Przypisy

niewywczas — niewygoda, brak wypoczynku. [przypis edytorski]

niewywczas — niewygoda. [przypis edytorski]

niewywczasowan — niewypoczęty. [przypis edytorski]

niewywietrzały — o zapachu: taki, który się nie ulotnił. [przypis edytorski]

niezabawem (daw.) — niebawem, wkrótce. [przypis edytorski]

niezabawem — niebawem, nie zwlekając. [przypis edytorski]

niezabudka (gw.) — niezapominajka. [przypis edytorski]

niezabudka — inna nazwa niezapominajki. [przypis edytorski]

niezabudka — niezapominajka. [przypis edytorski]

niezabudka (reg.) — niezapominajka, roślina o drobnych niebieskich kwiatkach. [przypis edytorski]

niezabudki — niezapominajki. [przypis edytorski]

niezabudź (daw.) — niezabudka, niezapominajka. [przypis edytorski]

niezadługo (daw.) — dziś: wkrótce, za chwilę. [przypis edytorski]

niezadługo — niebawem. [przypis edytorski]

niezadowolniony (daw.) — tu: niezaspokojony. [przypis edytorski]

niezafarbowany sznur — staroż. greckie określenie oznaczające bezużyteczność do danego celu; podczas wznoszenia budowli zabarwionym naciągniętym sznurem znaczono linie wymiarowe na kamiennym białym murze; niebarwiony lub biały sznur nie pozostawiał śladu. [przypis edytorski]

niezagabany (daw.) — nie zagadnięty. [przypis edytorski]

niezapłacony — tu: niespłacony; taki, któremu nie zwrócono długu. [przypis edytorski]

niezapominajków (daw. a. gw.) — dziś popr. forma D. lm: niezapominajek. [przypis edytorski]

niezapominki — dziś popr.: niezapominajki. [przypis edytorski]

niezapomionie (starop. forma) — nie zapomni. [przypis edytorski]

niezasłonione (daw.) — dziś: niezasłonięte. [przypis edytorski]

niezasłużon — niezasłużony (daw. krótka forma przym.). [przypis edytorski]

niezasromany (starop. forma) — niezawstydzony, niezhańbiony. [przypis edytorski]

niezasromion (daw.) — niezasromiony, niezawstydzony. [przypis edytorski]

niezastanowiony (starop. forma) — niepowstrzymany. [przypis edytorski]

niezastanowiony (starop.) — niepowstrzymany. [przypis edytorski]

niezastąpiony (starop.) — tu: niezajęty (nikt na to miejsce nie wstępował). [przypis edytorski]

niezatlony — niezapalony. [przypis edytorski]

niezawisły (daw.) — niezależny. [przypis edytorski]

niezawodnem — daw. forma N. i Msc. przymiotników r.n.; dziś tożsama z r.m.: niezawodnym. [przypis edytorski]

niezawodnie (daw.) — niewątpliwie. [przypis edytorski]

niezawodnie — tu: niewątpliwie. [przypis edytorski]

niezawodniejsze — dziś popr.: bardziej niezawodne. [przypis edytorski]

niezawodno — niezawodnie. [przypis edytorski]

niezawsze (starop. forma ort.) — nie zawsze. [przypis edytorski]

niezbędna zgryzota — zgryzota, której nie można zbyć; której nie można się pozbyć. [przypis edytorski]

niezbędny (daw.) — taki, którego nie można uniknąć. [przypis edytorski]

niezbitość — cecha argumentów nie dających się zbić; niepodważalność. [przypis edytorski]

niezbłagany — nieubłagany. [przypis edytorski]

niezbożność — niewłaściwe postępowanie. [przypis edytorski]

niezbrodzony — nie do przejścia w bród. [przypis edytorski]

niezbrodzony — nie do przejście w bród; tak głęboki, że nie sposób przejść go brodząc. [przypis edytorski]

niezbrojny — nieopancerzony. [przypis edytorski]

niezbyty (starop.) — nie do pozbycia się. [przypis edytorski]

niezbyty — taki, którego nie można się pozbyć, niezbędny, konieczny. [przypis edytorski]

niezbyty — taki, którego nie sposób się pozbyć. [przypis edytorski]

niezbyty — tu: taki, którego nie można się pozbyć. [przypis edytorski]

niezdarzonej goście — niedoszłej gościni (skoro jeszcze nie stanęła na brzegu, Helena jest dopiero przyszłą, potencjalną gościnią; Kochanowski używa tu starop. formy feminatywu brzmiącego w M.lp gościa). [przypis edytorski]

niezdolen — dziś: niezdolny. [przypis edytorski]

niezdrów (daw.) — niezdrowy; chory. [przypis edytorski]

niezelżywy — taki, który nie hańbi, niebędący obelgą; „Dla ciebie więzy, pęta niezelżywe”, tzn.: dla ciebie (ojczyzno) więzy, pęta (tj. niewola) nie są obelżywe, nie stanowią plamy na honorze. [przypis edytorski]

niezgaśny (daw.) — niegasnący; taki, który nigdy nie gaśnie. [przypis edytorski]

Niezgoda a. Eris (mit. gr.) — bogini chaosu, nieporządku i niezgody, siostra Aresa, boga wojny. [przypis edytorski]

Niezgoda — Eris, bogini chaosu, nieporządku i niezgody, siostra Aresa, boga wojny. [przypis edytorski]

niezgorzej — całkiem dobrze. [przypis edytorski]

niezgorzy (gw.) — nie najgorzej. [przypis edytorski]

niezgorzyśta zmiękli (gw.) — niezgorzej (nie najgorzej) zmiękliście. [przypis edytorski]

niezgrabiasz — osoba niezgrabna. [przypis edytorski]

niezgrabiasz (pot.) — człowiek niezdarny. [przypis edytorski]

niezgrabiaszostwo — dziś: niezdarność. [przypis edytorski]

niezgrabstwo — dziś: niezdarność. [przypis edytorski]

niezguła (gw.) — niedorajda. [przypis edytorski]

nieziemny — dziś popr. forma: nieziemski. [przypis edytorski]

niezlękły — nieulękły. [przypis edytorski]

Niezłe to bywa (…) co przymusi — bajkę o winie szampańskim uważa się za komentarz do sytuacji Polski w burzliwym okresie przed i w czasie kolejnych zaborów oraz insurekcji kościuszkowskiej. [przypis edytorski]

niezmazalny — dziś popr.: niezmazywalny. [przypis edytorski]

niezmazanej — czystej, niepokalanej. [przypis edytorski]

niezmącona krynica dobra — w oryginale niem. einen unversieglichen immer gegenwärtigen Schatz, tj. raczej: niewyczerpany, zawsze pozostający w pamięci skarb. [przypis edytorski]

niezmierzchły — niegasnący; por.: zmierzchać. [przypis edytorski]

niezmieszane wino — starożytni Grecy pili wino rozcieńczone wodą; wino nierozcieńczone pili tylko barbarzyńcy i pijacy. [przypis edytorski]

niezmilkły — nieuciszony; niemilknący. [przypis edytorski]

nieznachodzący się (daw.) — nieznajdujący się; od: znachodzić: znajdować. [przypis edytorski]

nieznaczna rodzina — dziś raczej: nieznacząca, mało znacząca rodzina. [przypis edytorski]

nieznacznie — niezauważalnie, niepostrzeżenie. [przypis edytorski]

nieznacznie — niezauważalnie, w sposób niedostrzegalny. [przypis edytorski]

nieznaczny (daw.) — nieznany. [przypis edytorski]

nieznaczny — tu: niewidoczny, niedostrzegalny. [przypis edytorski]

nieznajdujący — tu: niedochodzący do wniosku; nierozpoznający. [przypis edytorski]

nieznajomy (starop.) — nieznany; tu: nierozpoznany. [przypis edytorski]

nieznajomy — tu: niezrozumiały. [przypis edytorski]

nieznajomymi (…) siły — dziś popr.: nieznajomymi siłami. [przypis edytorski]

Nieznalska, Dorota (ur. 1973) — polska artystka, przedstawicielka nurtu sztuki krytycznej, znana z kontrowersyjnej instalacji Pasja (2001). [przypis edytorski]

nieznana mu przyczyna, co w nikczemne jego progi Marsowego wiedzie syna — Aleksander Fredro, Zemsta, akt III, scena IV. [przypis edytorski]

nieznanemi głosy — dziś popr. forma N. lm: nieznanymi głosami. [przypis edytorski]

nieznany (starop.) — tu: nierozpoznany. [przypis edytorski]

nieznośno — dziś: nieznośne. [przypis edytorski]

niezróżniczkowana — dziś popr.: niezróżnicowana. [przypis edytorski]

niezróżniczkowane (tu daw.) — dziś poza znaczeniem matematycznym: niezróżnicowane. [przypis edytorski]

niezróżniczkowany — dziś: niezróżnicowany. [przypis edytorski]

niezróżniczkowany — dziś popr.: niezróżnicowany. [przypis edytorski]

niezupełnym koleżeńskim stosunku — popr.: niezupełnie koleżeńskim stosunku. [przypis edytorski]

Niezwalczona miłości, o ty, co spadasz na domy bogate, ty, co kładziesz się na delikatnej twarzy dziewicy… — Sofokles, Antygona (pieśń Chóru). [przypis edytorski]

niezwalczony — niemożliwy do zwalczenia. [przypis edytorski]

niezwrotny — bez powrotu. [przypis edytorski]

Niezwyciężona Armada a. Wielka Armada — słynna wielka flota wojenna wysłana w 1588 przez króla hiszpańskiego Filipa II na podbój Anglii, zniszczona przez burzę oraz ataki szybkich, lekkich okrętów angielskich. [przypis edytorski]

niezwyczajny do czego (daw.) — tu: nieprzyzwyczajony. [przypis edytorski]

niezwykło (starop. forma) — niezwykle. [przypis edytorski]

niezwykły (daw.) — nieprzyzwyczajony. [przypis edytorski]

nieźrały (daw.) — niedojrzały. [przypis edytorski]