Potrzebujemy Twojej pomocy!
Na stałe wspiera nas 488 czytelników i czytelniczek.
Niestety, minimalną stabilność działania uzyskamy dopiero przy 500 regularnych darczyńców. Dorzucisz się?
Przypisy
Pierwsza litera: wszystkie | 0-9 | A | B | C | D | E | F | G | H | I | J | K | L | M | N | O | P | Q | R | S | T | U | V | W | X | Y | Z
Według typu: wszystkie | przypisy autorskie | przypisy redaktorów Wolnych Lektur | przypisy źródła | przypisy tłumacza | przypisy tradycyjne
Według kwalifikatora: wszystkie | architektura | białoruski | biologia, biologiczny | czeski | dawne | francuski | gwara, gwarowe | hiszpański | łacina, łacińskie | medyczne | mitologia grecka | mitologia rzymska | muzyczny | niemiecki | portugalski | potocznie | przestarzałe | regionalne | rosyjski | rodzaj żeński | środowiskowy | staropolskie | ukraiński | włoski | wojskowy
Według języka: wszystkie | English | français | Deutsch | lietuvių | polski
Znaleziono 2645 przypisów.
umknąć życie swoje kaprysom losu — uciec w swoim życiu od kaprysów losu. [przypis edytorski]
umnictwio (daw. neol.) — nauka, rozumowo-intuicyjne pojmowanie. [przypis edytorski]
umny — uczony, wykształcony. [przypis redakcyjny]
umny (z ros. умный) — mądry. [przypis edytorski]
umocnijże (daw.) — konstrukcja z partykułą wzmacniającą -że. [przypis edytorski]
umoderowani — umiarkowani, spokojni. [przypis redakcyjny]
umontowany — dziś: zamontowany. [przypis edytorski]
umorzyć (starop.) — uśmiercić. [przypis edytorski]
umorzyć — tu: doprowadzić do śmierci. [przypis edytorski]
umorzyć — tu zabić; sprawić, żeby ktoś umarł. [przypis edytorski]
umotać się [w pajęczynę] — dziś: zamotać (zaplątać) się. [przypis edytorski]
umowę co do rękopisu chemii — d'Holbach tłumaczył i streszczał prace niemieckie z zakresu chemii i geologii, podsumowując postępy naukowe w tych dziedzinach w artykułach w Encyklopedii. Zapewne umowa dotyczyła publikacji jednego z tłumaczeń za pośrednictwem Rousseau. [przypis edytorski]
Umowy umożliwiające organizacji zbiorowego zarządzania (OZZ) z jednego kraju reprezentować na jego terytorium repertuar zarządzany przez zagraniczne OZZ i w ich imieniu udzielać zezwoleń na korzystanie z utworów oraz zbierać opłaty licencyjne. [przypis autorski]
umozejście (neol., z ros.) — wariactwo, odejście od rozumu. [przypis edytorski]
umrąż — konstrukcja z partykułą -że skróconą do -ż; znaczenie: czy umrą. [przypis edytorski]
umrzeciem myśliła (starop.) — konstrukcja z przestawną końcówką czasownika; inaczej: umrzeć myśliłam; tj.: zamyślałam umrzeć, zamierzałam umrzeć. [przypis edytorski]
Umrzeć z głodu to los okropny… — Odyseja XII 342, Euryloch, żeglarz z załogi Odyseusza, nakłaniając towarzyszy do zabicia świętych krów boga Heliosa. [przypis edytorski]
Umrzeć — zasnąć… — słynne zdanie Hamleta opisujące śmierć jako sen, zasypianie; motyw ten odnajdujemy w całej literaturze europejskiej, również np. we fraszce Jana Kochanowskiego Do snu: „Śnie, który uczysz umierać człowieka…”. [przypis edytorski]
umrzećem gotowy pierwej, niźlibych miał bydź poimany (starop.) — inaczej: pierwej umrzeć [jest]em gotowy, niżbym [tj. zanim bym] miał być pojmany. [przypis edytorski]
umrzećiem gotową (starop.) — skrót, konstrukcja z przestawną końcówką czasownika; dziś: umrzeć jestem gotowa. [przypis edytorski]
umrzy (starop. forma) — umrzyj. [przypis edytorski]
umrzyk — nieboszczyk. [przypis edytorski]
Umrzyk (…) odbyć to chowanie — fragment bajki La Fontaine'a Proboszcz i nieboszczyk, przekład St. Komara. [przypis redakcyjny]
Umschlag, właśc. Umschlagplatz (niem.) — dosł.: plac przeładunkowy; tu: poprowadzona od Dworca Gdańskiego w Warszawie bocznica kolejowa wraz z magazynami, zlokalizowana u zbiegu ulic Stawki i Dzikiej, służąca wymianie towarowej między gettem warszawskim a tzw. „stroną aryjską”. Od lipca 1942 miejsce, gdzie gromadzono ludzi wywożonych pociągami do obozu zagłady w Treblince. W oczekiwaniu na deportację spędzali na placu od kilku godzin do kilku dni. [przypis edytorski]
Umschlagplatz (niem.) — dosł.: plac przeładunkowy; tu: poprowadzona od Dworca Gdańskiego w Warszawie bocznica kolejowa wraz z magazynami, zlokalizowana u zbiegu ulic Stawki i Dzikiej, służąca wymianie towarowej między gettem warszawskim a tzw. „stroną aryjską”; następnie zaś, od 22 lipca 1942 r. (tj. od rozpoczęcia akcji likwidacyjnej mającej na celu wymordowanie wszystkich uwięzionych uprzednio w gettach Żydów) miejsce, gdzie gromadzono ludzi wywożonych do obozu zagłady w Treblince. [przypis edytorski]
Umschlagplatz (niem.) — plac przeładunkowy, usytuowany przy skrzyżowaniu ul. Stawki i Dzikiej; początkowo służył wymianie towarów między gettem a światem zewnętrznym, później gromadzono na nim ludzi wywożonych do Treblinki. [przypis edytorski]
Umszlag — właśc. Umschlagplatz (niem.) — plac przeładunkowy, usytuowany przy skrzyżowaniu ul. Stawki i Dzikiej; początkowo służył wymianie towarów między gettem a światem zewnętrznym, później gromadzono na nim ludzi wywożonych do Treblinki. [przypis edytorski]
umszturc (niem. Umsturz) — przewrót. [przypis edytorski]
umurzany — brudny, pobrudzony. [przypis edytorski]
umurzany — brudny. [przypis edytorski]
Umwertung aller Werte (niem.) — przewartościowanie wszystkich wartości; główny postulat filozofii Friedricha Nietzschego. [przypis edytorski]
Umwertung aller Werthe (niem.) — przewartościowanie wszystkich wartości; koncepcja pochodząca z filozofii Nietzschego. [przypis edytorski]
umyjcie nogi wasze — Lot, który nauczył się reguł gościnności u swego stryja Abrahama, wiedział, że nie jest w zwyczaju, by najpierw mieli przenocować, a potem umyć nogi (zob. Ks. Rodzaju 18:4). «Ale tak sobie Lot pomyślał: jeśli przyjdą ludzie Sedomu i zobaczą, że oni umyli nogi, oskarżą mnie: to ci ludzie są u ciebie w domu już dwa czy trzy dni, a ty nam nic nie powiedziałeś?! Dlatego doszedł do wniosku: lepiej, gdy zostaną tu z pyłem na nogach, żeby wyglądało, że właśnie przyszli», zob. Raszi do 19:2. [przypis edytorski]
umyje dziecko i zaprowadzi go do szkoły — dziś popr.: umyje dziecko i zaprowadzi je do szkoły. [przypis edytorski]
umyjecie nogi wasze — «Myślał, że są to poganie, którzy czczą proch na swoich stopach, a bardzo uważał na to, by nie wnosić do swego domostwa nic, co byłoby związane z bałwochwalstwem. Ale Lot, który nie dbał o to, zaproponował [wędrowcom] najpierw nocleg, a potem obmycie nóg (zob. Ks. Rodzaju 19:2)», zob. Raszi do 18:4. [przypis edytorski]
umyka pierza — przez umknięcie ocala pierze, umyka z pierzem, tj. ratuje się. [przypis redakcyjny]
umykać komu czego (daw.) — cofnąć, usunąć, odebrać, skraść. [przypis edytorski]
umykać się — uciekać od czegoś; unikać czegoś. [przypis edytorski]
umykać (starop.) — tu: uciekać od czegoś, unikać. [przypis edytorski]
umykajże (daw.) — konstrukcja z partykułą wzmacniającą -że; umykać czego: odbierać, zabierać co. [przypis edytorski]
umysł (daw.) — zamysł, zamiar. [przypis edytorski]
Umysł Drogi — skr. bodhi-citta, chiń. daoxin, jap. dōshin. Umysł [dążący do] Przebudzenia. [przypis tłumacza]
umysł (…) jest (…) punktem zetknięcia wszystkich czuć (…) nie zmierzają one, niby promienie, ku ośrodkowi, który je wytwarza — Porównanie, którego używa tutaj autor, opiera się na tzw. teorii emisyjnej światła, opracowanej przez Newtona i zarzuconej dopiero w w. XIX na rzecz współczesnej Newtonowi, ale długo nieuznawanej teorii undulacyjnej Huygensa. [przypis tłumacza]
umysł ludzki jest częścią nieskończonego rozumu bóstwa — Por. List 32 (dawniej 15) § 7–9. [przypis redakcyjny]
umysł (starop.) — tu: zamysł. [przypis edytorski]
umysł — tu: właściwość duchowa, charakter. [przypis redakcyjny]
umysłu równość na przypadki — tu: jako zasada stoicyzmu. [przypis edytorski]
umysły były rozerwane — sens: pojawiały się sprzeczne opinie. [przypis edytorski]
umysły, które (…) wrogo odnoszą się do każdej komedii w ogóle — Por. Myśli Pascala, których zresztą oczywiście Molier znać nie mógł. [przypis tłumacza]
Umyśliłem przywieść ją sobie do towarzystwa, wiedząc, iż się ze mną dobrem dzielić będzie i rozmową będzie myśli i teskności mojej… — Mdr 8, 9–16 oraz Mdr 8, 3–7, z opuszczeniami i parafrazami. [przypis edytorski]
umyślnego człowieka — Raszi uczy, że człowiek ten już poprzedniego dnia wyznaczony był do tego zadania, zob. Raszi do 16:21 [1]. [przypis tradycyjny]
Umyślnie zachowaliśmy pisownię oryginału bez zmiany! — w obecnej edycji stosujemy pisownię uwspółcześnioną; zapis oryginalny źródła cytowanego wyżej przez Handelsmana podany w poprzednim przypisie. [przypis edytorski]
umyślny — posłaniec. [przypis edytorski]
umyślny — tu: specjalny; pomyślany w jakimś celu itp. [przypis edytorski]
umywali z niej — „Ósmego dnia [obrzędu] upełnomocniania, wszyscy oni [Mojżesz, Aharon i jego synowie] byli równi w kapłaństwie, słowo »umywali« Targum Onkelos tłumaczy jako uświęcali [swoje ręce i nogi] i tego dnia Mojżesz uświęcił [czyli obmył swoje ręce i nogi] razem z nimi”, Raszi do 40:31 [1]. [przypis tradycyjny]
umywalnia (daw.) — mebel razem ze sprzętami do mycia się (miednicą, dzbankiem). [przypis edytorski]
umywalnię (daw.) — hebr. כִּיּוֹר (kijor): misa, kocioł, miednica. Kijor było to miedziane naczynie, przechowywano w nim wodę, której koheni używali do uświęcania, czyli obmywania rąk i stóp, zanim przystąpili do wykonywania swoich obowiązków związanych ze służbą świątynną. Na innych miejscach Cylkow przekłada to słowo jako miednica, por. Wj 30:18. [przypis edytorski]
umywalnię — hebr. כִּיּוֹר (kijor): misa, kocioł, miednica. [przypis edytorski]
umzogen — eigentlich verdeckt, ich erinnere hiebei an das Goethe'sche Epigramm: «Diese Gondel vergleich ich der sanft einschaukelnden Wiege,/ Und das Kästchen darauf scheint ein geräumiger Sarg.» [przypis tłumacza]
Un amant, qui craint les voleurs, n'est point digne d'amour (fr.) — Kochanek, który obawia się złodziei, nie jest godzien miłości. [przypis tłumacza]
«Un amant, qui craint les voleurs, n'est point digne d'amour.» — franz.: Ein Liebhaber, der Diebe fürchtet, ist der Liebe nicht würdig. [przypis edytorski]
un amateur d'âmes (fr.) — amator dusz; wielbiciel dusz. [przypis edytorski]
un amore appassionato (wł.) — namiętna miłość. [przypis redakcyjny]
un amour passant (fr.) — przemijająca miłość. [przypis edytorski]
un assasin (franc.) — morderca. [przypis redakcyjny]
Un assassino! un tradittore! una spia! (wł.) — Zdrajca! zabójca! szpieg! [przypis edytorski]
Un baiocco, bella signora, un baiocco ai poveri bambini (wł.) — Pieniążek, piękna pani, pieniążek dla biednych dzieci. [przypis edytorski]
un bas bleu (fr.) — niebieska pończocha. [przypis edytorski]
un beau garcon — piękny chłopiec. [przypis edytorski]
un bigot (fr.) — pobożniś. [przypis tłumacza]
un boitier vert (franc.) — zielone pudełko. [przypis edytorski]
Un bon curé vaut mieux que dix gendarmes (fr.) — dobry ksiądz (proboszcz) wart jest więcej niż dziesięciu żandarmów. [przypis edytorski]
un brigand (fr.) — bandyta, zbój. [przypis edytorski]
un cachet de virginité (fr.) — pieczęć (znak, znak rodowy) dziewictwa. [przypis edytorski]
un certo punto (wł.) — pewnego punktu. [przypis edytorski]
un cochon triste (fr.) — smutna świnia. [przypis edytorski]
un conte de Fée (fr.) — baśń o wróżce. [przypis redakcyjny]
un coup d’etat (fr.) — zamach stanu. [przypis edytorski]
un demi-aristo (fr.) — skrócone un demi-aristocrate: półarystokrata. [przypis edytorski]
Un dessein si funeste, S'il n'est digne d'Atrée, est digne de Thyeste (fr.) — Zamysł tak zgubny, o ile nie jest godny Atreusza, godny jest Thyestesa (Prosper Jolyot de Crébillon, Atrée et Thyeste, akt V, scena 5; słowa Atreusza). [przypis edytorski]
un, deux (fr.) — raz, dwa. [przypis edytorski]
Un, deux, trois, capitaine et roi! (fr.) — dosł.: raz, dwa, trzy, kapitan i król; fragm. dziecięcej rymowanej wyliczanki, używanej do wykluczania kolejnej osoby z dalszej zabawy. [przypis edytorski]
un, deux, trois (fr.) — raz, dwa, trzy. [przypis edytorski]
Un état d'esprit vraiment prodigieux (fr.) — naprawdę niesamowity stan umysłu. [przypis edytorski]
un garçon (fr.) — chłopiec. [przypis edytorski]
un gentilhomme (fr.) — dżentelmen. [przypis edytorski]
un grotesque vaniteux et feroce (fr.) — próżny i okrutny błazen. [przypis edytorski]
un (gw.) — on. [przypis edytorski]
un homme charmant (fr.) — uroczy człowiek. [przypis edytorski]
un homme de bois (fr.) — dosł. drewniany człowiek (tj. twardy jak drewno, niewrażliwy na ból). [przypis edytorski]
Un honnête soldat en serait mort dix fois! Quel rebelle! (fr.) — porządny żołnierz skonałby od tego dziesięć razy! Co za buntownik! [przypis edytorski]
Un instant, s'il vous plait (fr.) — Proszę chwilę poczekać. [przypis edytorski]
Un jeune homm' venait de se pendre dans la forêt de Saint Germain (fr.) — pewien młody człowiek właśnie się powiesił w lesie Saint Germain; początek jednej z najbardziej znanych piosenek z kabaretu „Chat noir”, autorstwa Maurice'a Mac-Nab. [przypis edytorski]
un joli garçon (fr.) — ładny chłopiec. [przypis edytorski]
Un jour sur un gros navire (…) ne revint pas (fr.) — pewnego dnia syn wsiadł na wielki statek i matka nie ujrzała już więcej swojego marynarza. [przypis edytorski]
Un letto matrimoniale, signore? (wł.) — Łóżko małżeńskie, proszę pana? [przypis edytorski]
un magot (fr.) — skarb; tu: bibelot. [przypis edytorski]
un parti pris (fr.) — z góry przyjęte założenie, osąd itp. [przypis edytorski]
un pauvre cadet de famille (franc.) — biedny młodszy syn. [przypis edytorski]
un pequenio passeito (hiszp.) — mały spacer. [przypis edytorski]
