turcji nazywany językiem Franków — langue franque. [przypis redakcyjny]
językiem urzędowym w Galicji stał się język polski — na mocy rozporządzeń językowych z r. 1869. [przypis autorski]
jhopree — mała szopa, służąca jogom do rozmyślań i do nauczania wiernych. [przypis autorski]
ji (daw.) — dziś forma B.lp: go. [przypis edytorski]
ji (daw.) — dziś: go, jego. [przypis edytorski]
ji (daw.) — dziś: go. [przypis edytorski]
ji (daw.) — dziś: jego, go. [przypis edytorski]
ji (daw.) — go, jego. [przypis edytorski]
ji (gw.) — jej. [przypis edytorski]
ji s nią oddał (starop.) — połączył go z nią (ślubem). [przypis edytorski]
ji (starop. forma) — B.lp zaimka, dziś: go. [przypis edytorski]
ji (starop. forma) — go; jego. [przypis edytorski]
ji (starop. forma) — go. [przypis edytorski]
ji (starop. forma) — go (tu: kabat). [przypis edytorski]
ji (starop.) — go. [przypis edytorski]
ji (starop.) — go; wroć mi ji: zwróć mi go (tj. pierścień). [przypis edytorski]
ji (starop.) — jemu; mu. [przypis edytorski]
jich (starop. forma) — ich. [przypis edytorski]
Jiczyn — miasto w płn. części Czech. [przypis edytorski]
jidą (starop.) — idą. [przypis edytorski]
jidziesz (starop.) — forma 3.os. lp: idziesz, odchodzisz. [przypis edytorski]
jim (starop.) — im. [przypis edytorski]
jimać się (starop.) — wziąć się za co; gdy się jimę (…) plęsać: kiedy zacznę pląsać. [przypis edytorski]
jimać (starop.) — zacząć; zabrać się za co. [przypis edytorski]
Jiménez de Cisneros, Francisco (1436–1517), w ówczesnej pisowni hiszp.: Ximenes, czyt.: himenes — hiszpański duchowny i mąż stanu, franciszkanin; spowiednik Izabeli I Katolickiej (od 1492), arcybiskup Toledo (od 1495), kardynał i wielki inkwizytor Kastylii (od 1507), forsował konwersję podbitych muzułmanów na katolicyzm, przeprowadził reformę Kościoła katolickiego w Kastylii, zwiększającą dyscyplinę wśród duchowieństwa; założył uniwersytet w Alcalá de Henares, utrzymał liturgię gocką (mozarabską) w katedrze toledańskiej, wydając mszał i brewiarz w tym rycie; zorganizował pierwsze wydanie drukiem pełnego tekstu Biblii w językach oryginalnych z łacińskim przekładem (Biblia Poliglotta); zdobył Oran (1509) w Afryce Płn., był jednym z regentów Kastylii, później regentem Hiszpanii. [przypis edytorski]
jimieć (starop.) — mieć, posiadać. [przypis edytorski]
jimienie (starop.) — bogactwo, mienie. [przypis edytorski]
jimienie — własność, bogactwo. [przypis edytorski]
Jimmie Walker, właśc. James John Walker (1881–1946) — ekstrawagancki polityk amerykański, liberalny demokrata, burmistrz Nowego Jorku (1926–1932). [przypis edytorski]
jinako po mnie nie wzwiesz (starop.) — nic innego o mnie nie usłyszysz. [przypis edytorski]
jinako (starop.) — inaczej. [przypis edytorski]
jinego (starop.) — innego. [przypis edytorski]
Jingkou — dziś największe centrum portowe nad Morzem Żółtym. [przypis edytorski]
Jitro, przybywam do ciebie, a żona twoja, i dwaj synowie jej z nią — „Zawiadomił go przez posłańca: jeśli nie wyjdziesz [mi na powitanie] ze względu na mnie, wyjdź ze względu na twoją żonę, jeśli nie wyjdziesz ze względu na twoją żonę, wyjdź przez wzgląd na dwóch jej synów”, Raszi do 18:6. [przypis tradycyjny]
Jitry — hebr. wersja tego imienia to יִתְרוֹ (Jitro), ale w innych tłumaczeniach pojawia się jako Jetro. Jitro wcześniej wspomniany był pod swoim drugim imieniem Reuel. [przypis edytorski]
Jiv-Atma (z sanskr.) — jivatma; w hinduizmie połączenie dwóch pojęć: jiva, dusza oraz atman, jaźń. [przypis edytorski]
Jivatma — dusza ludzka. [przypis autorski]
Jiwaro — grupa plemion indiańskich żyjących w Ekwadorze i płn.-wsch. Peru. [przypis edytorski]
jiżto (starop.) — że to; przez to że. [przypis edytorski]
JJ. OO. i JJ. WW. — skrót od lm: Jaśnie Oświeceni i Jaśnie Wielmożni (tu: w C.). [przypis edytorski]
JJ. PP. — liczba mnoga od JP.: Jaśnie Panami. [przypis edytorski]
JJ. WW. — jaśnie wielmożni (tytuł). [przypis edytorski]
JJWW. —skrót od: jaśnie wielmożni. [przypis edytorski]
JKM — Jego Królewskiej Mości. [przypis edytorski]
Jlex paraguayensis — popr.: Ilex paraguariensis, ostrokrzew paragwajski. [przypis edytorski]
Jmć (daw.) — skrót od „jegomość”. [przypis edytorski]
Jmość — Jejmość, od: Jej Miłość; pani. [przypis edytorski]
JMość Michał — Michał Korybut Wiśniowiecki (1638–1673). [przypis redakcyjny]
jnakszy (gw.), inakszy (daw.) — inny, odmienny. [przypis edytorski]
Jo a. Io (mit. gr.) — nimfa, kapłanka Hery, uwiedziona przez Zeusa, a następnie zamieniona przez niego w krowę dla uchronienia jej przed gniewem bogini-małżonki; w mit. rzym. córka argiwskiego króla Inacha, w której zakochał się Jowisz, ale zazdrosna Junona zamieniła królewnę w krowę i kazała jej strzec stuokiemu potworowi Argusowi. [przypis edytorski]
jo (gw.) — ja. [przypis edytorski]
jo naloz (gw.) — ja znalazłem. [przypis edytorski]
Jo póde (gw.) — ja pójdę. [przypis edytorski]
JO. — skrót od: jaśnie oświecony. [przypis edytorski]
jo (…) som (gw.) — ja sam. [przypis edytorski]
jo ta nikumu nie wadze (gw.) — ja tam nikomu nie przeszkadzam. [przypis edytorski]
jo to wim (gw.) — (czy) ja to wiem. [przypis edytorski]
Joab — postać biblijna, dowódca wojsk króla Dawida, odniósł zwycięstwo nad Syryjczykami sprzymierzonymi z królem Ammonitów. [przypis edytorski]
Joab — syn siostry Dawida, Serui (2Sm 2,13), dowódca wojsk Dawida, znany ze swojej bezwzględności i zawiści, ale też świetny taktyk (2Sm 20,23; 2Sm 2,18-32). Biblia podaje, że prowadził wojska do walki walczył m.in. z Ammoitami i Aramejczykami (2Sm 10, 6–14). [przypis edytorski]
Joad, C. E. M. (1891–1953)— brytyjski filozof, autor, pedagog i osobowość radiowa. W 1930 r. objął stanowisko kierownika Wydziału Filozofii i Psychologii w Birkbeck College na Uniwersytecie Londyńskim. [przypis edytorski]
Joan. VIII 1–12 — tytuł powieści Marii Rodziewiczówny stanowi dawne skrótowe oznacznie (siglum) fragmentu Ewangelii Jana (dziś J 8,1–12). W początkowych wersetach ósmego rozdziału opisane jest, jak Jezus okazał miłosierdzie kobiecie oskarżonej o cudzołóstwo. Uczeni w Piśmie i faryzeusze przyprowadzili ją do Jezusa, ponieważ zgodnie z Prawem Mojżeszowym kobieta powinna zostać ukamienowana. Jezus natomiast ku ich zdumieniu odpowiedział im słowami: „Kto z was jest bez grzechu, niech pierwszy rzuci na nią kamień”. Po tych słowach wszyscy oskarżyciele odeszli, aż w końcu Jezus został sam z kobietą. Nie potępił jej, lecz wezwał do zmiany postępowania: „Idź, a od tej chwili już nie grzesz!”. [przypis edytorski]
Joann. And. — Joannes Andrea, głośny kanonista w XIV wieku. [przypis tłumacza]
Joanna Aragońska, wł. Giovanna d'Aragona (1502–1575) — córka Ferdinanda d'Aragon, księcia Montalto, renesansowa opiekunka artystów. [przypis edytorski]
Joanna d'Albret (1528–1572) — królowa Nawarry, matka Henryka IV, pierwszego króla Francji z dynastii Burbonów. [przypis edytorski]
Joanna d'Arc (1412–1431) — bohaterka narodowa Francji; podczas wojny stuletniej poprowadziła armię francuską do kilku ważnych zwycięstw, twierdząc, że działa kierowana przez Boga; została schwytana przez Burgundczyków, przekazana Anglikom, osądzona przez sąd kościelny za herezję i spalona na stosie; święta Kościoła katolickiego (od 1920). [przypis edytorski]
Joanna d'Arc (1412–1431) — bohaterka narodowa Francji; podczas wojny stuletniej poprowadziła armię francuską do kilku ważnych zwycięstw, twierdząc, że działa kierowana przez Boga; została schwytana przez Burgundczyków, przekazana Anglikom, osądzona przez sąd kościelny za herezję i spalona na stosie; święta Kościoła katolickiego (od 1920). [przypis edytorski]
Joanna d'Arc (1412–1431) — bohaterka narodowa Francji; podczas wojny stuletniej poprowadziła armię francuską do kilku ważnych zwycięstw (m.in. oswobodziła oblegany przez wojska angielskie Orlean), twierdząc, że działa kierowana przez Boga; została schwytana przez Burgundczyków, przekazana Anglikom, osądzona przez sąd kościelny za herezję i spalona na stosie. [przypis edytorski]
Joanna d'Arc (1412–1431) — bohaterka narodowa Francji; podczas wojny stuletniej z Anglią poprowadziła armię francuską do kilku ważnych zwycięstw, twierdząc, że działa kierowana przez Boga; zginęła spalona na stosie. [przypis edytorski]
Joanna d'Arc a. Dziewica Orleańska (1412–1431) — francuska bohaterka narodowa, święta Kościoła katolickiego i patronka Francji. [przypis edytorski]
Joanna Dark, właśc. Joanna d'Arc (1412–1431) — nazywana Dziewicą Orleańską, fr. bohaterka narodowa, katolicka święta, twierdziła, że prowadzi Francuzów do zwycięstwa natchniona przez Boga, spalona na stosie w wieku 19 lat. [przypis edytorski]
Joanna (…) flagraret — „Joannę, córkę Alfonsa V, króla Luzytanii, ogarnął tak wielki ogień miłości bożej, że od samego dziecięctwa, rzeczami ziemskimi pogardziwszy, jedynie pragnieniem niebieskiej ojczyzny płonęła”. [przypis tłumacza]
Joanna II (1373–1435) — królowa Neapolu od 1414. [przypis edytorski]
Joanna Szalona (1479–1555) — córka Izabeli I Katolickiej i Ferdynanda II Katolickiego, nominalna królowa Kastylii (od 1504) i Aragonii (od 1516); zdradzała objawy niezrównoważenia psychicznego; po śmierci jej męża, Filipa I Pięknego z rodu Habsburgów, została odsunięta od władzy i uwięziona, rządy w jej imieniu sprawował ojciec, następnie syn. [przypis edytorski]
Joanna Szalona (1479–1555) — córka Izabeli I Katolickiej i Ferdynanda II Katolickiego, nominalna królowa Kastylii (od 1504) i Aragonii (od 1516); zdradzała objawy niezrównoważenia psychicznego; po śmierci jej męża, Filipa I Pięknego, księcia Burgundii z rodu Habsburgów, została odsunięta od władzy i uwięziona, rządy w jej imieniu sprawował ojciec, następnie syn. [przypis edytorski]
Joannes Casimirus (łac.) — Jan Kazimierz. [przypis edytorski]
Joannes Casimirus Rex (łac.) — król Jan Kazimierz. [przypis edytorski]
joannici a. kawalerowie maltańscy — zakon rycerski wywodzący się od XII-wiecznego nieformalnego bractwa zawiązanego przy szpitalu św. Jana Chrzciciela w Amalfi (Włochy), aktywny zwłaszcza w basenie Morza Śródziemnego, znany z dobrej floty. Terytorium na Malcie stracił dopiero w trakcie wojen napoleońskich. [przypis edytorski]
Joannis (łac.) — Jan. [przypis edytorski]
Job a. Hiob (bibl.) — człowiek doświadczony przez Boga nieszczęściami w celu wypróbowania jego wiary, główny bohater Księgi Hioba. [przypis edytorski]
Job a. Hiob (bibl.) — człowiek doświadczony przez Boga nieszczęściami w celu wypróbowania jego wiary, główny bohater Księgi Hioba. [przypis edytorski]
Job a. Hiob — postać biblijna, bohater starotestamentowej Księgi Hioba. [przypis edytorski]
Job a. Hiob — postać występująca w Księdze Hioba; pochodził z kraju Us. Bóg i szatan założyli się o jego wiarę, konsekwencją zakładu było zesłanie na Hioba trądu, śmierć jego rodziny i pozbawienie go bogactwa (Hi 1,14–22; Hi 2,7). Hiob, mimo namów przyjaciół, nie zwątpił w Boga za co został nagrodzony późniejszym zdrowiem, nowymi dziećmi i ponownym bogactwem (Hi 42,10–17). [przypis edytorski]
Job a. Hiob — postać występująca w Księdze Hioba; pochodził z kraju Us. Bóg i szatan założyli się o jego wiarę, konsekwencją zakładu było zesłanie na Hioba trądu, śmierć jego rodziny i pozbawienie go bogactwa (Hi 1,14–22; Hi 2,7). Hiob, mimo namów przyjaciół, nie zwątpił w Boga za co został nagrodzony późniejszym zdrowiem, nowymi dziećmi i ponownym bogactwem (Hi 42,10–17). [przypis edytorski]
Job — dziś: Hiob. [przypis edytorski]
Job — Hiob, postać biblijna, człowiek przyjmujący z całkowitą rezygnacją najcięższe doświadczenia zsyłane nań przez Boga. „Przykład cierpliwości” — pisze o nim Krasicki, (Zbiór potrzebn. wiad.). Po w. 86 następowały cztery wiersze: „Co po tym, że po śmierci pochwałę zamruczą, / Kiedy mnie w życiu zhańbią, zmartwią i dokuczą, / Z tych, co na tronie rzymskim rząd trzymali świata, / Żył Neron lat piętnaście, a Tytus dwa lata.” (I. Krasicki, Satyry i listy, s. 62) W przesłanym królowi odpisie ww. 1–2 zostały opuszczone, natomiast ww. 3–4 usunął Krasicki na skutek uwagi adresata satyry, który pisał: „Podobno lepiej opuścić wcale te dwa wiersze, bo lubo i tu kawałek żartu jest zawarty, ale jednak coś niemiło igrać z imieniem obrzydłym Nerona, którego los tu się skazuje niby za pożądańszy nad los Tytusa”. (I. Krasicki, Pisma wybrane, t. IV, s. 248). [przypis redakcyjny]
Job — Hiob, postać z biblijnej Księgi Hioba, której wiara została wystawiona na próbę przez liczne nieszczęścia. [przypis edytorski]
Job — Hiob. [przypis edytorski]
Job — postać biblijna, bohater hebrajskiej Księgi Hioba. [przypis redakcyjny]
jobber (ang.) — hurtownik. [przypis edytorski]
Jobowy — Hiobowy; właściwy wystawionemu na próbę przez Boga biblijnemu Hiobowi. [przypis edytorski]
Jockey Club (ang.: klub wyścigów konnych) — tu: jeden z najbardziej prestiżowych prywatnych klubów dla dżentelmenów w Paryżu, w XIX w. miejsce spotkań francuskiej elity. [przypis edytorski]
Jodallali-iii — zapis dźwięku odpowiadającego tzw. jodłowaniu, będącemu elementem tradycyjnego śpiewu górali z Tyrolu. [przypis edytorski]
Jodko-Narkiewicz, Witold (1884–1924) — działacz PPS, współpracownik Józefa Piłsudskiego, współtwórca odłamu PPS-Frakcji Rewolucyjnej; publicysta, dyplomata, pracownik polskiego MSZ, należał do czwórki polskich delegatów (obok Romana Dmowskiego, Ignacego Jana Paderewskiego i Władysława Grabskiego), którzy złożyli podpis pod traktatem wersalskim, w r. 1920 jako polski delegat rządu na placówce dypl. w Konstantynopolu, potem w Rydze; jako współpracownik „Przedświtu” londyńskiego (do 1905 r.) używał pseud.: A. (Aleksander) Wroński. [przypis edytorski]
Jodl, Friedrich (1849–1914) — niemiecki filozof i psycholog. [przypis edytorski]
jodler — rodzaj śpiewu z częstymi zmianami skokowymi między rejestrami, charakterystyczny dla muzyki ludowej Tyrolu. [przypis edytorski]
jodoform — żółta, krystaliczna substancja chem. o intensywnym, przenikliwym zapachu, jeden z pierwszych środków antyseptycznych. [przypis edytorski]
jodoform — żółta, krystaliczna substancja chem. o intensywnym, przenikliwym zapachu, jeden z pierwszych środków antyseptycznych. [przypis edytorski]
