Dzisiaj aż 13,496 dzieciaków dzięki wsparciu osób takich jak Ty znajdzie darmowe książki na Wolnych Lekturach.
Dołącz do Przyjaciół Wolnych Lektur i zapewnij darmowy dostęp do książek milionom uczennic i uczniów dzisiaj i każdego dnia!
Przypisy
Pierwsza litera: wszystkie | 0-9 | A | B | C | D | E | F | G | H | I | J | K | L | M | N | O | P | Q | R | S | T | U | V | W | X | Y | Z
Według typu: wszystkie | przypisy autorskie | przypisy redaktorów Wolnych Lektur | przypisy źródła | przypisy tłumacza | przypisy tradycyjne
Według kwalifikatora: wszystkie | anatomiczne | angielski, angielskie | architektura | astronomia | białoruski | biologia, biologiczny | botanika | chemiczny | czeski | dawne | ekonomiczny | filozoficzny | fizyka | francuski | frazeologia, frazeologiczny | grecki | gwara, gwarowe | hebrajski | historia, historyczny | hiszpański | holenderski | ironicznie | łacina, łacińskie | literacki, literatura | liczba mnoga | matematyka | medyczne | mitologia | mitologia grecka | mitologia rzymska | muzyczny | niemiecki | obelżywie | poetyckie | pogardliwe | portugalski | potocznie | przenośnie | przestarzałe | regionalne | religijny, religioznawstwo | rodzaj męski | rodzaj nijaki | rosyjski | rodzaj żeński | rzadki | rzeczownik | środowiskowy | staropolskie | turecki | ukraiński | węgierski | włoski | wojskowy | wulgarne | żartobliwie
Według języka: wszystkie | English | Deutsch | lietuvių | polski
Znaleziono 14463 przypisów.
Potocki, Stanisław Szczęsny (1751–1805) — polski polityk o orientacji prorosyjskiej, targowiczanin, syn wojewody kijowskiego Franciszka Salezego Potockiego, pana na Tulczynie, i Anny Elżbiety Potockiej. Pierwszą, potajemnie poślubioną w obrządku greckokatolickim (w 1770 r.) jego małżonkę, Gertrudę Komorowską, najprawdopodobniej porwali i zabili podkomendni ojca Szczęsnego, ciało zatapiając w stawie (historia ta stanowi osnowę powieści poetyckiej Antoniego Malczewskiego Maria). W spisek na życie Gertrudy mogła być zamieszana matka drugiej żony młodego magnata, Józefiny Amalii Mniszchówny, którą Szczęsny poślubił w 1774 r. i która urodziła mu jedenaścioro dzieci; małżeństwo zakończyło się rozwodem kościelnym w 1798 r., a po kilku miesiącach Józefina Amalia, od dawna stale mieszkająca w Petersburgu, zmarła. Pozwoliło to Szczęsnemu na upragnione od paru lat sfinalizowanie trzeciego związku: z Zofią, primo voto Wittową, w 1795 dzięki staraniom kochanka-magnata rozwiedzioną z Józefem Wittem, komendantem twierdzy w Kamieńcu Podolskim (Zofia pochodziła ze Stambułu, nosiła nazwisko swej ciotki: Glavani, została przez nią sprzedana Karolowi Boscampowi-Lasopolskiemu, posłowi nadzwyczajnemu Rzeczypospolitej przy Porcie Osmańskiej i jako jego metresa przybyła do Polski). Szczęsny Potocki zawarł ślub z Zofią 17 kwietnia 1798 r. w obrządku katolickim oraz prawosławnym (co stanowiło polityczny ukłon wobec carycy Katarzyny), mieli razem ośmioro dzieci, w tym troje przed ślubem, zmarłych w dzieciństwie i pięcioro urodzonych w formalnym związku, najbardziej znany był Mieczysław, z powodu awanturniczego usposobienia, konfliktu z matką oraz jako mąż Delfiny z Komarów Potockiej, muzy romantyków polskich. [przypis edytorski]
Potocki, Stanisława (1782–1831) — hrabia, siódme dziecko, a drugi syn Szczęsnego Potockiego i Józefiny Amalii Mniszech; w 1793 r. oddany na służbę do armii rosyjskiej; w 1805 r. w bitwie pod Austerlitz był adiutantem carewicza Konstantego; w czasie kampanii antynapoleońskiej w 1814 r. u boku cara Aleksandra I brał udział bitwach pod Brienne-le-Château i pod Arcis-sur-Aube oraz w zdobyciu Paryża; w 1817 r. został generałem-adiutantem Aleksandra I, w 1822 r. odszedł ze służby z prawem noszenia munduru, w 1828 r. został tajnym radcą i mistrzem ceremonii na dworze Królestwa Polskiego. [przypis edytorski]
Potocki, Stefan (ok. 1624-1648) — dowódca wojskowy, syn Mikołaja Potockiego; brał udział w bitwie z wojskami kozacko-tatarskimi pod Żółtymi Wodami, podczas której został ciężko ranny i wzięty do niewoli, gdzie zmarł. [przypis edytorski]
Potocki, Wacław (1622–1696) — poeta, epik, satyryk i moralista, jeden z głównych polskich autorów epoki baroku. [przypis edytorski]
potoczysty — płynny, barwny, łatwy w odbiorze. [przypis edytorski]
potok Besor — potok biblijny (1Sm 30:9n) w pobliżu miasta Gaza w płd. Izraelu. [przypis edytorski]
Potok Moreński — rzeka Gwadalkiwir spływająca z gór Sierra Morena w Andaluzji; spadek ku dolinie jest wyjątkowo urwisty, dziś wykorzystywany do pozyskiwania energii elektrycznej. [przypis edytorski]
potok tejże co i wieś nazwy — chodzi o potok o nazwie Łopuszanka. [przypis edytorski]
potok Wołoszyn — właściwa nazwa to Potok Waksmundzki. [przypis edytorski]
potoka — dziś popr.: potoku. [przypis edytorski]
potokarz — złodziej okradający wozy. [przypis edytorski]
potomek Deukaliona — człowiek. [przypis edytorski]
potomki — dziś popr. forma N. lm: potomkami. [przypis edytorski]
potomki — dziś: potomkowie. [przypis edytorski]
potomkowie Deukaliona — ludzie; Deukalion (mit. gr.): syn Prometeusza, król Tesalii, wraz z żoną Pyrrą zostali jako jedyni sprawiedliwi ocaleni w czasie potopu zesłanego przez Zeusa, aby wytępić plemię ludzkie stworzone przez Prometeusza z ziemi; po potopie Deukalion i Pyrra, niby zasiewając pole, rzucali za siebie kamienie, z których powstało nowe plemię ludzi. [przypis edytorski]
potomstwem twoim a potomstwem jej — u Cylkowa 'nasieniem twojem a nasieniem jej'; słowo זרע (zera): 'nasienie, potomstwo', w znaczeniu 'potomstwo' wydaje się tu bardziej odpowiednie. [przypis edytorski]
potomstwo jego jest Legion — wyrażenie pochodzące od biblijnego wspólnego imienia grupy demonów, które opętały jednego człowieka (Mk 5,9; Łk 8,30); znaczenie: jego potomstwo jest bardzo liczne. [przypis edytorski]
potomstwo — u Cylkowa: 'nasienie'; uzasadnienie korekty: uniknięcie nieporozumienia, hebr. זֶרַע (zera): oznacza zarówno ‘potomstwo’ jak i ‘nasienie’ i to potomstwo miało być nie jego. [przypis edytorski]
potomu (ros.) — dlatego. [przypis edytorski]
Potop — powieść Henryka Sienkiewicza; tytuł odnosi się do potopu szwedzkiego, tj. najazdu wojsk szwedzkich na Polskę w XVII w. [przypis edytorski]
potpan (z ang. potcompanion) — kuchcik. [przypis edytorski]
potpourri (fr.) — dosł. bigos; całość złożona z różnorodnych elementów (np. wiązanka utworów muzycznych). [przypis edytorski]
potpourri (fr.) — tu: zgrabna kompilacja fragmentów muzycznych. [przypis edytorski]
potrachtuj (białorus.) — poczęstuj. [przypis edytorski]
potrafić — utrafić, celnie trafić, wcelować. [przypis edytorski]
potrafię być dyskretnym — dziś: potrafię być dyskretny. [przypis edytorski]
potrafiż — konstrukcja z partykułą -że, skróconą do -ż; znaczenie: czy potrafi. [przypis edytorski]
potrafiż — potrafi–że; czy potrafi. [przypis edytorski]
potraktować (tu daw.) — poczęstować. [przypis edytorski]
potraw (daw.) — trawa, odrastająca po skoszeniu. [przypis edytorski]
potraw — siano z drugich sianokosów. [przypis edytorski]
potraw — trawa wyrastająca powtórnie po skoszeniu. [przypis edytorski]
potraw — trawa wyrosła na łące już po sianokosach a. ostatni, jesienny pokos siana. [przypis edytorski]
potraw — trawa wyrosła na łące już po sianokosach a. ostatni, jesienny pokos siana; również: otawa. [przypis edytorski]
potrawę z soczewicy — u Cylkowa: 'warzywo z soczewicy'; uzasadnienie korekty: związek 'warzywo z soczewicy' brzmi nielogicznie, chodzi o soczewicę, która została 'uwarzona, ugotowana'. [przypis edytorski]
potrącać się (daw.) — zawadzać o coś. [przypis edytorski]
potrącić o jakiś przedmiot — dziś popr.: potrącić jakiś przedmiot. [przypis edytorski]
potrącić —tu: poruszyć. [przypis edytorski]
potrącił — w oryg. niem. stieß (…) weg: odepchnął, popchnął. [przypis edytorski]
potrętwiały (starop. forma) — odrętwiały, zdrętwiały. [przypis edytorski]
potroisty — potrójny. [przypis edytorski]
potroszcze (starop.) — po trosze; po troszeczku. [przypis edytorski]
potrosze (starop. forma ort.) — dziś: po trochu. [przypis edytorski]
potrójna Hekate (mit. gr.) — Hekate, bogini magii i ciemności, rozstajnych dróg, pokuty i zemsty; (mit. rzym.) Hekate Trivia: Diana, Lucina (boginią narodzin) i Luna (bogini Księżyca). [przypis edytorski]
potrójny (…) Mitro — w mit. indyjskiej Mitra, Waruna i Arjaman stanowili trójcę bóstw nieba; w tej trójcy Arjaman odpowiada za narodziny (wschód) słońca (Arjaman to wedyjski bóg wschodzącego słońca; zastąpiony potem przez Ahura Mazdę), Waruna za wędrówkę słońca po niebie, rozdzielność dnia i nocy oraz zsyłanie deszczu (Waruna jest hinduistycznym bogiem nieba i wód, a także bóstwem czuwającym nad przestrzeganiem umów, nad niewzruszonością zasad rządzących wszechświatem), zaś Mitra jest bogiem odrodzenia (składał Słońcu ofiarę odkupieńczą ofiarę z byka i umierał w jaskini, aby znów się odrodzić). [przypis edytorski]
potrwa — tu: będzie świeży. [przypis edytorski]
Potrymbos — litewski bóg pierwszych potrzeb. [przypis edytorski]
potrza a. trza (daw. a. gw.) — potrzeba, trzeba. [przypis edytorski]
potrza — dziś popr.: potrzeba. [przypis edytorski]
potrza (gw.) — potrzeba. [przypis edytorski]
Władysław Stanisław Reymont, Chłopi, Chłopi, Część czwarta - Lato
(źródło na Platformie Redakcyjnej)
potrza (gw.) — potrzeba, trzeba. [przypis edytorski]
potrza — potrzeba. [przypis edytorski]
potrząsł — dziś popr. forma: potrząsnął. [przypis edytorski]
potrząsł — dziś popr. forma: potrząsnął; tu forma skrócona dla zachowania rytmu jedenastozgłoskowca. [przypis edytorski]
potrząsł — tu: posypał. [przypis edytorski]
potrząsła — dziś popr. potrząsnęła a. potrzęsła. [przypis edytorski]
potrząsła — dziś: potrząsnęła a. potrzęsła. [przypis edytorski]
potrząsło — dziś: potrząsnęło. [przypis edytorski]
potrząść — dziś popr.: potrząsnąć. [przypis edytorski]
potrząśnienie — dziś popr.: potrząśnięcie. [przypis edytorski]
potrząśnienie — dziś popr. z inną końcówką: potrząśnięcie. [przypis edytorski]
potrzeba — daw. bitwa a. wyprawa wojenna. [przypis edytorski]
potrzeba (daw.) — bitwa a. wyprawa zbrojna. [przypis edytorski]
potrzeba (daw.) — bitwa, potyczka. [przypis edytorski]
potrzeba (daw.) — bitwa. [przypis edytorski]
Wojciech Dembołęcki, Pamiętniki o Lisowczykach czyli przewagi Elearów polskich
(źródło na Platformie Redakcyjnej)
Wojciech Dembołęcki, Pamiętniki o Lisowczykach czyli przewagi Elearów polskich
(źródło na Platformie Redakcyjnej)
Wojciech Dembołęcki, Pamiętniki o Lisowczykach czyli przewagi Elearów polskich
(źródło na Platformie Redakcyjnej)
potrzeba (daw.) — bitwa, wyprawa wojenna. [przypis edytorski]
potrzeba (daw.) — niebezpieczeństwo, zagrożenie. [przypis edytorski]
potrzeba (daw.) — potyczka, bitwa. [przypis edytorski]
potrzeba (daw.) — potyczka. [przypis edytorski]
potrzeba (daw.) — starcie wojsk, bitwa. [przypis edytorski]
potrzeba — daw. także: bitwa. [przypis edytorski]
potrzeba (daw.) — to, co potrzebne. [przypis edytorski]
potrzeba (daw.) — tu: bitwa. [przypis edytorski]
potrzeba (daw.) — tu: walka, bitwa. [przypis edytorski]
potrzeba (daw.) — tu: walka, starcie zbrojne. [przypis edytorski]
potrzeba (daw.) — wyprawa wojenna. [przypis edytorski]
potrzeba (daw.) — wyprawa wojenna, walka, bitwa. [przypis edytorski]
Potrzeba, jako filozof rzekł, justum animatum, to jest sprawiedliwości żywej i mówiącej — Skarga powołuje się tutaj na słowa Tomasza z Akwinu z dzieła Summa Theologiae: iudex est iustum animatum et princeps est custos iusti, w wolnym tłumaczeniu: „sędzia jest wcielonym prawem, a książę jest strażnikiem sprawiedliwości”. [przypis edytorski]
potrzeba parkańska — bitwa pod Parkanami, właśc. dwa starcia z wojskami tureckimi, do których doszło już po odsieczy wiedeńskiej, w dniach 7 i 9 października 1683, gdy wojska polsko-habsburskie pod wodzą Jana III Sobieskiego posuwały się doliną Dunaju w kierunku Ostrzyhomia (w płn. Węgrzech przy granicy ze Słowacją) i zostały zaskoczone przez nacierające oddziały Kary Mehmeda Paszy. Pierwsza bitwa była porażką wojsk Sobieskiego, druga zdecydowanie zwycięska: Turcy zostali zmuszeni do odwrotu, następnie odcięci od twierdzy Parkany dzięki zbombardowaniu mostu przez polską artylerię, wielu z nich zginęło przy próbie konnej przeprawy przez rzekę lub trafiło do niewoli (bilans to 9 tys. poległych i ok. 1,5 tys. jeńców tureckich); efektem wygranej bitwy było nie tylko odbicie Parkanów (po 150 latach panowania tureckiego), ale również znajdującego się po drugiej stronie Dunaju Ostrzyhomia. [przypis edytorski]
potrzeba pospolita (starop.) — potrzeba powszechna; potrzeba wszystkich. [przypis edytorski]
potrzeba (starop.) — bitwa, walka. [przypis edytorski]
potrzeba (starop.) — niebezpieczeństwo. [przypis edytorski]
potrzeba (starop.) — tu: walka, pojedynek; dojdzie koniecznie potrzeba: dojdzie koniecznie do walki. [przypis edytorski]
potrzeba (starop.) — tu: walka. [przypis edytorski]
potrzeba — tu: bitwa. [przypis edytorski]
potrzebach (daw.) — przedsięwzięcie, bitwa. [przypis edytorski]
potrzebaż — konstrukcja z partykułą -że (skróconą do -ż); znaczenie: czy potrzeba. [przypis edytorski]
potrzebę dotknięcia do niej — dziś: potrzebę dotknięcia jej. [przypis edytorski]
potrzebę odważyć (daw.) — zdecydować się na starcie zbrojne. [przypis edytorski]
potrzebnicki — będący w potrzebie, potrzebujący. [przypis edytorski]
potrzebniejsi (daw.) — bardziej potrzebujący. [przypis edytorski]
potrzebniejszym tu (starop.) — skrót od: potrzebniejszy jestem tu. [przypis edytorski]
potrzebny (daw.) — dziś: potrzebujący; osoba żyjąca w niedostatku, biedak. [przypis edytorski]
potrzebny (daw.) — tu: potrzebujący. [przypis edytorski]
potrzebny (…) do chrzanu [tarcia] (fraz. pot.) — zupełnie nieprzydatny, bezużyteczny. [przypis edytorski]
potrzebny — dziś w tym znaczeniu: potrzebujący. [przypis edytorski]
potrzebny — tu: potrzebujący. [przypis edytorski]
potrzebnych — tu: potrzebujących. [przypis edytorski]
potrzeby — dziś popr. forma N. lm: potrzebami. [przypis edytorski]
potrzeby — tu: części garderoby; bielizna. [przypis edytorski]
