Przypisy

po formie — tu: według przyjętych zwyczajów. [przypis edytorski]

po formie — wedle przyjętych zwyczajów. [przypis edytorski]

po gotowiu (starop. forma) — w pogotowiu, w gotowości. [przypis edytorski]

po harapie (daw.) — po wszystkim (określenie myśliwskie, od okrzyku kończącego polowanie). [przypis edytorski]

po harapie (daw.) — po wszystkim. [przypis edytorski]

po harapie — po sprawie, dokonane; harap — bicz z krótką rękojeścią i długim plecionym rzemieniem, używany dawniej na psy myśliwskie; por. przysł.: jak z bicza strzelił. [przypis edytorski]

po herapie a. po harapie (daw.) — po fakcie, po zakończeniu; harap (z niem. herab: precz): odpędzanie psów od ubitej zwierzyny, zakończenie polowania, także: bicz myśliwski do odpędzania psów, bicz w ogóle. [przypis edytorski]

po inne lata — dziś: w inne lata; w poprzednie lata. [przypis edytorski]

po jednej lub po drugiej stronie rzeki Tweed — końcowy odcinek rzeki Tweed stanowi granicę między Szkocją a Anglią. [przypis edytorski]

po jednemu — dziś: po jednej. [przypis edytorski]

po jednemu — dziś: po jednym. [przypis edytorski]

po jednemu — dziś popr.: po jednym. [przypis edytorski]

po jednodniowym sprawy roztrząsaniu — w Atenach rozprawa nie mogła trwać dłużej niż jeden dzień. [przypis edytorski]

po jelca (starop. forma) — po jelec, tj. po rękojeść broni. [przypis edytorski]

po junacku — na sposób właściwy junakom, czyli młodym śmiałkom: zuchwale, odważnie. [przypis edytorski]

po kądzieli i po mieczu — zarówno po matce, jak i po ojcu (ogólnie: po rodzinie ze strony matki i ze strony ojca); kądziel: pęk włókien przygotowanych do przędzenia, dawniej symbol płci żeńskiej. [przypis edytorski]

po kądzieli — w linii żeńskiej; po rodzinie ze strony matki. [przypis edytorski]

po kądzieli — w linii żeńskiej. [przypis edytorski]

po kądzieli — ze strony rodziny matki. [przypis edytorski]

po kęsie — po kawałku. [przypis edytorski]

po kęsu (starop.) — po trosze, kawałkami. [przypis edytorski]

po kilka dzieci — popr.: po kilkoro dzieci. [przypis edytorski]

Po kilku dniach strzelanina ustała. Vernichtungs-Kommando wyjechało, aby obrobić Trawniki i Poniatów. (…) Koniec — W dniach 3–4 listopada 1943 r. niemieckie władze bezpieczeństwa przeprowadziły w dystrykcie lubelskim masowy mord Żydów, któremu nadano kryptonim „Erntefest” („Dożynki”) zamordowano w tym czasie w sumie ok. 42 tys. osób. Pierwszego dnia zamordowano żydowskich więźniów KL Lublin (Majdanek), obozów pracy Flugplatz, Lipowa 7, Sportplatz, Trawniki oraz mniejszych placówek na terenie Lublina; drugiego dnia zabito Żydów w obozie pracy w Poniatowej oraz w kilku mniejszych placówkach pracy w dystrykcie lubelskim. W większości więźniowie tych obozów pracowali na rzecz spółki Ostindustrie („Osti”, „Przemysł Wschodni”). Operacja była ostatnim etapem realizowanej od wiosny 1942 r. akcji „Reinhardt”, której celem była biologiczna eksterminacja żydowskich mężczyzn, kobiet i dzieci w Generalnym Gubernatorstwie (GG). [przypis edytorski]

po krajach — na krańcach, na brzegach. [przypis edytorski]

po krótkiej dobie — niedługo po. [przypis edytorski]

po kuglarsku — jak sztukmistrz, fałszywie. [przypis edytorski]

po lassach — dziś: po lasach; manierę siedemnastowieczną stanowiło podwajanie niektórych spółgłosek, najczęściej „s”. [przypis edytorski]

po leciech — dziś popr. forma Msc. lm: po latach. [przypis edytorski]

po lekuchnu — leciutko; por. konstrukcję: po trochu. [przypis edytorski]

po łacinie jeździć konno — nieumiejętnie, jak nowicjusz (żartobliwie o jeźdźcu dobrze wykształconym, ale bez praktyki w jeździe konnej). [przypis edytorski]

po łebku — dziś popr.: po łebkach. [przypis edytorski]

po macku — po omacku; na oślep. [przypis edytorski]

po mału (daw.) — trochę, nieco. [przypis edytorski]

po mału — mało; por. po trosze. [przypis edytorski]

po mału (starop. forma) — dziś: pomału; z wolna, stopniowo. [przypis edytorski]

po megarejsku — tu: na sposób sofistów z Megary, używając niejednoznaczności potocznego języka do tworzenia paradoksów, pozornie sprzecznych wniosków. [przypis edytorski]

po mieczu — w linii męskiej. [przypis edytorski]

po miłości poznacie je — por. J 13, 35. [przypis edytorski]

Po mnie zostaną nazwy miesięcy — i parę komedii… — wypowiadający te słowa Fabre d'Eglantine był poetą i dramaturgiem oraz twórcą nazw miesięcy kalendarza rolniczego. [przypis edytorski]

po nasku — po naszemu. [przypis edytorski]

po nich włosy strzygą — staroż. symbol żałoby. [przypis edytorski]

po niedojrzałe sięgać gruszki — przedwcześnie spodziewać się wyników (owoców) swoich działań. [przypis edytorski]

Po niej rad krzesa Kozionóżka zwyrtny, Tanecznym skokiem wieńczący jej brzeg — Ajchylos, Persowie 448–449. [przypis edytorski]

po niej w żałobie — w domyśle: po ojczyźnie. [przypis edytorski]

po niejakiej dobie — po pewnym czasie. [przypis edytorski]

po niemałych czasiech zabito kilkanaście wnuków jego — wg 2 Krl 10, 11–11 namaszczony na nowego króla Jehu z woli Boga zabił 70 synów Achaba, całą jego rodzinę razem ze slużbą. [przypis edytorski]

po niemiecku — oczywiście, jest to fikcja. Autor tworzy tu, jak i w akapicie poniżej, wizję futurologiczną. [przypis edytorski]

po niewolej (starop.) — wbrew woli. [przypis edytorski]

po niewoli (daw.) — wbrew woli. [przypis edytorski]

po niewoli — mimo woli, nie chcąc tego. [przypis edytorski]

po niewoli — tu: mimo woli. [przypis edytorski]

po niewoli — wbrew woli. [przypis edytorski]

Po nim — oby nawet po stu dwudziestu latach — według Biblii (Rdz 6, 3) Bóg ustalił limit ludzkiego życia na 120 lat. [przypis edytorski]

po nim — słowa 'po nim' dodane przez Cylkowa, nie ma ich w oryginale. [przypis edytorski]

po nocy — tu: w nocy; podczas nocy. [przypis edytorski]

po obojej stronie (starop. forma) — daw. liczba podwójna; dziś: po obu stronach. [przypis edytorski]

Po odkryciu Meszasebe przez ojca Marquette i nieszczęśliwego La Salle — Missisipi została odkryta przez hiszp. podróżnika i konkwistadora Hernando de Soto (1496–1542) podczas wielkiej wyprawy na tereny na płn. od Meksyku (1539–1543). Marquette i La Salle byli pierwszymi, którzy zbadali Missisipi. [przypis edytorski]

po odłączeniu się Lota — midrasz uczy, że jak długo niegodziwy Lot był obok Abrama, Bóg nie przemawiał do niego, zob. Raszi do 13:14. [przypis edytorski]

po okropnym nieszczęściu 15 września 1826 — moment rozstania z Klementyną Curial. [przypis edytorski]

po onem (starop.) — po tym. [przypis edytorski]

po osobno — dziś: osobno. [przypis edytorski]

Po owocach ich poznacie je — nawiązanie do biblijnego zdania (Mt 7, 20). [przypis edytorski]

po palestrancku (daw.) — na sposób prawniczy; palestra (z łac.): grono adwokatów, pełnomocników sądowych. [przypis edytorski]

po pijanu — dziś popr.: po pijanemu; tu: forma skrócona dla zachowania rytmu jedenastozgłoskowca. [przypis edytorski]

po pjanemu (daw.) — dziś popr.: po pijanemu. [przypis edytorski]

po pjanu (daw.) — po pijanemu. [przypis edytorski]

po plynių — keiksmas: po velnių. [przypis edytorski]

po poświecie (starop.) — w poświacie [księżyca]. [przypis edytorski]

Po powrocie Absaloma z Naszoru — zgodnie z Drugą Księgą Samuela Absalom po zabójstwie Ammona uciekł do Talmaja, syna Ammichuda, króla regionu Geszur (obecnie: południowa Syria) (2Sm 13,37a). Nazwa kraju Naszor nie występuje w Biblii hebrajskiej. [przypis edytorski]

po prawdzie — prawdę mówiąc. [przypis edytorski]

po proszonym [chlebie] chodzić — żebrać. [przypis edytorski]

po próżnicy (daw.) — niepotrzebnie, na próżno. [przypis edytorski]

po próżnicy (gw.) — na próżno. [przypis edytorski]

po próżnicy — na próżno. [przypis edytorski]

po przegranej bitwie morskiej wolała dłonią samobójczą na życie swe się targnąć — pokonana przez Rzymian w bitwie pod Akcjum Kleopatra, dała się ukąsić jadowitej żmii, aby nie wpaść w ręce zwycięzców. [przypis edytorski]

Po przyjeździe w nocy z dnia 21 na 22 września 1940 r. do obozu w Oświęcimiu — Witold Pilecki trafił do Oświęcimia drugim transportem warszawskim więźniów z łapanki ulicznej; obejmował on 1705 osób, których jako więźniów KL Auschwitz oznaczono numerami od 3821 do 5526. [przypis edytorski]

po psa — Herakles mowi o Cerberze, trójgłowym psie pilnującym wejścia do Hadesu. [przypis edytorski]

po… pustoci — pustyni. [przypis edytorski]

po pytaniu (daw.) — po prośbie, na żebry. [przypis edytorski]

po ranu — rano, o poranku. [przypis edytorski]

po razu — dziś: po razie. [przypis edytorski]

Po rewolucji rosyjskiej, gdy zamajaczył cień wolności… — mowa o rewolucji rosyjskiej 1905 roku, serii wystąpień robotniczych w Rosji i w Królestwie Polskim skierowanych przeciwko absolutyzmowi carskiemu oraz uciskowi przemysłowców. W wyniku rewolucji Mikołaj II powołał pierwszy parlament rosyjski (Dumę Państwową), zezwolił ma działanie partii politycznych i stowarzyszeń, przyznał autonomię Wielkiemu Księstwu Finlandii. [przypis edytorski]

po rewolucji — tj. po powstaniu listopadowym 1830 roku. [przypis edytorski]

po równie (daw.) — dziś: po równo. [przypis edytorski]

po równu (daw.) — w równym stopniu, tak samo; równie; tu: zarówno. [przypis edytorski]

po równu — dziś popr.: po równo. [przypis edytorski]

po rusińsku — język ruski jeszcze długie wieki potem był urzędowym językiem Wielkiego Księstwa Litewskiego. [przypis edytorski]

po rusku (tu daw.) — po ukraińsku. [przypis edytorski]

Po rzezi, jaką Francuzi sprawili w naszym narodzie, aby pomścić swych braci — sprowokowani przez francuskiego komendanta Nachezi w listopadzie 1729 zaatakowali fort Rosalie, zabijając niemal wszystkich spośród 150 osadników i uprowadzając kobiety, dzieci i niewolników. W odwecie Francuzi i sprzymierzeni z nimi Czoktawowie najechali wioski Naczezów. W latach 1730–31 Naczezi zostali całkowicie pokonani i rozproszeni, pojmanych sprzedano w niewolę, pozostali dołączyli do innych plemion. [przypis edytorski]

po rzymskich Korwinach pamiątka — fantastyczne pomysły genealogiczne tego rodzaju były nader popularne w Polsce szlacheckiej. [przypis edytorski]

po sercu — zgodnie z pragnieniem serca; por. po myśli. [przypis edytorski]

po skończeniu trzeciego aktu (…) wyszły — duch ojca Hamleta po raz ostatni pojawia się w sztuce w czwartej i ostatniej scenie trzeciego aktu (rozmowa Hamleta z matką). [przypis edytorski]

po skończonym sejmie — sejm zakończył się 1 maja 1662 r. [przypis edytorski]

po sobie — dziś: za sobą. [przypis edytorski]

po sobie mieć (starop.) — mieć przy sobie, mieć ze sobą, mieć po swej stronie. [przypis edytorski]

po somsiedzkum — dziś popr.: po sąsiedzku. [przypis edytorski]

po staremu — tu: nadal, tak samo. [przypis edytorski]

po staremu — tu: niezmiennie, tak samo; ulubione wyrażenie Paska. [przypis edytorski]

po stoicku — niezachwianie, ze spokojem. [przypis edytorski]

po stole — tu: po posiłku, po obiedzie. [przypis edytorski]