Aby móc stabilnie działać w 2026 roku, potrzebujemy Twojego wsparcia!
dowiedz się więcej
Przypisy
Pierwsza litera: wszystkie | 0-9 | A | B | C | D | E | F | G | H | I | J | K | L | M | N | O | P | Q | R | S | T | U | V | W | X | Y | Z
Według typu: wszystkie | przypisy autorskie | przypisy redaktorów Wolnych Lektur | przypisy źródła | przypisy tłumacza | przypisy tradycyjne
Według kwalifikatora: wszystkie | angielski, angielskie | arabski | architektura | astronomia | austriacki | białoruski | biologia, biologiczny | botanika | chemiczny | czeski | dawne | drukarstwo, drukowany | filozoficzny | fizyka | francuski | frazeologia, frazeologiczny | geologia | grecki | gwara, gwarowe | hebrajski | hinduski | historia, historyczny | hiszpański | holenderski | japoński | łacina, łacińskie | literacki, literatura | liczba mnoga | medyczne | mitologia | mitologia grecka | mitologia rzymska | muzyczny | niemiecki | obelżywie | poetyckie | pogardliwe | polityczny | portugalski | pospolity | potocznie | prawo, prawnicze | przenośnie | przestarzałe | przymiotnik | przysłowiowy | przysłówek | psychologia, psychologiczny | regionalne | religijny, religioznawstwo | rosyjski | rodzaj żeński | rzadki | rzeczownik | sportowy | staropolskie | szwedzki | techniczny | turecki | ukraiński | węgierski | włoski | wojskowy | żartobliwie | zdrobnienie | żeglarskie
Według języka: wszystkie | English | français | Deutsch | lietuvių | polski
Znaleziono 16085 przypisów.
Suła — rzeka na Ukrainie, dopływ Dniepru. [przypis edytorski]
Sułkowski, Antoni Paweł (1785–1836) — polski oficer, książę; generał dywizji Księstwa Warszawskiego; po śmierci ks. Poniatowskiego przez krótki czas wódz naczelny korpusu polskiego w armii napoleońskiej (20–27 października 1813), złożył dymisję, zwolniony przez Napoleona ze służby, powrócił do Polski. [przypis edytorski]
Sułkowski, Józef (1773–1798) — polski oficer, adiutant gen. Napoleona Bonapartego; uczestnik wojny polsko-rosyjskiej w 1792 i powstania kościuszkowskiego 1794; uczestnik francuskiej kampanii włoskiej, w 1798 wyruszył z Napoleonem na wyprawę do Egiptu, po udziale w kilku bitwach zginął podczas zwiadu pod Kairem. [przypis edytorski]
Sułkowski, Wojciech — podwojewodzi rawski. [przypis redakcyjny]
„Sułkowskiego Żeromskiego przeczytałem po raz drugi i zostałem istotnie przytłoczony rzeczywistością, że to jest rzecz nieusprawiedliwiona i w przykry sposób słaba. Ale i Kamień filozoficzny Lemańskiego mnie nie zachwycił”.
(Lekki przytyk do mnie jako referenta działu wydawniczego księgarni, której nakładem ta książka Lemańskiego wydana została). [red. WL].
[przypis redakcyjny]
sułtan — tytuł dawnych władców Turcji i niektórych innych państw muzułmańskich. [przypis edytorski]
sułtan — tytuł nadawany synom chana. [przypis redakcyjny]
sułtan — tytuł władcy Turcji (do 1922) bądź innych krajów muzułmańskich. [przypis edytorski]
sułtan Ulug-bey, Uług Beg (właśc. Muhammad Taragaj; 1394–1449) — sułtan z dynastii Timurydów; słynny astronom i matematyk, mecenas sztuki i nauki. [przypis edytorski]
sułtanka Sheraa — oznacza panią de Pompadour. [przypis tłumacza]
sum (łac.) — jestem. [przypis redakcyjny]
sum qui sum (łac.) — jestem, który jestem (odpowiedź Boga na pytanie zadane przez Mojżesza o jego imię; Wj 3, 14). [przypis edytorski]
suma — długa, uroczysta msza, odprawiana w niedzielę około południa. [przypis edytorski]
suma — długa, uroczysta msza w kościele katolickim, odprawiana raz dziennie, najczęściej w południe. [przypis edytorski]
suma dochodu — chodzi o dochód czysty. [przypis redakcyjny]
Suma głównych prawd religii — La Somme théologique des vérités capitales de la religion chrétienne, Paryż, 1625. [przypis edytorski]
Suma grzechów — Etienne Bauny, Somme des péchés qui se commettent en tous états (…) , Paryż 1630. Do roku 1646 miała 11 wydań. [przypis edytorski]
suma — najdłuższa, uroczysta msza, odprawiana około południa w dni świąt i niedziel w kościele katolickim. [przypis edytorski]
suma (rel.) — główna, uroczysta msza niedzielna w kościele katolickim, odprawiana około południa. [przypis edytorski]
„Suma” św. Tomasza — Suma teologii (Summa theologiae), główne dzieło Tomasza z Akwinu (1225–1274); w kościele katolickim Tomasza z Akwinu uznano za najwybitniejszego z filozofów, zaś Suma była traktowana jako autorytatywne źródło wiedzy filozoficzno-teologicznej. [przypis edytorski]
suma — tu: długa, uroczysta msza niedzielna w kościele katolickim, zwykle odprawiana około południa. [przypis edytorski]
suma — uroczysta, główna msza odprawiana w niedziele i święta w Kościele katolickim. [przypis edytorski]
suma — uroczysta msza odprawiana w południe. [przypis edytorski]
suma — uroczysta msza. [przypis edytorski]
Sumadera (jap. 須磨寺) — też: Suma-dera, świątynia buddyjska odłamu Shingon (jap. 真言). [przypis tłumacza]
sumak a. suhak — rodzaj antylopy [nazwa łac. Saiga tatarica, dziś żyje tylko w Azji Środkowej, w XVII w. można go było spotkać na terenie całej dzisiejszej Ukrainy — Red. WL]. [przypis redakcyjny]
sumak — gatunek dzikiej kozy, żyjącej na stepach. [przypis edytorski]
sumak — gładki dywan orientalny, tkany na płasko techniką tkacką o tej samej nazwie. [przypis edytorski]
sumak — rodzaj krzewów i drzew strefy podzwrotnikowej i umiarkowanej, z małymi, czerwonymi lub białymi, kwiatami tworzącymi wiechy. [przypis edytorski]
sumariusz (daw.) — spis, rejestr, wyciąg z dokumentów. [przypis edytorski]
Sumariusz — protokół obrad sejmowych; zwany także diariuszem. [przypis redakcyjny]
sumariusze — wyciągi, treść sprawy sądowej. [przypis redakcyjny]
sumarski król — król Sumary (w oryg. Zumara) na zach. od Barki. [przypis redakcyjny]
Sumatra — należąca do Indonezji wyspa w Azji Południowo-Wschodniej, w Archipelagu Malajskim. [przypis edytorski]
Sumatra — wyspa w Archipelagu Malajskim, pomiędzy południowo-wschodnią Azją a Australią, w całości należy do Republiki Indonezji. [przypis edytorski]
sumę, co by to kosztowało — dziś raczej: sumę, którą by to kosztowało. [przypis edytorski]
sumę stu tysięcy piastrów — około 2 000 000 w 1837 r. [przypis autorski]
sumie — uroczysta, długa msza, odprawiana w południe. [przypis edytorski]
sumienie zachowuje się tak, jakby dostało łapówkę (por. s. 176 w. 25 i n.) — autor w ten sposób opatrzył odsyłaczami wewnątrztekstowymi pierwodruk swej powieści; w tym przypadku na odnośnej stronie znajduje się fragment rozdziału VIII: „Ten moment rzekomej dobrej wiary i przygotowywania sobie zawczasu rzetelnych motywów powtarza się w historiach wielu oszustw. Pozory dobre i złe cudownie splatają się z sobą, a potem u widzów wywołują wręcz przeciwne osądy, dlatego bo tzw. zło zawsze jeszcze ludzie wyobrażają sobie jak akt szczerej decyzji, na sposób Franciszka ze Zbójców, Jagona lub Ryszarda III, zamiast widzieć, jak ono już przy swym urodzeniu się, wiedzione instynktem samozachowawczym, wchodzi w chemiczne połączenia z pierwiastkami »dobra«, od których sobie maski pożycza”. [przypis edytorski]
sumieniowi — dziś popr. forma C.: sumieniu. [przypis edytorski]
sumienny… obowiązek — obowiązek sumienia. [przypis edytorski]
sumiot — zaspa; kupa śniegu nawianego (zmiecionego) przez wiatr. [przypis edytorski]
sumitacje (daw.) — tłumaczenia, usprawiedliwienia. [przypis edytorski]
sumitować się (przestarz., z łac.) — tłumaczyć się, usprawiedliwiać się. [przypis edytorski]
sumitować się — tłumaczyć się, usprawiedliwiać. [przypis edytorski]
sumitować się (z łac.) — tłumaczyć się, usprawiedliwiać się. [przypis edytorski]
summa facit (łac.) — daje w sumie. [przypis edytorski]
summa levitas (łac.) — największa lekkomyślność. [przypis redakcyjny]
summa proveniens (łac.) — suma należna. [przypis redakcyjny]
summa regiminis in distributiva justitia (łac.) — całość rządów na wymiarze sprawiedliwości. [przypis redakcyjny]
summa summarum (łac.) — podsumowując wszystko; wziąwszy wszystko pod uwagę. [przypis edytorski]
summa summarum (łac.) — uwzględniając wszystko razem. [przypis edytorski]
summa summarum (łac.) — wszystko razem (biorąc pod uwagę), ostatecznie. [przypis redakcyjny]
Summae Deus clementiae — Początek hymnu, jaki kościół w poranek niedzielny śpiewa, błagając Boga, ażeby zarzewie w nas grzechu zagasił, a serce nasze zapalił i rozgrzał swoim ogniem świętym. [przypis redakcyjny]
Summanus (mit. rzym.) — bóg nocnych błyskawic, przeciwstawiany Jowiszowi, bogu błyskawic dziennych. [przypis edytorski]
summariusz (daw., z łac. summa, tj. „całość”) — streszczenie. [przypis edytorski]
summatim (łac.) — w skrócie. [przypis edytorski]
summo cum dedecore (łac.) — ze straszną hańbą. [przypis redakcyjny]
summo cum opprobrio gentis nostrae (łac.) — z najsroższą niesławą narodu naszego. [przypis redakcyjny]
Summula Statutorum… — Streszczenie statutów wspólnoty […] ustanowionych w celu odkupienia jeńców dla okręgu wschodniego przez najznakomitszego i najdoskonalszego Michała Adolfa hrabiego Althan itp. założyciela Chrześcijańskiej Milicji Niepokalanego Poczęcia, generalnego komendanta obozowego tejże, przełożonego w/w wspólnoty i jej pierwszego wielkiego mistrza, pełnomocnika okręgu wschodniego w sprawie wykupienia więźniów, komisarza skarbu i starosty, [napisane] przez ks. Wojciecha Dembołęckieog z Konojad, doktora sztuk [wyzwolonych] i św. Teologii, zlecone przez generała zakonu konwentualnego Braci Mniejszych Św. Franciszka. — Warszawa 1626 r. w [formacie] kwarto. [przypis edytorski]
Summum ius summa iniuria (łac.) — Najwyższe prawo, najwyższa niesprawiedliwość. [przypis tłumacza]
summum (łac.) — to, co największe a. najlepsze. [przypis edytorski]
Summum (…) optes — Martialis, Epigrammata, X, 47. [przypis tłumacza]
sumnienia (daw. forma) — dziś: sumienia. [przypis edytorski]
sumnienie (daw.) — dziś popr.: sumienie. [przypis edytorski]
sumnienie (daw.) — dziś: sumienie. [przypis edytorski]
sumnienie (daw. forma) — sumienie. [przypis edytorski]
sumnienie (daw.) — sumienie. [przypis edytorski]
sumnienie — dziś popr.: sumienie. [przypis edytorski]
sumnienie — dziś: sumienie. [przypis edytorski]
sumnienie (starop. forma) — dziś popr.: sumienie. [przypis edytorski]
sumnieniom (daw. forma) — dziś: sumieniom. [przypis edytorski]
sumnieniowi (daw. forma C) — dziś: sumieniu. [przypis edytorski]
sumować a. sumować się (daw.) — martwić się, smucić się, być zasępionym. [przypis edytorski]
sumować (daw.) — martwić się. [przypis edytorski]
sumować (daw.) — smucić się. [przypis edytorski]
sumować się (z ukr.) — martwić się. [przypis edytorski]
sumpt (daw., z łac.) — koszt. [przypis edytorski]
sumpt (daw., z łac.) — koszt, wydatek. [przypis edytorski]
sumpt — koszt, nakład. [przypis redakcyjny]
sumpt (przest.) — koszt. [przypis edytorski]
sumpt (z łac.) — koszt, nakłady finansowe. [przypis edytorski]
sumpt (z łac.) — koszt. [przypis edytorski]
sumpt (z łac.) — koszt. [przypis redakcyjny]
sumptem królewskim — na koszt króla. [przypis edytorski]
sumpty — koszty. [przypis redakcyjny]
sumy neapolitańskie — 430 tysięcy dukatów neapolitańskich pożyczonych przez Bonę królowi hiszpańskiemu i neapolitańskiemu, Filipowi II, i nigdy, mimo stale ponawianych zabiegów, nie odzyskanych; do sprawy zwrotu sum neapolitańskich powracano niejednokrotnie na sejmikach. Ochocki wspomina najbardziej typowe instrukcje poselskie zalecane posłom: „Na sejmikach podpisywano laudum dla posłów — windykowanie sum neapolitańskich przez królową Bonę wywiezionych, nalegania o odkrycie gór olkuskich, prośby o parę beatyfikacji do Rzymu […]. Na koniec popiła się szlachta, porąbała mocniej jeszcze i niejeden do jejmości swej z pohaftowanym policzkiem powrócił”. (J D. Ochocki. Pamiętniki, s. 60). [przypis redakcyjny]
sumy neapolitańskie (fraz.) — ogromna suma pieniędzy; w 1556 królowa Bona, wyjeżdżając po śmierci męża do rodzinnego księstwa Bari we Włoszech, wywiozła z Polski zawrotną kwotę ok. 430 tys. dukatów w złocie, którą pożyczyła królowi hiszpańskiemu i neapolitańskiemu Filipowi II Habsburgowi; po śmierci Bony, mimo trwających 150 lat starań Zygmunta II Augusta, a następnie skarbu Rzeczpospolitej, udało się odzyskać tylko drobną część pożyczonej sumy. [przypis edytorski]
sumy neapolitańskie — zawrotna kwota ok. 430 tys. dukatów w złocie, którą w 1556 królowa Bona wywiozła z Polski, wyjeżdżając po śmierci męża do rodzinnego księstwa Bari we Włoszech, i pożyczyła królowi hiszpańskiemu i neapolitańskiemu Filipowi II Habsburgowi. Po śmierci Bony, mimo trwających 150 lat starań Zygmunta II Augusta, a następnie skarbu Rzeczpospolitej, udało się odzyskać tylko drobną część pożyczonej sumy. [przypis edytorski]
sunąć się — popr. raczej czas. niezwrotny: sunąć a. snuć się, posuwać się itp. [przypis edytorski]
sunął się — dziś popr.: zsunął się. [przypis edytorski]
sund — cieśnina. [przypis edytorski]
sund — kręte i rozgałęzione przelewisko między dwoma morzami. [przypis redakcyjny]
sund (szwedz.) — cieśnina. [przypis edytorski]
sunduk (z ros.) — skrzynia. [przypis edytorski]
Sungurow, Nikołaj Pietrowicz (ok. 1803–1838) — przywódca tajnego antyrządowego koła studenckiego zawiązanego w 1831 na Uniwersytecie Moskiewskim; koło zostało wykryte w tym samym roku, a jego członkowie aresztowani; Sungurowa zesłano na Syberię. [przypis edytorski]
sunici — tradycjonaliści mahometańscy w przeciwieństwie do szyitów. [przypis tłumacza]
Sunie się towarzystwo, i w szeregach wiara — towarzystwo: towarzysze pancerni, szlachta; wiara: żołnierze. [przypis redakcyjny]
Sunion — przylądek w Grecji, najdalej wysunięty na płd.-wsch. punkt Attyki, odległy o ok. 70 km od Aten. [przypis edytorski]
Sunnu — egipskie Sunet, gr. Syene, dziś Asuan, miasto przy I katarakcie, przy granicy Egiptu z Nubią, w 1. nomie Górnego Egiptu. Ok. 660 km na południe od Memfis, 180 km na południe od Teb. [przypis edytorski]
