Wesprzyj Wolne Lektury 1,5% podatku — to nic nie kosztuje! Wpisz KRS 00000 70056 i nazwę fundacji Wolne Lektury do deklaracji podatkowej. Masz czas tylko do końca kwietnia :)
Przypisy
Pierwsza litera: wszystkie | 0-9 | A | B | C | D | E | F | G | H | I | J | K | L | M | N | O | P | Q | R | S | T | U | V | W | X | Y | Z
Według typu: wszystkie | przypisy autorskie | przypisy redaktorów Wolnych Lektur | przypisy źródła | przypisy tłumacza | przypisy tradycyjne
Według kwalifikatora: wszystkie | angielski, angielskie | białoruski | biologia, biologiczny | bez liczby pojedynczej | botanika | czeski | dawne | filozoficzny | francuski | frazeologia, frazeologiczny | geologia | grecki | gwara, gwarowe | hebrajski | historia, historyczny | hiszpański | ironicznie | łacina, łacińskie | literacki, literatura | medyczne | mitologia | mitologia germańska | mitologia grecka | mitologia rzymska | muzyczny | niemiecki | portugalski | potocznie | przenośnie | przestarzałe | przysłowiowy | regionalne | religijny, religioznawstwo | rosyjski | rzadki | staropolskie | turecki | ukraiński | włoski | wojskowy | żeglarskie
Według języka: wszystkie | English | français | Deutsch | lietuvių | polski
Znaleziono 6090 przypisów.
na mycie siedzi (daw.) — pobiera myto: podatek za przejazd drogą, mostem itp. [przypis edytorski]
na mydło — twierdzenie, że naziści używali ciał zamordowanych Żydów do masowej produkcji mydła, jest szeroko rozpowszechnionym mitem, który powstał już w czasie Zagłady. Został jednak obalony przez badania historyczne prowadzone po wojnie, żadne badania nie potwierdziły istnienia fabryk produkujących mydło z ludzkiego tłuszczu w czasie II wojny światowej. Informacja o tym, że naziści produkują takie mydło, pojawiła się też w Medalionach Zofii Nałkowskiej. W 2006 r. śledztwo Instytutu Pamięci Narodowej potwierdziło, że we wspomnianym w Medalionach Instytucie Anatomicznym przygotowywano ze zwłok więźniów preparaty (kości, czaszki) dla studentów medycyny oraz środek czyszczący z tłuszczu. Jednak nie ma tam żadnych śladów wskazujących na masowy czy komercyjny charakter tej produkcji. [przypis edytorski]
na myśl rozkoszy — na myśl o rozkoszy. [przypis edytorski]
na najlepszej — u Cylkowa: 'na wyborze'; uzasadnienie korekty: doprecyzowanie znaczenia i uwspółcześnienie. [przypis edytorski]
na nartach nieprzypiętych do pięt szusował — prawdopodobnie autorka ma na myśli jazdę telemarkiem (norweska technika w narciarstwie zjazdowym). [przypis edytorski]
na naszego boga, na Ammona — Amon to egipski bóg-stwórca, dawca życia, który w czasach Nowego Państwa zyskał rangę bóstwa państwowego, przez Greków utożsamiany z Zeusem; jego sławna wyrocznia znajdowała się w oazie Siwa na pustyni libijskiej; ojczyzną Teodora była grecka kolonia Cyrena (gr. Kyrene) w Libii (zob. dialog Teajtet). [przypis edytorski]
na nice (daw.) — na drugą stronę, podszewką na wierzch. [przypis edytorski]
na nice (daw.) — na lewą stronę. [przypis edytorski]
na nice (daw.) — na opak, na drugą stronę. [przypis edytorski]
na nice (daw.) — na opak. [przypis edytorski]
na nice (daw.) — na podszewkę, na opak. [przypis edytorski]
na nice — na drugą stronę, na podszewkę. [przypis edytorski]
na nice — na drugą stronę. [przypis edytorski]
na nie — dziś popr. forma: na nich. [przypis edytorski]
na nie (starop. forma) — na nich (na rycerzy). [przypis edytorski]
na nie (starop. forma) — na nich (pogan). [przypis edytorski]
na nie (starop. forma) — na nich. [przypis edytorski]
na niebie miotła — kometa. [przypis edytorski]
na niego — popr. raczej: na nie (na źródło). [przypis edytorski]
na (niem.) — no. [przypis edytorski]
na nieśmiertelność godził — sens: dążył do nieśmiertelności. [przypis edytorski]
na niewidziane — bez zobaczenia czegoś. [przypis edytorski]
na niezabudysz (daw. ukr.) — na pamiątkę. [przypis edytorski]
na nię (starop.) — dziś popr.: na nią. [przypis edytorski]
na nowych filozofów na tronie trzeba było czekać aż osiemnaście wieków po Chrystusie — mowa o panujących w XVIII wieku władcach europejskich kierujących się ideami oświecenia (absolutyzm oświecony), zwłaszcza o królu Prus Fryderyku II Wielkim (1712–1786), przejawiającym szerokie zainteresowania intelektualne, artystyczne, społeczne, literackie i filozoficzne, autorze wielu pism i utworów, m.in. filozoficznych. [przypis edytorski]
na oazach — dziś popr.: w oazach. [przypis edytorski]
na obie stronie — liczba podwójna. [przypis edytorski]
na obie stronie — liczba podwójna; sens: korzystna dla obu stron. [przypis edytorski]
na obie stronie (starop. forma) — daw. liczba podwójna; dziś: na obie strony. [przypis edytorski]
na obie stronie (starop. forma) — na obie strony. [przypis edytorski]
na obliczu ziemi — dziś: na powierzchni ziemi. [przypis edytorski]
na obłędy — błędnymi drogami. [przypis edytorski]
na (…) obnażonych ręku (daw.) — dziś: na obnażonym ręku a. na obnażonych rękach. [przypis edytorski]
na oboję stronę (daw.) — na korzyść bądź na niekorzyść. [przypis edytorski]
na obrazach van Aacka — zapewne chodzi o niem. malarza manierystę nazwiskiem: Hans von Aachen (1552–1615). [przypis edytorski]
na ocel — na ostro. [przypis edytorski]
na oczach stawała — dziś popr.: przed oczami stawała. [przypis edytorski]
na oczach — u Cylkowa 'w oczach'. [przypis edytorski]
na oczy — domyślnie: przystąpić. [przypis edytorski]
na odkół (daw.) — o zaprzęgniętym zwierzęciu: przy dyszlu (w odróżnieniu od koni lub wołów przed dyszlem). [przypis edytorski]
na odlotnym (neol.) — w ostatniej chwili przed odlotem. [przypis edytorski]
na odprawę — aby je odprawić, tj. pozbyć się ich. [przypis edytorski]
na odsiebkę — w przeciwną stronę niż zazwyczaj. [przypis edytorski]
na odwodzie — w rezerwie, tu: z tyłu. [przypis edytorski]
na ognisku wraz usiadł w popiele — gest oddania się w opiekę bogom domowym. [przypis edytorski]
na oklep —jazda konna bez użycia siodła. [przypis edytorski]
(…) na oknie O — tekst w tym miejscu odnosi się do zamieszczonego w źródłowym wydaniu szkicu przedstawiającego plan mieszkania. [przypis edytorski]
na oko, chuchro — wygląda na słabego. [przypis edytorski]
na oko nie psuły one ogólnej harmonii w pożyciu Strumieńskich (podobnie s. 72, 76) — autor w ten sposób opatrzył odsyłaczami wewnątrztekstowymi pierwodruk swej powieści; w tym przypadku na odnośnych stronach znajdują się fragmenty rozdziału IV: „Żeby nie pozostawiać czytelnika w wątpliwości co do owej »reszty«, której (…) ale konkretne” (s. 72) i „wszystkie te motywki praktycznie z lekka tylko marszczyły powierzchnię ich życia (…) wobec samobójstwa” (s. 76). [przypis edytorski]
na okół — dziś: wokół a. naokoło. [przypis edytorski]
na okrajach — na krańcach. [przypis edytorski]
na okrajach ziemi — na krańcach ziemi. [przypis edytorski]
na okręty — dziś popr.: ku okrętom a. w kierunku okrętów. [przypis edytorski]
na olaboga (daw.) — niedbale, byle jak, naprędce. [przypis edytorski]
na on czas (starop.) — w tym czasie; wtedy. [przypis edytorski]
na on czas (starop.) — wówczas; wtedy. [przypis edytorski]
na onej powłoku — na ogonie jej sukni. [przypis edytorski]
na operze — w oryginale mowa o pantomimie, prawdop. o popularnym wówczas spektaklu Libertyn. [przypis edytorski]
Na opoce Piotra twego zbudowane jest — por. Mt 16, 18. [przypis edytorski]
na ostatek — na koniec. [przypis edytorski]
na ostatku — na końcu. [przypis edytorski]
na ostatku — «To co najdroższe: na końcu», zob. Raszi do 33:2. [przypis edytorski]
na ostatnią ławkę — dziś popr.: do ostatniej ławki. [przypis edytorski]
na ostatniej ławce — dziś popr.: w ostatniej ławce. [przypis edytorski]
na ostre — na broń ostrą, przen.: na śmierć. [przypis edytorski]
na ów koń — dziś popr. forma B. lp: na owego konia. [przypis edytorski]
na pamięć — tu: na pamiątkę. [przypis edytorski]
Na pana mogę polegać — dziś popr.: na panu mogę polegać. [przypis edytorski]
na papieros — dziś popr. forma B. lp: na papierosa. W czasach, kiedy powstawała niniejsza książka, nie było jeszcze wiadomo, jak szkodliwe jest palenie papierosów, i chłopcy uważali palenie za oznakę swojej dorosłości. [przypis edytorski]
na parol — pod słowem honoru. [przypis edytorski]
na pasek — tu: na handel; dla spekulacji. [przypis edytorski]
na pastwę — na ofiarę (podczas polowania a. obrzędów na cześć bóstw). [przypis edytorski]
na pełne — mowa o morzu. [przypis edytorski]
na pełni — dziś popr.: w pełni. [przypis edytorski]
na Penów łanie — w płn. Afryce (gdzie leżała m.in. Kartagina). [przypis edytorski]
na pergaminie wszystko to zapiszę — na pergaminie zapisywano niegdyś jedynie najważniejsze informacje, teksty sakralne, kluczowe dokumenty państwowe i religijne, kroniki, zapiski z posiedzeń sądów (tzw. roty sądowe) itp.; tu: zdanie ironiczne. [przypis edytorski]
na pewne — dziś: na pewno. [przypis edytorski]
na pewno — tu: z pewnością (siebie), zdecydowanie. [przypis edytorski]
na piechtę (gw.) — na piechotę. [przypis edytorski]
na piechty — dziś: na piechotę. [przypis edytorski]
na piersiach ma twarz jakąś straszną z wężami zamiast włosów — tj. nosi pancerz z gorgonejonem, wizerunkiem odrażającej głowy Meduzy, jednej z Gorgon; pierwotnie był to magiczny symbol odstraszający zło, później zwykły element dekoracyjny. [przypis edytorski]
na pierwszą strofę — na widok pierwszej strofy. [przypis edytorski]
na pierwszą uwagę — dziś: na pierwszy rzut oka. [przypis edytorski]
na pierwszego kometę — dawniej wyraz „kometa” występował w rodzaju męskim. [przypis edytorski]
na pierwszej ławce — dziś popr.: w pierwszej ławce. [przypis edytorski]
na pierwszych ławkach — dziś popr.: w pierwszych ławkach. [przypis edytorski]
na piękne — dziś: na dobre; całkowicie. [przypis edytorski]
na piękne — dziś: na dobre; całkowicie, zupełnie. [przypis edytorski]
na piękne — dziś: na dobre; ostatecznie. [przypis edytorski]
na piękne — na dobre; zupełnie. [przypis edytorski]
na pięstuki — na pięści. [przypis edytorski]
na piramidzie raz odebrałem list, że za mąż idzie! — uproszczony cytat z poematu Beniowski Juliusza Słowackiego: „Ach, takem ja śnił — lecz na piramidzie, Tfu! — odebrałem list, że za mąż idzie” (II 455–456). [przypis edytorski]
na piśmiech (starop. forma) — w pismach. [przypis edytorski]
na płacz (…) dbać (starop.) — dbać o płacz; zwracać uwagę na płacz. [przypis edytorski]
na pniu (daw.) — jeszcze nie zżęte. Istniała dawniej praktyka sprzedawania lasu albo zbiorów „na pniu”, to znaczy do samodzielnego ścięcia i dalszej sprzedaży. [przypis edytorski]
Na pobitych Polaków pierwszy klątwę rzucę — papież Grzegorz XVI, odpowiadając na starania dyplomacji rosyjskiej, wydał 9 czerwca 1832 encyklikę Cum primum, potępiającą uczestników powstania listopadowego i samo powstanie jako bunt przeciw legalnej władzy. [przypis edytorski]
na poboczy — na wodzy, spięty cuglami. [przypis edytorski]
Na początku było Słowo! — początek Ewangelii wg św. Jana. [przypis edytorski]
na poczcie — poczta stanowiła w XIX w. przystanek dla dyliżansów pocztowych, gdzie można było wypocząć w drodze, zjeść coś, nakarmić lub zmienić konie. Dyliżanse przewoziły podróżnych, ładunki i listy. [przypis edytorski]
na podobę (gw.) — podobnie, w przybliżeniu. [przypis edytorski]
