Przypisy

od japońskich kul — dziś popr.: przez japońskie kule. [przypis edytorski]

od jednego (…) podrzucona, a od drugiego (…) uderzona — przez jednego [gracza] podrzucona, a przez drugiego uderzona. [przypis edytorski]

Od jeziora, co wśród opok leży delijskich — według podania Apollo urodził się na wyspie Delos, w archipelagu Cyklad na M. Egejskim. [przypis edytorski]

od kamienia płacić — opłata za każdy kamień, tj. 32 funty wagi. [przypis edytorski]

od kilka czasów (daw.) — od jakiegoś czasu. [przypis edytorski]

od kochającego Polaka — w wydaniu z 1816 r. te słowa usunięto. [przypis edytorski]

od kogo (daw.) — przez kogo (również zmiana przypadka: daw. od z rzecz. w D., dziś przez z rzecz w B.). [przypis edytorski]

od kogo — dziś: przez kogo. [przypis edytorski]

od kogo (starop.) — przez kogo; od niey przyzwane: przez nią przyzwane. [przypis edytorski]

od kogo (starop.) — przez kogo. [przypis edytorski]

od kogoś — tu: przez kogoś. [przypis edytorski]

od komisarzów — przez komisarzy. [przypis edytorski]

od królowej — królowej Anglii Elżbiety I (1533–1603). [przypis edytorski]

od którego (starop. forma) — przez którego. [przypis edytorski]

od której — dziś popr.: przez którą. [przypis edytorski]

od kule wycięta — przez kulę wycięta. [przypis edytorski]

od Laury uwity — upleciony przez Laurę. [przypis edytorski]

od lekkiego wiatru (starop.) — przez lekki wiatr (prowadzona). [przypis edytorski]

OD-man — członek służby porządkowej (Ordnungsdienst) w getcie; były to oddziały zorganizowane podczas II wojny światowej przez okupacyjne władze hitlerowskie, częściowo podlegające Judenratom, tj. samorządom żydowskim, w istocie zaś (choćby ze względu na hierarchię rang) podporządkowane policji niemieckiej. [przypis edytorski]

od (…) matki (…) ofiarowany (daw.) — ofiarowany przez matkę. [przypis edytorski]

od Mety aż do Capo di Monte — miejscowość Meta nad wsch. krańcem Zatoki Sorrentyńskiej, odległa o ok. 7 km od wzgórza Capo di Monte na zach. krańcu zatoki. [przypis edytorski]

od męża jej (daw.) — przez jej męża. [przypis edytorski]

od miasta w ćwierci (…) mili (starop.) — ćwierć mili od miasta. [przypis edytorski]

Od mocy, co wszystko zakuwa w obroże… — Goethe, Die Geheimnisse. [przypis edytorski]

od moczu dochód — podatek od toalet publicznych. [przypis edytorski]

od molów zjedzonym — dziś popr.: przez mole zjedzonym. [przypis edytorski]

od nich (daw.) — przez nich. [przypis edytorski]

od nich mile przyjmowana — przez nich przyjmowana z zamiłowaniem (z chęcią; jako miła, sprawiająca im przyjemność). [przypis edytorski]

od nich (starop. forma) — przez nich; krwią od nich naznaczonem śladem: śladem naznaczonym przez nich krwią. [przypis edytorski]

od nieba — dziś popr.: przez niebo. [przypis edytorski]

od niego (daw.) — tu: przez niego. [przypis edytorski]

od niego — dziś: przez niego. [przypis edytorski]

od niego (starop.) — przez niego. [przypis edytorski]

od niego — tu: w znaczeniu „od ciebie”, „od pana”. [przypis edytorski]

od niej (daw.) — przez nią. [przypis edytorski]

od nowiu miesiąca — tj. od pierwszego dnia miesiąca: w starożytnej Grecji każdy miesiąc rozpoczynał się od nowiu księżyca i trwał do do następnego nowiu. [przypis edytorski]

od oka — dziś: na oko. [przypis edytorski]

od owego czasu Ruś względem Polski na długo została danniczą — w oryg. łac. Rusia Poloniae vectigalis diu fuit. [przypis edytorski]

od pacholika (daw.) — przez pacholika. [przypis edytorski]

od Pallady — dziś popr.: przez Palladę. [przypis edytorski]

od paniej (daw. forma) — dziś popr. forma D. lp: od pani. [przypis edytorski]

od Parysa (daw.) — przez Parysa. [przypis edytorski]

od pastucha (daw.) — przez bogów. [przypis edytorski]

od pewnego lichego rycerzyny oszczepem przebity — w oryg. łac. tak samo pogardliwie: ab uno vili milite venabulo perforatus). [przypis edytorski]

od pewnej pasterki — tu w znaczeniu: przez pewną pasterkę (napisana). [przypis edytorski]

od (…) piorunów (daw.) — przez pioruny. [przypis edytorski]

od południka Greenwich, który Amerykanie wspólnie z Anglikami przyjmują za punkt, od którego rozpoczynają liczyć stopnie długości geograficznej — dawniej we Francji jako południka zerowego używano południka przechodzącego przez obserwatorium w Paryżu; południk przechodzący przez brytyjskie obserwatorium w Greenwich przyjęto jako standard międzynarodowy na konferencji w Waszyngtonie w 1884, 10 lat po napisaniu tej powieści. [przypis edytorski]

od poprzedniego utworu — tj. Rozprawy o nierówności. [przypis edytorski]

od poszlaku — tu: od podejrzenia. [przypis edytorski]

od powicia (daw.) — od urodzenia; powić: urodzić dziecko. [przypis edytorski]

od powicia — od urodzenia. [przypis edytorski]

od powzięcia rozumu jego zaznałem marszałkiem wielkim koronnym — odkąd zacząłem rozumieć [świat otaczający], jego poznałem jako marszałka wielkiego koronnego. [przypis edytorski]

od — przez. [przypis edytorski]

od przybytku koniom lżej — kontaminacja dwóch przysłów: „Od przybytku głowa nie boli” i „Baba z wozu, koniom lżej”. [przypis edytorski]

od przyciesi — od podwalin. [przypis edytorski]

od radosnej witany kochanki — dziś: witany przez radosną kochankę. [przypis edytorski]

od razu poznać — tu: od razu widać; od razu można poznać. [przypis edytorski]

od razum się zerwał — przykład ruchomej końcówki fleksyjnej czasownika; inaczej: od razu się zerwałem. [przypis edytorski]

od Rewolucji do Restauracji — okres historii Francji od obalenia monarchii w wyniku Rewolucji Francuskiej (1789–1799), przez rządy Napoleona, aż do jego abdykacji (1814) i przywrócenia władzy dynastii Burbonów. [przypis edytorski]

od robaków (daw.) — przez robaki. [przypis edytorski]

od rodu — tu: od urodzenia, tj. przez całe życie. [przypis edytorski]

od rodzicam go dostał (daw.) — dostałem go od ojca. [przypis edytorski]

od roku do roku — czyli: co roku. [przypis edytorski]

od Romanistów (daw.) — tu w znaczeniu: przez Romanistów. [przypis edytorski]

od rozumu błądzi — traci rozum, popada w obłąkanie. [przypis edytorski]

od Sahajdacznych — tu: od połowy XVII w.; Petro Konaszewicz-Sahajdaczny (1570–1622) — hetman i wybitny wódz kozacki, walczył po stronie Rzeczypospolitej w wojnie polsko-rosyjskiej 1609–1618, organizował kozackie wyprawy łupieżcze do Stambułu, dowodził Kozakami w bitwie pod Chocimiem. [przypis edytorski]

od Salomona i teraz się zowie (kościół) — świątynia Salomona w Jerozolimie. [przypis edytorski]

…od Santa Lucia aż do Villafranca… — pola bitew kampanii 1859 r. W Villafranca (miejscowość w północnych Włoszech, w prowincji Werona) został zawarty pokój z Austriakami, w wyniku którego Lombardię włączono do Królestwa Sardynii (Piemontu). [przypis edytorski]

od skarbcu — dziś popr. forma D. lp: od skarbca. [przypis edytorski]

od skarbcu — dziś popr. forma D. lp: skarbca. [przypis edytorski]

od — słowo 'od' dodane przez Cylkowa, nie ma go w oryginale. [przypis edytorski]

od spieki Syriuszowej bronią — Syriusz (łac. Sirius, z gr. Σείριος: palący, gorący), najjaśniejsza gwiazda nieba północnego, w lipcu i sierpniu wschodzi na niebo przed wschodem Słońcem i jest znakiem największych upałów letnich. [przypis edytorski]

od sta (daw.) — od stu (sta: daw. D. słowa „sto”, odmienianego jak rzeczownik); dziś: procent. [przypis edytorski]

od sta (daw.) — od stu (sta: daw. D. słowa „sto”, odmienianego jak rzeczownik); dziś: procent. [przypis edytorski]

od sta — dziś: procent. [przypis edytorski]

od sta — od stu (sta: daw. D. słowa „sto”, odmienianego jak rzeczownik); dziś: procent. [przypis edytorski]

od (starop.) — przez; od Anioła (…) zleczony,: wyleczony przez anioła. [przypis edytorski]

od (starop.) — przez; od bojaźni zwyciężony: zwyciężony przez bojaźń. [przypis edytorski]

od (starop.) — przez; od niego: przez niego. [przypis edytorski]

od (starop.) — przez; od tych wojowników pobitych: pobitych przez tych wojowników. [przypis edytorski]

od (starop.) — tu: przed; od cesarzów chciwych: przed chciwymi cesarzami. [przypis edytorski]

od (starop.) — tu: przed; od Tankreda strzegli: strzegli przed Tankredem. [przypis edytorski]

od (starop.) — tu: przez; był od chrześcian wzięty: został wzięty przez chrześcijan. [przypis edytorski]

od (starop.) — tu: przez; od Hetmana: przez Hetmana. [przypis edytorski]

od (starop.) — tu: przez; od mistrzów zrobioną: zrobioną przez mistrzów. [przypis edytorski]

od (starop.) — tu: przez; zabitej od siebie: przez siebie zabitej. [przypis edytorski]

od stopy do głowy — dziś popr.: od stóp do głów. [przypis edytorski]

od Strojnowskiego (daw.) — przez Strojnowskiego. [przypis edytorski]

od strony Koluszek — na poczcie w Koluszkach znajduje się ogólnokrajowy Wydział Przesyłek Niedoręczonych. [przypis edytorski]

od strony morza nie dojedzie żaden statek — właśc. popr.: (…) nie dopłynie (…) statek. [przypis edytorski]

od szyje — dziś D.lp: szyi. [przypis edytorski]

od św. Jana do św. Michała — określenia czasu bazujące na ważnych świętach kościelnych: dzień św. Jana przypada w Kościele katolickim 24 czerwca, zaś św. Michała przypada 29 września. [przypis edytorski]

od św. Michała po Boże Narodzenie — od 29 września do 25 grudnia 1112 r. [przypis edytorski]

od św. Michała — tj. od dnia 29 września, kiedy obchodzone jest w kościele katolickim upamiętnienie św. Michała Archanioła. [przypis edytorski]

od Świętego Jana — tj. od dnia św. Jana; najbardziej popularny dzień św. Jana przypada 24 czerwca. [przypis edytorski]

od Tankreda naycięższy mężnego Wziął raz, który tam (…) przypadł (starop.) — tj. otrzymał najcięższy cios od mężnego Tankreda, który tam się znalazł (by bić się z Argantem). [przypis edytorski]

od tej, która się wspólnie z nim rzemiosłem opiekuje — mowa o siostrze Hefajstosa, Atenie, bogini mądrości, rękodzieła i sprawiedliwej wojny. [przypis edytorski]

od tej małej wioski nazwali Moskale cały kraj Sybirem — pochodzenie nazwy „Syberia” jest niejasne i niepewne. [przypis edytorski]

od tej pory kąt owej topieli nazwano Morzem Jońskim — nazwę Morza Jońskiego wywodzi się tu od imienia Io. [przypis edytorski]

od tejże doby (daw.) — od tego momentu. [przypis edytorski]