Przypisy

nahaj — a. nahajka: bicz. [przypis edytorski]

nahaj — bat, narzędzie chłosty używane w carskiej Rosji. [przypis edytorski]

nahaj — bicz, bat. [przypis edytorski]

nahaj — bicz. [przypis edytorski]

nahaj — rodzaj skórzanego bicza. [przypis edytorski]

nahaj — skórzany bicz. [przypis edytorski]

nahaj — skórzany bicz z krótką rączką. [przypis edytorski]

nahaja a. nahajka — skórzany, pleciony z rzemieni bicz z krótką rękojeścią. [przypis edytorski]

Nahajce — właśc. Nogajców, Tatarów z Ordy Nogajskiej. [przypis edytorski]

nahajka a. kańczug — skórzany bicz, narzędzie dyscyplinowania i wymierzania kary. [przypis edytorski]

nahajka — bicz. [przypis edytorski]

nahajka — krótki, pleciony bicz. [przypis edytorski]

nahajka — skórzany bicz z krótką rączką. [przypis edytorski]

naharować się — napracować się, namęczyć się. [przypis edytorski]

nahija — podstawowa jednostka podziału administracyjnego w Starej Czarnogórze. [przypis edytorski]

naigrawać się (daw.) — żartować, kpić. [przypis edytorski]

naigrawać się — drwić, naśmiewać się. [przypis edytorski]

naigrawać się — żartować z kogoś złośliwie, dokuczać. [przypis edytorski]

naimać (daw.) — nałapać. [przypis edytorski]

nairytis — padelbus akis dairytis. [przypis edytorski]

naiwne z Tobą szepty, tajemnic ciche wyznania, rzewne Tobie łzy — dziś popr.: naiwnych z Tobą szeptów, tajemnic cichych wyznań, rzewnych Tobie łez. [przypis edytorski]

Naïc — fr. imię żeńskie. [przypis edytorski]

Naj korol bude w Warszawi (z ukr.) — niech król będzie w Warszawie. [przypis edytorski]

Naj sia poprobujut (z ukr.) — Niech się zmierzą. [przypis edytorski]

najada (mit. gr.) — boginka opiekująca się źródłem lub rzeką. [przypis edytorski]

najada (mit. gr.) — nimfa rzeki, źródła lub potoku. [przypis edytorski]

najada (mit. gr.) — nimfa wodna. [przypis edytorski]

najada — w mitologii greckiej każda z nimf źródeł, potoków etc. [przypis edytorski]

najady (mit. gr.) — boginki wodne, opiekunki strumyków, jezior i źródeł. [przypis edytorski]

najady (mit. gr.) — nimfy, opiekunki strumyków, jezior i źródeł; Najadów: dziś popr. forma D.lm: Najad. [przypis edytorski]

najady (mit. gr.) — nimfy, opiekunki strumyków, jezior i źródeł. [przypis edytorski]

najady (mit. gr.) — nimfy wodne, opiekunki strumyków, jezior i źródeł. [przypis edytorski]

najady (mit. gr.) — nimfy wód śródlądowych. [przypis edytorski]

Najady (mit. gr.) — nimfy wszelkich wód lądowych: wodospadów, potoków, strumieni, źródeł rzek, jezior. [przypis edytorski]

Najady — nimfy wód. [przypis edytorski]

najady — w mit. gr. nimfy, opiekunki wód lądowych; obok nerejd, boginek morskich, wśród których najbardziej znaną była Tetyda, matka Achillesa. [przypis edytorski]

najbardziej katolickie dzieło Potockiego — poeta pierwotnie wyznawał arianizm, którego się wyrzekł, by nie być zmuszonym do emigracji. [przypis edytorski]

najbardziej poważany — u Cylkowa: 'najpoważańszy'; uzasadnienie korekty: uwspółcześnienie. [przypis edytorski]

najbarzej (gw.) — najbardziej. [przypis edytorski]

najbarziej (starop. forma) — dziś: najbardziej. [przypis edytorski]

najbeznadziejniejsze — dziś: najbardziej beznadziejne. [przypis edytorski]

najbezpośredniejszy — dziś: najbardziej bezpośredni. [przypis edytorski]

najbliższe przejście — chodzi zapewne o drogę przez Szpiglasową Przełęcz i Dolinę za Mnichem. [przypis edytorski]

najbystrszy (daw.) — dziś: najbardziej bystry. [przypis edytorski]

najcelniejsze — tu: najlepsze, świetne. [przypis edytorski]

najcelniejszy (daw.) — najlepszy, najważniejszy. [przypis edytorski]

najcelniejszy (daw.) — najlepszy. [przypis edytorski]

najć (starop.) — znaleźć. [przypis edytorski]

najda — rodzaj ogniska skonstruowanego z dwóch dopasowanych do siebie drewnianych bali z umieszczonym pośrodku klinem. W tak utworzoną szczelinę sypie się rozżarzone węgle, które powodują żarzenie całości przez ponad dziewięć godzin. Ten typ ogniska jest często stosowany w tajdze. [przypis edytorski]

najdę (gw.) — znajdę. [przypis edytorski]

najdodatniejszy — dziś popr.: najbardziej dodatni. [przypis edytorski]

najdorzeczniejszy — najprawdopodobniejszy. [przypis edytorski]

najdowcipniejszy — najbardziej inteligentny, najsprytniejszy; tu: wymagający najwięcej sprytu, inteligencji. [przypis edytorski]

najdowować (starop. forma) — znajdować; tu: widzieć, postrzegać. [przypis edytorski]

najdystyngowańszą — dziś popr.: najbardziej dystyngowaną. [przypis edytorski]

najdzie — 3 os.lp od: naleźć, dziś: znajdzie (się). [przypis edytorski]

najdzielniejszy — tu: najskuteczniejszy. [przypis edytorski]

najdzieszli (starop.) — konstrukcja z partykułą -li; znaczenie: czy znajdziesz. [przypis edytorski]

najdzieszli (starop.) — konstrukcja z partykułą -li; znaczenie: jeśli znajdziesz. [przypis edytorski]

najechać — okraść. [przypis edytorski]

najemca (daw.) — najemnik, żołnierz najemny, [przypis edytorski]

najemnik (daw.) — człowiek wynajmujący się do pracy, pracownik najemny. [przypis edytorski]

najezdca — dziś popr. pisownia: najeźdźca. [przypis edytorski]

najezdców — dziś popr.: najeźdźców. [przypis edytorski]

najezdnicze zamachy żeglarzy północy — mowa o najazdach szwedzkich w XVII w. [przypis edytorski]

najezdzcom — dziś: najeźdźcom. [przypis edytorski]

najeźnik (starop. forma) — dziś: najeźdźca. [przypis edytorski]

najęłam — hebr. שָׂכַר (sachar): ‘wynajmować, zapłata, wynagrodzenie’. [przypis edytorski]

najgłówniejszy — tu: najważniejszy, najbardziej zasadniczy. [przypis edytorski]

najgminniejszy — tu: najbardziej prostacki. [przypis edytorski]

najgoręcsze (starop. forma) — dziś: najgorętsze. [przypis edytorski]

Najgorętsząm odbył — konstrukcja z ruchomą końcówką czasownika; inaczej: odbyłem najgorętszą (łaźnię). [przypis edytorski]

najgorszejszy (gw.) — najgorszy. [przypis edytorski]

najgórniejszy — najwznioślejszy. [przypis edytorski]

najgrawa — naigrywa, wyśmiewa się, szydzi. [przypis edytorski]

najgrawać (daw.) — naigrywać, szydzić, żartować. [przypis edytorski]

najgrawać — dziś popr.: naigrawać się (z kogoś a. z czegoś), tj. wyśmiewać (kogoś, coś), wyśmiewać się (z kogoś, z czegoś), szydzić. [przypis edytorski]

najgrawać się — dziś: naigrywać się; wyśmiewać się, szydzić. [przypis edytorski]

najgrawanie — dziś popr.: naigrawanie; tj. szydzenie, wyśmiewanie. [przypis edytorski]

Najjaśniejsza Monarchini — Katarzyna II Wielka (1729–1796), cesarzowa Rosji (od 1762). [przypis edytorski]

najkochańszy — dziś raczej: najukochańszy. [przypis edytorski]

najkrzepciej (daw.) — najsilniej, najmocniej; por. krzepki: silny, mocny. [przypis edytorski]

najkrzepciej — najmocniej. [przypis edytorski]

najkrzepciejszy (daw.) — najsilniejszy; por. krzepki. [przypis edytorski]

najkrzepszy — dziś popr.: najbardziej krzepki. [przypis edytorski]

najlekciejszy (gw.) — popr.: najlżejszy. [przypis edytorski]

najlepiej lubię — dziś popr.: najbardziej lubię. [przypis edytorski]

Najlepsze pojęcie nieskończoności daje ludzka głupota — Ernest Renan, Dialogi i fragmenty filozoficzne (parafraza). [przypis edytorski]

najlepszemi — daw. forma N. i Msc. lm przymiotników r.ż. i r.n.; dziś tożsama z r.m.: najlepszymi. [przypis edytorski]

najliszszy — dziś popr. tylko forma złożona: najbardziej lichy. [przypis edytorski]

najlon (fonet. ang. nylon) — nylon, tkanina syntetyczna o dużej wytrzymałości, wynaleziona w 1935, zaprezentowana w 1938; nylony: damskie pończochy z takiej tkaniny, które w latach 40. i 50. XX w. z powodu swojej trwałości i przezroczystości stały się bardzo pożądane. [przypis edytorski]

najludzcejszy (daw.) — najbardziej ludzki. [przypis edytorski]

najlżejszy — tu: najbardziej beztroski, niepoważny, lekko podchodzący do życia; oryg. εὐχερεστάτῳ oznacza również: najmniej wrażliwy, niewybredny; w dialogu nie pojawia się uściślenie, z jakim konkretnie rodzajem zwierząt zbiega się rodzaj ludzki (w grupie dających się oswoić istot stadnych, żyjących w środowisku suchym, chodzących, bezrogich, niekrzyżujących się), współcześnie na ogół przyjmuje się, że chodzi o świnie. [przypis edytorski]

Najmanowie — lud żyjący dziś na terenie Kazachstanu i Afganistanu. W II poł. XII w. wyzwolili się z zależności od Kara Kitaju, a w 1204 r. zostali pokonani przez Czyngis-chana i wcieleni do imperium mongolskiego (ich terytoria stanowiły jego płd.-zach. część). Pochodzenia najmańskiego była najprawdopodobniej Töregene-katun (Turakina), żona Ugedeja (Ogotaja). Mongolski książę, który pokonał Najmanów, otrzymał dziedziczny tytuł Najman-bega, spadkobierca tego tytułu walczył po stronie Litwinów pod Grunwaldem, a potomkowie sprowadzonych przez niego wówczas Tatarów żyją do dziś na Białorusi i Podlasiu. [przypis edytorski]

najmiękciéj — dziś: najbardziej miękko. [przypis edytorski]

najmita — chłop pozbawiony wszelkiej własności, zmuszony zarobkować sprzedając swoją pracę, wynajmować się do pracy. [przypis edytorski]

najmita — pracownik rolny wynajmowany do robót polowych; chłop nieposiadający własnego gospodarstwa. [przypis edytorski]

najmitka — kobieta najmowana do prac polowych. [przypis edytorski]

Najmniejsza kula wśród gwiazd tych tysiąca w biegu swym śpiewa… — mowa o tzw. harmonii sfer, przepełniającej kosmos, niesłyszalnej dla ludzi muzyce; wg dawnej koncepcji pitagorejczyków, popularnej aż do XVII w., orbity (sfery) ciał niebieskich pozostają ze sobą w takich samych prostych stosunkach liczbowych jak dźwięki muzyki, zatem wszechświat rozbrzmiewa nieustającą harmonią, której ludzie nie słyszą, gdyż żyją wśród niej od urodzenia. [przypis edytorski]

najnieczulsze — dziś: najbardziej nieczułe. [przypis edytorski]