Przypisy

Narcyz (mit.) — w mitologii greckiej bardzo urodziwy młodzieniec, który zakochał się w swoim odbiciu. [przypis edytorski]

Narcyz — w mitologii gr. pasterz, który zakochał się we własnym odbiciu w sadzawce; tu i w kilku innych miejscach Villon ironicznie przeinacza znane antyczne lub biblijne opowieści. [przypis edytorski]

nard — aromatyczny olejek roślinny. [przypis edytorski]

nard (bot.) — roślina z gatunku kozłkowatych, z której otrzymuje się olejek eteryczny, ceniony w starożytności jako pachnidło; także: sam olejek. [przypis edytorski]

nard — olejek uzyskiwany z przyjemnie pachnących części niektórych roślin, np. kozłka lekarskiego czy lawendy. [przypis edytorski]

nard — roślina z gór Azji, z której otrzymuje się olejek eteryczny, ceniony w starożytności jako pachnidło; także: sam olejek. [przypis edytorski]

nard — roślina, z której wytwarza się olejek eteryczny podobny w zapachu do piżma. [przypis edytorski]

nard (z gr.) — nazwa pachnących części wielu gatunków roślin; także: olejek eteryczny otrzymywany z nich. [przypis edytorski]

Nares, George Strong (1831–1915) — oficer Królewskiej Marynarki Wojennej, polarnik, podróżnik. W 1875 r. zorganizował wyprawę do bieguna północnego, do którego nie dotarł. W lecie 1876 r. został zmuszony do odwrotu z okolic północnego wybrzeża Grenlandii. [przypis edytorski]

nareszcie (daw.) — tu: ostatecznie, w ostateczności, co najwyżej. [przypis edytorski]

nareszcie (daw.) — zresztą; poza tym. [przypis edytorski]

nareszcie — tu: ostatecznie. [przypis edytorski]

nareszcie — w źródle: nareście; w wydaniu lwowskim: nareszcie. [przypis edytorski]

nareście — dziś: nareszcie. [przypis edytorski]

nareście — dziś popr. forma: nareszcie (zniekształcone dla rymu). [przypis edytorski]

nareście — dziś popr.: nareszcie. [przypis edytorski]

nareście — dziś popr. pisownia: nareszcie. [przypis edytorski]

Narew — rzeka przepływająca przez północno-wschodnią Polskę, nad Narwią leży Pułtusk. [przypis edytorski]

naręcz — tyle, ile można unieść na ręku. [przypis edytorski]

naręczniego (daw.) — dziś: naręcznego; naręczni: w zaprzęgu koń po prawej stronie. [przypis edytorski]

naręczny (koń) — koń idący z prawej strony dyszla. [przypis edytorski]

nargil — fajka wodna. [przypis edytorski]

nargil właśc. nargila — fajka wodna; rodzaj fajki, pochodzącej z Indii, a spopularyzowanej w Europie za pośrednictwem krajów arabskich, w której dym przechodzi przez filtr wodny; palono w ten sposób nie tylko tytoń, ale również opium; także: szisza. [przypis edytorski]

nargila — fajka wodna popularna na muzułmańskim Wschodzie. [przypis edytorski]

nargila — fajka wodna popularna w krajach arabskich. [przypis edytorski]

nargila — fajka wodna popularna w krajach arabskich. [przypis edytorski]

nargila — fajka wodna. [przypis edytorski]

nargile — fajka wodna popularna w krajach arabskich. [przypis edytorski]

nargile — fajka wodna popularna w krajach Wschodu; rodzaj fajki, w której dym przechodzi przez napełnione wodą naczynie. [przypis edytorski]

nargile — fajka wodna; rodzaj fajki, w której dym przechodzi przez napełnione wodą naczynie. [przypis edytorski]

narkom — ros. skrót od narodnyj komisar, tj. komisarz ludowy. [przypis edytorski]

Narkomfin — Ludowy Komisariat Finansów. [przypis edytorski]

Narkompros — Ludowy Komisariat Oświaty. [przypis edytorski]

Narkomwniesztorg — Ludowy Komisariat Handlu Zagranicznego. [przypis edytorski]

narkomzdraw — skrót od ros. Narodnyj komissariat zdrawoochronienija, tj. Ludowy Komisariat Ochrony Zdrowia. [przypis edytorski]

narkomziem — ros. skrót: Ludowy Komisariat Rolnictwa. [przypis edytorski]

narkotik — und alkoholfrei (niem.) — wolny od alkoholu i narkotyków. [przypis edytorski]

narobić bigosu — zrobić bałagan, wprowadzić chaos, spowodować kłopoty. [przypis edytorski]

narocznik — słowo wieloznaczne: chłop płacący roczną daninę bądź przedstawiciel ludności niewolnej zobowiązany do bliżej niesprecyzowanych świadczeń wojskowych. [przypis edytorski]

narodas (sl.) — tauta. [przypis edytorski]

Narodna Wola a. Narodnaja Wola (ros.: Wola Ludu a. Wolność Ludu) — tajna organizacja rewolucjonistów rosyjskich, powstała jesienią 1879 w wyniku rozłamu w organizacji Ziemla i Wola, dążąca do obalenia caratu, zaprowadzenia swobód demokratycznych, rozdania ziemi chłopom, a wielkich przedsiębiorstw robotnikom. Komitet Wykonawczy Narodnej Woli wydał wyrok śmierci na Aleksandra II, po paru nieudanych zamachach car zginął w 1881, a w wyniku licznych aresztowań i procesów organizacja została rozbita. [przypis edytorski]

narodnik — działacz ruchu demokratycznego w latach 70.–90. XIX w. głoszący idee powstania chłopskiego i obalenia caratu. [przypis edytorski]

narodny (z ukr., ros.: narodnyj) — ludowy. [przypis edytorski]

Narodowa Demokracja a. endecja — polski ruch polityczny o ideologii nacjonalistycznej, powstały pod koniec XIX wieku. [przypis edytorski]

Narodowa Organizacja Wojskowa (NOW) — konspiracyjna organizacja przedwojennego Stronnictwa Demokratycznego, w 1942 częściowo scalona z AK, po powstaniu warszawskim wraz z częścią NSZ stworzyła Narodowe Zjednoczenie Wojskowe. [przypis edytorski]

narodowem — daw. forma N. i Msc. lp przymiotników r.n.; dziś tożsama z r.m.: narodowym. [przypis edytorski]

narodowie — dziś popr.: narody. [przypis edytorski]

narodowiec — tu: rodak, tutejszy. [przypis edytorski]

narodów — tu: rodów. [przypis edytorski]

narodu — dziś popr. C.lp: narodowi. [przypis edytorski]

narody (daw. forma) — dziś N.lm: (nad) narodami. [przypis edytorski]

narody — dziś popr. forma N. lm: narodami. [przypis edytorski]

Narody, które zakonu nie mają (…), z przyrodzenia to czynią, co zakonnego jest, i prawa takiego nie majac, sami sobie są prawem… — Rz 2, 14–15. [przypis edytorski]

narody miejskie — mieszkańcy miast. [przypis edytorski]

narody (starop. forma) — (między) narodami. [przypis edytorski]

narodzenie (starop.) — tu: potomstwo, dziecko. [przypis edytorski]

Narodził się tedy chłopiec Bolesław w dniu uroczystym św. Szczepana króla — Bolesław III Krzywousty urodził się 20 sierpnia 1086 r. (w chrześcijaństwie w dniu tym obchodzone jest wspomnienie św. Stefana). [przypis edytorski]

Narodziny tragedii — w oryg. Die Geburt der Tragödie (1872); pierwsza książka filozoficzna Nietzschego zawierająca wykład koncepcji pierwiastka dionizyjskiego i apollińskiego w sztuce. [przypis edytorski]

narodziny wiosny — Tetmajer napisał wiersz pod tym tytułem, wykorzystujący identyczny rytm dwunastozgłoskowca. [przypis edytorski]

narokiem — według prawa. [przypis edytorski]

narost — to, co narosło na czymś. [przypis edytorski]

narość — zgrubienie na powierzchni ciała lub narządu (także u roślin: zgrubienie pnia) będące objawem jakiegoś schorzenia. [przypis edytorski]

narośl żywego ciała — u Cylkowa: wybujanie dzikiego mięsa; korekta z powodu śmieszności. [przypis edytorski]

narośle galasowe, galasy — patologiczne narośle na roślinach powstałe w wyniku rozrostu tkanki liści w miejscach wstrzyknięcia jadu i złożenia jaj przez galasówki, owady z rzędu błonkoskrzydłych. [przypis edytorski]

narowny — narowisty, trudny do opanowania. [przypis edytorski]

narowy — dziś popr. forma N.lm: narowami. [przypis edytorski]

naroz (gw.) — naraz, nagle. [przypis edytorski]

narożnia (neol.) — narożne pomieszczenie. [przypis edytorski]

narócił się — tu: nawrócił a. zawrócił. [przypis edytorski]

naród (gw.) — lud, ludzie. [przypis edytorski]

naród (gw.) — tłum, ciżba. [przypis edytorski]

naród — «Jeśli zabijesz mnie, to tak jak gdyby mój naród został zabity, bo ja jestem królem, który kieruje nimi wedle prawa», zob. Radak do 20:4. [przypis edytorski]

naród — lud, ludzie. [przypis edytorski]

naród — ludzie, lud. [przypis edytorski]

Naród owadów dzieli się na siedem głównych (…) królestw czy szczepów — w obecnej klasyfikacji wyróżnia się ponad 30 rzędów owadów. [przypis edytorski]

naród (starop.) — tu: ród. [przypis edytorski]

naród taki musi mieć w swoim ustroju państwowym warunki dające mu rzeczywiste czy pozorne prawo do wypowiedzenia wojny, człowiek bowiem żywi w sercu swoim tak wielką cześć dla sprawiedliwości, że trudno cokolwiek bądź przedsięwziąć bez wyraźnego pozoru słuszności — por. Bacon, Eseje, XXIX (O prawdziwej wielkości królestw i państw). [przypis edytorski]

naród — to odnosi się do Binjamina, który niebawem się urodzi, zob. Raszi do 35:11. [przypis edytorski]

naród — tu: ludzie, lud. [przypis edytorski]

naród — tu: ludzie. [przypis edytorski]

Naród — tu: sejm. [przypis edytorski]

narów (daw.) — tu: szkodliwe przyzwyczajenie. [przypis edytorski]

narów — nawyk (szczególnie zły, wypaczony). [przypis edytorski]

narów — tu daw.: przyzwyczajenie, nawyk. [przypis edytorski]

narów (tu daw.) — zły nawyk. [przypis edytorski]

narów — tu: zły nawyk. [przypis edytorski]

narów — wada, przywara. [przypis edytorski]

narów — złe przyzwyczajenie, nałóg. [przypis edytorski]

narów — zły nawyk. [przypis edytorski]

narów — zły nawyk, przywara. [przypis edytorski]

narów — zły nawyk, wada. [przypis edytorski]

Narrenschiff (niem.) — statek głupców. [przypis edytorski]

narsas — narsumas, drąsumas. [przypis edytorski]

Narses (ok. 478–ok. 573) — pierwotnie eunuch cesarski, następnie wysoki urzędnik i sławny wódz bizantyński Justyniana I, pogromca Ostrogotów, prefekt Italii. [przypis edytorski]

narty — długie, wąskie deski mocowane do butów, przeznaczone do poruszania się po śniegu; także: wąskie sanie syberyjskie na długich płozach. [przypis edytorski]

Naruszewicz, Adam (1733–1796) — poeta, publicysta, tłumacz, historyk, jeden z twórców polskiego klasycyzmu; autor Historii narodu polskiego, doprowadzonej do r. 1386 krytycznej historii Polski. [przypis edytorski]

Narutowicza — nazwa ulicy w Warszawie. [przypis edytorski]

narwal pospolity — gatunek walenia żyjący w wodach strefy arktycznej. [przypis edytorski]

narwaniec (pot.) — osoba porywcza, impulsywna, nadpobudliwa. [przypis edytorski]

Narwik, norw. Narvik — norweskie miasto i gmina, leżące w płn. regionie Nordland. [przypis edytorski]