Aby móc stabilnie działać w 2026 roku, potrzebujemy Twojego wsparcia!
dowiedz się więcej

Wpłać
 
300 000 zł

Cześć, jestem Dominik. Jestem właścicielem Postęp Studio i razem z Wolnymi Lekturami od ponad dwóch lat realizujemy dla Was audiobooki, których możecie słuchać za darmo.

Z tego miejsca chciałbym Was też zaprosić do wspierania po prostu Wolnych Lektur, bo Wolne Lektury istnieją właśnie dzięki Wam i dzięki Wam mogą takie projekty tu działać. Tylko po prostu liczą na mały gest od Was, od Ciebie, który może przyczynić się do tego, żeby nasza kultura mogła dalej trwać, istnieć i zachować się na lata.

Zapraszam do wsparcia.

Wesprzyj Wolne Lektury — teraz, zanim zapomnisz
Szacowany czas do końca: -
Horacy, Wybrane utwory, Pieśń II, 13 (Ille et nefasto te posuit die...)
Pieśń II, 14 (Eheu fugaces, Postume, Postume...) → ← Pieśń II, 10 (Rectius vives, Licini, neque altum...)

Spis treści

    1. Drzewo: 1
    2. Poezja: 1
    3. Strach: 1
    4. Śmierć: 1 2
    5. Zło: 1

    HoracyPieśń II, 13 (Ille et nefasto te posuit die…)Do drzewa[1]tłum. Marceli Motty

    1
    Kto cię pierwszy zasadził, w dniu to złowrogim zrobił,
    świętokradzką cię także ręką, o drzewo, wnukom
    wyhodował na zgubę
    i na całej tu wioski sromotę[2].
    5
    Uwierzyłbym, że taki człowiek własnemu ojcu
    kark już skręcił i w nocy świętą komnatę zbryzgał
    gościa swego posoką.
    Zło, DrzewoKto tam ciebie, ponure ty drzewo,
    coś na głowę niewinną pana się zwalić miało,
    10
    na mym polu postawił, pewno kolchidzkich jadów[3]
    i wszystkiego się dotknął,
    co gdziekolwiek jest grzechem i zbrodnią.
    Czego trzeba unikać, tego się ustrzec każdej
    chwili, trudne zaiste dla nas zadanie! StrachWstręt ma
    15
    do Bosforu[4] punicki[5]
    żeglarz, ślepych skądinąd się losów
    nie lękając, a żołnierz boi się strzały Partów[6],
    ich ucieczki tak nagłej[7], Partów zaś straszy siła
    Rzymian, straszą kajdany[8]…
    20
    ŚmierćAle zmiatał narody i zmiatać
    będzie nagły gwałt śmierci. Wszak już widziałem niemal
    państwo czarnej królowej[9], sądy Eaka[10] oraz
    dusz pobożnych siedziby
    i Śmierć, PoezjaSafonę[11] na lutni eolskiej
    25
    skargi głoszącą przeciw dziewicom swego miasta,
    Alceuszu[12], i ciebie, któryś te straszne klęski
    morza, wojny, ucieczki
    dźwięczniej prątkiem[13] twym złotym odbijał.
    Śpiew obojga, świętego godzien milczenia, w duszach
    30
    zmarłych wzbudza podziwy; wieści o bitwach jednak,
    o tyranach wygnanych
    chciwiej tłumy chwytają swym uchem.
    Jakże dziwić się nad tym, skoro stugłowy potwór[14],
    osłupiony pieśniami, czarne swe uszy spuszcza,
    35
    a wplecione w Eumenid[15]
    włosy żmije spoczynkiem się cieszą.
    Nawet słynny Prometeusz[16], razem z Pelopsa ojcem[17],
    brzmieniem miłych tych śpiewów w ciężkich się zwodzą troskach
    i nie myśli już Orion[18]
    40
    lwy i rysie tchórzliwe popędzać.

    Przypisy

    [1]

    Do drzewa — Podtytuł skrócony decyzją redakcyjną. Pełne brzmienie: Do drzewa, które nagłym wywrotem byłoby go zgniotło. [przypis edytorski]

    [2]

    sromota (daw.) — wstyd. [przypis edytorski]

    [3]

    kolchidzkich jadów — mieszkańcy Kolchidy (krainy historycznej na terenie obecnej Gruzji) słynęli z czarów, które starożytnym kojarzyły się również z trucicielstwem. [przypis edytorski]

    [4]

    Bosfor — cieśnina oddzielająca Europę od Azji, łączy Morze Czarne z Morzem Marmara, jest położona między Półwyspem Bałkańskim a Azją Mniejszą. [przypis edytorski]

    [5]

    punicki — fenicki; Fenicjanie, którzy założyli Kartaginę, byli znani jako wyśmienici kupcy. [przypis edytorski]

    [6]

    Partowie — lud zamieszkujący tereny na płd. od Morza Kaspijskiego, tworzący od ok. 238 p.n.e. do 226 n.e. państwo, z którym Rzym prowadził wojny od I w. p.n.e. [przypis edytorski]

    [7]

    ich ucieczki tak nagłej — pozorowany odwrót konnych łuczników był często stosowanym elementem partyjskiej sztuki wojennej; w starożytności istniało nawet powiedzenie „partyjska strzała”. [przypis edytorski]

    [8]

    Partów zaś straszy siła Rzymian, straszą kajdany — tłumacz jednocześnie pokazuje dwie możliwości przetłumaczenia łac. słowa robur. [przypis edytorski]

    [9]

    czarna królowa (mit. rzym.) — Prozerpina, córka Cerery. Porwał ją i poślubił Pluton, bóg krainy umarłych. Prozerpina co roku wracała do matki na lato, a opuszczała ją na zimę; tak mitologia tłumaczyła następstwo pór roku. Odpowiednikiem Prozerpiny w mit. gr. jest Kora-Persefona. [przypis edytorski]

    [10]

    Eak a. Ajakos (mit. gr.) — król Myrmidonów (ludu zamieszkującego Eginę), po śmierci wraz z Minosem i Radamantysem sądził w Hadesie dusze zmarłych. [przypis edytorski]

    [11]

    Safona — grecka poetka liryczna z przełomu VII i VI wieku p.n.e., autorka głównie poezji miłosnej, często sugerującej jej miłość do kobiet. [przypis edytorski]

    [12]

    Alceusz a. Alkajos (ok. 620 p.n.e.–ok. 550 p.n.e.) — grecki poeta liryczny z Mityleny na wyspie Lesbos, część życia z powodu udziału w spisku przeciw tyranowi Myrsylosowi spędził na wygnaniu; dużą część jego dzieła stanowiła poezja polityczna. [przypis edytorski]

    [13]

    prątek — zdrobnienie od: pręt; chodzi o tzw. plektron, odpowiednik kostki gitarowej, za pomocą którego w starożytności grano na lutni. [przypis edytorski]

    [14]

    stugłowy potwór — przesadnie opisany Cerber, trzygłowy pies, pilnujący bram podziemnej krainy zmarłych. [przypis edytorski]

    [15]

    Eumenidy (mit. gr.) — Erynie (zwane dla przebłagania srogich bóstw Eumenidami, tj. „Dobroczynnymi”) były wysłanniczkami Fatum, mścicielkami tropiącymi zbrodniarzy; przedstawiane były z wężami we włosach i skrzydłami. [przypis edytorski]

    [16]

    Prometeusz (mit. gr.) — jeden z tytanów, dobroczyńca ludzi (w niektórych wersjach mitów także twórca ludzkości); wykradł ogień z Olimpu, by ludzie mogli się przy nim ogrzać i przyrządzać pieczone potrawy; nauczył ich również metalurgii, uprawy roli, kowalstwa, budownictwa, ujarzmiania sił przyrody oraz czytania i pisania, a także podstępnie sprawił, że władca bogów wybrał na ofiarę dla bogów niejadalne części zwierząt: tłuszcz i kości; Zeus ukarał Prometeusza za kradzież ognia i zuchwalstwo, każąc przykuć go do skały na Kaukazie, gdzie codziennie sęp wyjadał mu wątrobę, odrastającą w ciągu nocy; z kaźni tej uwolnił Prometeusza Herakles. [przypis edytorski]

    [17]

    Pelopsa ojciec (mit. gr.) — Tantal, król lidyjski, syn Zeusa, słynny ze swojego ogromnego bogactwa oraz ze strasznej kary, jaką nałożyli na niego bogowie. Z powodu swojego boskiego pochodzenia bywał zapraszany na uczty bogów; zdradzał ludziom boskie sekrety i żeby wypróbować wszechwiedzę bogów podał im na uczcie ciało swego syna, za co został strącony do Tartaru, gdzie cierpiał męki: pragnienie, stojąc w wodzie, która opadała, gdy się nachylał, oraz głód, nie mogąc dosięgnąć zwisających z drzewa owoców, zaś nad jego głową chwiał się głaz, grożąc zmiażdżeniem. [przypis edytorski]

    [18]

    Orion (mit. gr.) — olbrzym, syn Euriale (jednej z trzech sióstr Gorgon) i Posejdona a. Hyrieusa z Beocji, brat Polifema; myśliwy beocki o wielkiej sile, urodzie i wzroście; prześladowca Plejad i Hiad (nimf-zwiastunek dobrej i złej pogody), za próbę zgwałcenia bogini Artemidy zginął ukąszony przez wielkiego skorpiona (odwzorowanie tego mitu widzieli staroż. Grecy w konstelacjach gwiazd). [przypis edytorski]

    Bezpieczne płatności zapewniają: PayU Visa MasterCard PayPal

    Dane do przelewu tradycyjnego:

    nazwa odbiorcy

    Fundacja Wolne Lektury

    adres odbiorcy

    ul. Marszałkowska 84/92 lok. 125, 00-514 Warszawa

    numer konta

    75 1090 2851 0000 0001 4324 3317

    tytuł przelewu

    Darowizna na Wolne Lektury + twoja nazwa użytkownika lub e-mail

    wpłaty w EUR

    PL88 1090 2851 0000 0001 4324 3374

    Wpłaty w USD

    PL82 1090 2851 0000 0001 4324 3385

    SWIFT

    WBKPPLPP

    Skopiuj link Skopiuj cytat
    Zakładka Istniejąca zakładka Notka
    Słuchaj od tego miejsca