Przypisy

Oggi sto poco bene… (wł.) — Nie czuję się dziś dobrze, żeby zejść pod ziemię, ale jeśli pan chce, niech pan przyjdzie jutro o dziesiątej. [przypis edytorski]

ogień bengalski — dziś: ognie bengalskie, odmiana fajerwerków. [przypis edytorski]

ogień grecki — łatwopalna mieszanina, nie dająca się ugasić wodą. [przypis edytorski]

ogień i łzy Wertera — por. powieść epistolarną Cierpienia młodego Wertera Johanna Wolfganga Goethego. [przypis edytorski]

ogień nie ugara (daw. forma) — ogień nie spali, nie poparzy. [przypis edytorski]

ogień rzymski — kategoria fajerwerków, dających silny efekt dźwiękowy i kolorystyczny. [przypis edytorski]

ogień skrzepnie, blask ściemnieje — nawiązanie do kolędy Bóg się rodzi. [przypis edytorski]

ogień strażniczy — ogień rozpalany na brzegu morza, zastępujący latarnię morską. [przypis edytorski]

ogień… zwolnieje — opadną emocje. [przypis edytorski]

ogier — koń płci męskiej. [przypis edytorski]

Ogilly — popr.: Ogilby, William (1808–1873), irlandzki adwokat i przyrodnik, opisał wiele gatunków ssaków Europy i kolonii bryt. [przypis edytorski]

ogiw (fr., ang. ogive) — żebro podtrzymujące sklepienie w architekturze gotyckiej; ostrołuk. [przypis edytorski]

oglądać się na co (starop.) — zwracać uwagę na co; brać co pod uwagę. [przypis edytorski]

oglądać za siebie — dziś popr.: oglądać się za siebie. [przypis edytorski]

oglądnąć — dziś popr. forma: obejrzeć. [przypis edytorski]

oglądnąć — dziś raczej: obejrzeć. [przypis edytorski]

oglądnął — dziś popr.: obejrzał. [przypis edytorski]

oglądnął się (reg.) — obejrzał się. [przypis edytorski]

oglądnąwszy — dziś poprawne: obejrzawszy się. [przypis edytorski]

oględaj (starop. forma) — oglądaj. [przypis edytorski]

oględność — ostrożność, delikatność. [przypis edytorski]

oględność — ostrożność i delikatność w zachowaniu. [przypis edytorski]

oględny — ostrożny. [przypis edytorski]

oględny — tu: ostrożny. [przypis edytorski]

oględować — dokonywać oględzin, oglądać. [przypis edytorski]

oględować (starop. forma) — oglądać. [przypis edytorski]

oględowanie (daw.) — oględziny. [przypis edytorski]

ogłada — tu: wyrafinowanie. [przypis edytorski]

ogłaszać — tu: publikować, wydać w formie publikacji. [przypis edytorski]

ogłosi Wenus — osobę przewodniczącą rzymskiej uczcie określało się przez rzut kośćmi; tzw. iactus Veneris oznaczał cztery kości, na których nie powtarza się żadna liczba. [przypis edytorski]

ogłoszenia drobne — część gazety przeznaczona na ogłoszenia dot. codziennych spraw lokalnej społeczności, np. oferty zakupu. [przypis edytorski]

Ogłoszenie przekładu (…) nie może się uważać — dziś popr.: Ogłoszenia przekładu (…) nie można uważać. [przypis edytorski]

Ogłoszono go za francuskiego szpiega — dziś popr.: ogłoszono go francuskim szpiegiem. [przypis edytorski]

ognębienie — dziś: zgnębienie. [przypis edytorski]

ogniam się mnogo nakrzesał — przykład ruchomej końcówki fleksyjnej czasownika; inaczej: ognia mnogo (wiele) nakrzesałem. [przypis edytorski]

ognicha — gorczyca polna, chwast o żółtych kwiatach rosnący na gliniastych polach i ugorach. [przypis edytorski]

ognić — rozpalać. [przypis edytorski]

ognie bengalskie (daw.) — wielobarwne sztuczne ognie, fajerwerki. [przypis edytorski]

ognie bengalskie — fajerwerki, sztuczne ognie. [przypis edytorski]

ognie bengalskie — rodzaj fajerwerków. [przypis edytorski]

ognie bengalskie — sztuczne ognie, fajerwerki. [przypis edytorski]

ognie bengalskie — wielobarwne sztuczne ognie, fajerwerki. [przypis edytorski]

ognie, które się (…) beze drew siliły (starop.) — ognie, które paliły się bez drew. [przypis edytorski]

ognie świętego Elma — małe, słabe wyładowania elektryczne w pobliżu narożników i krawędzi przedmiotów (np. na końcach masztów na statkach), pojawiające się w czasie pogody zapowiadającej burzę. [przypis edytorski]

ogniepiór a. ogniopiór (daw.) — wysypka na twarzy. [przypis edytorski]

Ogniowładca (mit. rzym.) — Wulkan. [przypis edytorski]

Ogniowładca — Wulkan. [przypis edytorski]

ogniów (daw.) — dziś popr. D. lm: ogni. [przypis edytorski]

ogniów (daw. forma) — dziś: ogni. [przypis edytorski]

ogniów — dziś popr. forma D. lm: ogni. [przypis edytorski]

ogniów — dziś popr. forma D.lm: ogni. [przypis edytorski]

ognipiór — choroba skóry, objawiająca się charakterystycznym zaczerwienieniem policzków oraz wysypką na głowie i twarzy, występująca najczęściej u dzieci. [przypis edytorski]

ognisko — hebr. כִּירַיִם (kirajim): piec kuchenny, kuchenka, piecyk do gotowania. [przypis edytorski]

ognisko soczewne — soczewka; ognisko skupiające promienie (tu: w znaczeniu przenośnym). [przypis edytorski]

ognisty proroku Boga, śród twoich wielbłądów klęczących — mowa o Mahomecie (ok. 571–632), twórcy i proroku islamu, w młodości pasterzu wielbłądów. [przypis edytorski]

ogniwo Leclanche'a — popularne ogniwo elektryczne węglowo-cynkowe, wynalezione przez fr. chemika Georgesa Leclanche'a (1839–1882). [przypis edytorski]

ogolić z stołu (daw.) — zabrać ze stołu. [przypis edytorski]

ogon — hebr. אַלְיָה (alja): dużych rozmiarów tłusty ogon barani. [przypis edytorski]

ogon — tren, pas materiału ciągnący się za suknią po ziemi. [przypis edytorski]

ogon — tu: tren, ciągnąca się po ziemi część sukni. [przypis edytorski]

ogonek — kolejka. [przypis edytorski]

ogonek — tu: kolejka. [przypis edytorski]

ogony i pyski — dziś popr. forma N. lm: ogonami i pyskami. [przypis edytorski]

ogony (starop. forma) — dziś N.lm: (z) ogonami. [przypis edytorski]

ogorzały — mocno opalony. [przypis edytorski]

ogorzały — mocno opalony. [przypis edytorski]

ogorzały — o cerze ściemniałej wskutek częstego przebywania na słońcu. [przypis edytorski]

ogorzały — o skórze pociemniałej wskutek częstego przebywania na słońcu. [przypis edytorski]

ogorzały — opalony. [przypis edytorski]

ogorzeć — tu: osmalić się. [przypis edytorski]

Ogotaj a. Ugudej (1186–1241) — syn Czyngis-chana, władca imperium mongolskiego w latach 1229–1241. [przypis edytorski]

ogólny — tu: dla ogółu, tj. dla wszystkich; powszechny. [przypis edytorski]

Ogół, który jest na to, by był oszukiwany — wg maksymy łacińskiej: mundus vult decipi, ergo decipiatur, tj. świat chce być oszukiwany, więc niech będzie oszukiwany. [przypis edytorski]

ogórek — sznur z węzłami, którym opasują się mnisi niektórych zakonów. [przypis edytorski]

Ograbiwszy jego naród, zająwszy Czarne Góry, zrobili z niego teraz bohatera… — niewielkie stada bizonów w Kanadzie nie wystarczały do wyżywienia jego ludzi i w roku 1881 Siedzący Byk został zmuszony do powrotu do Stanów Zjednoczonych, gdzie zamknięto go w rezerwacie. W 1885 przez cztery miesiące występował w objazdowym widowisku Wild West Show Buffalo Billa. W 1890 przyjął do swojego obozu wyznawców Tańca Ducha, nowego indiańskiego ruchu religijnego uważanego przez władze za niebezpieczny; podczas próby aresztowania został zastrzelony przez policjantów. [przypis edytorski]

ogranicza się na jajkach i mleku — dziś popr.: ogranicza się do jajek i mleka. [przypis edytorski]

ograniczać się na czymś — dziś popr.: ograniczać się do czegoś. [przypis edytorski]

ograniczając, zgodnie z radą Sokratesa, zakres nauk (..) ku naszemu pożytkowi — Diogenes Laertios, Sokrates [w:] Żywoty i poglądy słynnych filozofów, II, 21. [przypis edytorski]

ograniczył się na składaniu rąk i patrzeniu — dziś popr.: ograniczył się do składania rąk i patrzenia. [przypis edytorski]

ograżać (daw.) — mieć dreszcze, trząść się. [przypis edytorski]

ograżka (daw.) — dreszcz. [przypis edytorski]

ogroda — ogrodzenie. [przypis edytorski]

ogroda (starop. forma) — dziś D.lp: (z) ogrodu. [przypis edytorski]

ogroda — tu: granica, mur graniczny, fortyfikacje. [przypis edytorski]

ogrodła — ogrodziła. [przypis edytorski]

ogrodowizna (daw.) — warzywa. [przypis edytorski]

ogrodowizny (daw.) — rośliny uprawne, rosnące w ogrodzie, tj. warzywniku; warzywa. [przypis edytorski]

ogrody Estery — scenografia III aktu tragedii Racine'a Estera przedstawia wspaniałe ogrody Estery. [przypis edytorski]

ogrody kensingtońskie — jeden z parków królewskich w dzielnicy City of Westminster. [przypis edytorski]

ogrody Tuilerii, właśc. Jardins des Tuileries — park w Paryżu, w pobliżu pałacu Louvre, jeden z najstarszych ogrodów francuskich. [przypis edytorski]

ogrody tuileryjskie — ogrody i istniejące do 1871 r. założenie pałacowe, położone między Luwrem a Sekwaną. [przypis edytorski]

ogrojec a. ogórec (daw.) — ogród. [przypis edytorski]

ogrojec a. ogrójec (daw.) — ogród. [przypis edytorski]

ogrojec (daw.) — ogród. [przypis edytorski]

ogrojec — ogród. [przypis edytorski]

ogromnej sumy: stu złotych — przedwojenne złote polskie miały wielokrotnie większą wartość od obecnych: przeciętne zarobki robotników wynosiły ok. 100–150 zł miesięcznie, a zarobki górników i nauczycieli szkoły podstawowej ok. 200 zł. [przypis edytorski]

ogromniem się przeląkł — konstrukcja z ruchomą końcówką czasownika, inaczej: ogromnie się przekląkłem. [przypis edytorski]

ogromny ciężar Niziny przesypie się na prawo — tu oznacza to, że tzw. Nizina, czyli niezdecydowane centrum Konwentu, poprze prawicę, czyli Dantona [przypis edytorski]

ogromny tort naleśnikowy z krainy mlekiem i miodem płynącej — chodzi o Kukanię (szwedz. Schlaraffenland), bajeczną krainę wiecznej szczęśliwości, obżarstwa i próżnowania. [przypis edytorski]

ogród Akademosa — gaj w Atenach poświęcony herosowi Akademosowi; tam Platon założył w 387 r. p.n.e. swoją Akademię. [przypis edytorski]