Aby móc stabilnie działać w 2026 roku, potrzebujemy Twojego wsparcia!
dowiedz się więcej
Przypisy
Pierwsza litera: wszystkie | 0-9 | A | B | C | D | E | F | G | H | I | J | K | L | M | N | O | P | Q | R | S | T | U | V | W | X | Y | Z
Według typu: wszystkie | przypisy autorskie | przypisy redaktorów Wolnych Lektur | przypisy źródła | przypisy tłumacza | przypisy tradycyjne
Według kwalifikatora: wszystkie | anatomiczne | angielski, angielskie | arabski | architektura | astronomia | białoruski | biologia, biologiczny | botanika | czeski | dopełniacz | dawne | filozoficzny | francuski | geologia | grecki | gwara, gwarowe | handel, handlowy | hebrajski | historia, historyczny | hiszpański | łacina, łacińskie | literacki, literatura | liczba mnoga | medyczne | mitologia | mitologia grecka | mitologia rzymska | muzyczny | niemiecki | poetyckie | pogardliwe | portugalski | potocznie | prawo, prawnicze | przenośnie | przestarzałe | przysłowiowy | regionalne | religijny, religioznawstwo | rodzaj nijaki | rosyjski | rodzaj żeński | rzadki | staropolskie | starożytny | turecki | ukraiński | węgierski | włoski | wojskowy | żartobliwie | żeglarskie | zoologia
Według języka: wszystkie | English | français | Deutsch | lietuvių | polski
Znaleziono 9470 przypisów.
miękciej — dziś tylko: bardziej miękko. [przypis edytorski]
miękczyć — zmiękczać. [przypis edytorski]
miękiego (daw.) — dziś: miękkiego. [przypis edytorski]
miękkie (…) pierze (starop. forma) — tu: pierzyny, posłanie. [przypis edytorski]
miękkiem znalazł zgotowane szaty — znalazłem przygotowane miękkie ubranie. [przypis edytorski]
Mięsa ich nie jadajcie — Raszi zadaje pytanie: skoro Tora wymienia jedynie te nieczyste zwierzęta, skąd wiadomo, że zakazane są i pozostałe ze zwierząt nieczystych, które nie mają żadnej z tych cech zdatności? Z wnioskowania kal wachomer (a fortiori): skoro zakazane są te zwierzęta, które mają tylko niektóre z cech zdatności, to tym bardziej takie, które nie mają żadnych takich oznak, zob. Raszi do 11:8 [1]. [przypis tradycyjny]
mięsa rozszarpanego w polu nie jadajcie — „To samo dotyczy rozszarpanego i w domu, ale Tora mówi o tym, co występuje najczęściej, bo zazwyczaj [rozszarpanie zwierzęcia] zdarza się na polu”, Raszi do 22:30 [2]. Hebr. טְרֵפָה (trefa): rozszarpane oznacza także mięso zwierzęcia zabitego niezgodnie z wymogami rytualnego uboju, stąd pochodzi słowo trefny. [przypis tradycyjny]
mięsić (daw.) — miesić, mieszać gniotąc, np. ciasto. [przypis edytorski]
mięsiwy (daw.) — dziś popr.: mięsiwami. [przypis edytorski]
mięso koszerujące się — mięso oczyszczane zgodnie z żydowskimi przepisami religijnymi, co polega na dokładnym umyciu mięsa w celu usunięcia krwi, namoczeniu oraz oczyszczeniu solą. [przypis edytorski]
mięso na pożywienie — „Ale nie do nasycenia się. Tora uczy tu dobrych obyczajów, że mięsa nie należy jeść do syta. Co ujrzał [Wszechmogący], że chleb spuścił im rano, a mięso wieczorem? To dlatego że o chleb prosili słusznie, bo człowiek nie może żyć bez chleba, ale o mięso prosili niesłusznie, jako że mieli wiele zwierząt [w stadach], a ponadto mogli przeżyć i bez mięsa, dlatego dał im [mięso] w niewygodnym dla nich czasie, bo było to niewłaściwe [żądanie]”, Raszi do 16:8. W tradycji żydowskiej jedzenie mięsa jest dopuszczalne, ale nie zalecane, por. Pwt 12:20. Jeżeli człowiek nie odczuwa ogromnego głodu mięsa, powinien się powstrzymać od jego spożywania. „Tora nauczyła [nas] zasad właściwego postępowania: człowiek nie powinien jeść mięsa inaczej, niż z pragnienia”, Chulin 84a:19. [przypis tradycyjny]
mięsopost — ostatki; w kościele katolickim: ostatnie dni karnawału przed czterdziestodniowym postem poprzedzającym wiosenne święto Wielkanocy. [przypis edytorski]
mięsopust (daw.) — karnawał bądź jego trzy ostatnie dni. [przypis edytorski]
mięsopust (daw.) — karnawał. [przypis edytorski]
mięsopust (daw.) — ostatki; w kościele katolickim: ostatnie dni karnawału przed czterdziestodniowym postem poprzedzającym wiosenne święto Wielkanocy; nazwa pochodzi od „mięsa opust”, czyli opuszczenie, pożegnanie na czas postu. [przypis edytorski]
mięsopust — karnawał bądź jego ostatnie trzy dni. [przypis edytorski]
mięsopust — karnawał; nazwa pochodzi stąd, że ten okres zabawy i używania charakteryzował się m.in. spożywaniem dużej ilości mięsa (niegdyś zazwyczaj trudno dostępnego pokarmu). [przypis edytorski]
mięsopust — ostatki, trzy ostatnie dni karnawału przed Wielkim Postem. [przypis edytorski]
mięsopust prawy — prawdziwe widowisko karnawałowe (zapustne), w czasie którego między gawiedź uliczną rzucano przysmaki, co wywoływało bójki. [przypis redakcyjny]
mięsopusty — częściej: mięsopust, tj. 3 ost. dni karnawału. [przypis edytorski]
mięszać (daw.) — dziś: mieszać. [przypis edytorski]
mięszać (daw.) — dziś popr.: mieszać. [przypis edytorski]
mięszać — dziś popr.: mieszać. [przypis edytorski]
Józef Ignacy Kraszewski, Anafielas, Anafielas. Pieśń III. Witoldowe boje
(źródło na Platformie Redakcyjnej)
mięszać — dziś popr. pisownia: mieszać. [przypis edytorski]
mięszać się (daw.) — dziś popr. forma: mieszać się. [przypis edytorski]
mięszać się (starop. forma) — mieszczą się. [przypis edytorski]
mięszać (starop. forma) — dziś popr.: mieszać. [przypis edytorski]
mięszać (starop. forma) — mieszać. [przypis edytorski]
mięszać (starop. forma) — mieszać; tu: łączyć. [przypis edytorski]
mięszał — daw. forma; dziś: mieszał. [przypis edytorski]
mięszało — dziś: mieszało. [przypis edytorski]
mięszanina — dziś popr.: mieszanina. [przypis edytorski]
mięszkać (daw.) — dziś popr.: mieszkać. [przypis edytorski]
Mięszkać na nich zamorskie wezwano dryjady — Wezwano nimfy leśne, zam[iast:] zasadzono drzewa; „zamorskie”, szczególnie zam[iast:] cudzoziemskie w ogólności. [przypis redakcyjny]
mięta (daw. pot.) — tu: nic wielkiego, drobnostka. [przypis edytorski]
mięta (tu daw. pot.) — drobiazg, coś nieważnego. [przypis edytorski]
miętka — zdr. od: mięta. [przypis redakcyjny]
miętką — dziś popr.: miękką. [przypis edytorski]
miętki (daw.) — dziś: miękki. [przypis edytorski]
miętki (daw., gw.) — miękki. [przypis edytorski]
miętki — dziś popr.: miękki. [przypis edytorski]
miętki (reg.) — dziś popr.: miękki. [przypis edytorski]
miętkiej — dziś popr.: miękkiej. [przypis edytorski]
miętko — dziś: miękko. [przypis edytorski]
miętko — dziś popr. miękko. [przypis edytorski]
miętszy (forma gw.) — dziś popr.: miększy. [przypis edytorski]
Miętusek — dawniej Miętuskie Góry, obecnie nazywane Czerwonymi Wierchami. [przypis edytorski]
mięż (gw.) — między. [przypis edytorski]
mięższeć (daw.) — grubieć. [przypis redakcyjny]
Miga wiorstowych słupów rzęd,/ Niby sztachety — porównanie pożyczone od K., znanego z bujnej fantazji. Opowiadał on, że będąc raz posłem Potemkina do cesarzowej jechał tak prędko, że koniec jego szpady, wysunąwszy się, dzwonił po słupach wiorstowych jak po palach częstokołu. [przypis autorski]
migdałów — hebr. שְׁקֵדִים (szkedim): ‘migdały’. [przypis edytorski]
migdały — przenośnie: fircyki, oszuści. [przypis redakcyjny]
Migdol (z hebr.: wieża, warowne miasto) — zapewne wymienione w Biblii Migdal-Gad w Judzie lub Migdal-El, kilkadziesiąt km na wschód od nadmorskich miast fenickich. [przypis edytorski]
migiem — tu: gestem lub mimiką. [przypis edytorski]
miglanc — malec. [przypis redakcyjny]
Mignard — francuski malarz: Pierre Mignard (1612–1695) lub jego brat Nicolas Mignard (1606–1668). [przypis edytorski]
Mignard — rodzina fr. malarzy, słynnych w XVII w., należeli do niej Pierre (1610–1695), najbardziej znany dzięki płótnom i freskom o tematyce religijnej, jego brat Nicolas (1606–1668) i bratanek Pierre II (1640–1725). [przypis edytorski]
Mignard — rodzina francuskich malarzy, słynnych w XVII w., należeli do niej Pierre (1610–1695), najbardziej znany dzięki płótnom i freskom o tematyce religijnej, jego brat Nicolas (1606–1668) i bratanek Pierre II (1640–1725). [przypis edytorski]
Mignon — opera, której kompozytorem jest Ambroise Thomas, z librettem opartym na Wilhelmie Meistrze Goethego, premierę miała w r. 1866. [przypis edytorski]
migot — drgający blask. [przypis edytorski]
migota — dziś popr. forma 3 os. lp cz.ter.: migoce a. migocze. [przypis edytorski]
migota — dziś popr. forma 3os. lp cz.ter.: migoce a. migocze. [przypis edytorski]
migota — dziś popr. forma: migocze a. migoce. [przypis edytorski]
migotać — błyszczeć, lśnić. [przypis edytorski]
migotający — dziś popr.: migoczący a. migocący [przypis edytorski]
migotny (daw.) — migotliwy. [przypis edytorski]
migrena — charakterystyczny ból głowy, któremu często towarzyszą fotofobia, osmofobia, fonofobia oraz nudności i wymioty. [przypis edytorski]
migrena — intensywny, punktowy lub jednostronny ból głowy. [przypis edytorski]
migrena — powtarzający się, najczęściej jednostronny, pulsujący, silny ból głowy. [przypis edytorski]
migrena — silny ból głowy. [przypis edytorski]
migrena — silny, punktowy ból głowy. [przypis edytorski]
migrena (z fr.) — pulsujący ból głowy. [przypis edytorski]
Miguel de Cervantes (1547–1616) — hiszpański pisarz, autor słynnej powieści Przemyślny szlachcic Don Kichote z Manczy z 1605 r.; Św. Gwalbert i Ślaz są prześmiewczymi karykaturami Don Kichote'a i jego sługi Sancha Pansy. [przypis edytorski]
Mihi (…) doctus — Lucretius, De rerum natura V, 959. [przypis tłumacza]
Mihi (…) face (łac.) — „Tak ja czynię: ty czyń zaś, jak ci tam wypadnie” (Terentius, Heauton Timorumenos, I, 1, 28; tłum. Edmund Cięglewicz). [przypis tłumacza]
Mihi (…) fiunt — Cicero, Tusculanae quaestiones [Tusculanae disputationes], II, 26. [przypis tłumacza]
mihi ipsi balneum subministrabo (łac.) — sam sobie łaźnię przyrządzę. [przypis redakcyjny]
Mihi sic usus est, tibi opus est facto, fac (łac.) — Ter. Heautont. I, 1., 18; cyt. u Montaigne, Próby I. 27. „Moim zwyczajem jest, jak ci trzeba, to zrób”. [przypis tłumacza]
Mihi vindictam — [por.] Psalm 94, 1. [przypis tłumacza]
Mihrab — nisza w meczecie, gdzie leży księga Koran i płonie lampa. [przypis autorski]
Mijają ludzkie pokolenia… — ten i następne wierszowane cytaty w tekście tego rozdziału pochodzą z poematu Włodzimierza Zagórskiego (1834–1902) Król Salomon (dedykowanego Bolesławowi Prusowi), opartego na motywach biblijnej księgi Eklezjastes. Fragment, z którego pochodzi ten i następne cytaty, ukazał się w zbiorze Z teki Chochlika w r. 1881. [przypis redakcyjny]
mijając kuchnią (daw.) — dziś: mijając kuchnię. [przypis edytorski]
mijajwa (starop. forma) — mijajmy. [przypis edytorski]
mijały godziny — w innym wyd. uzupełnione: „wśród głuchej ciszy mijały godziny”. [przypis edytorski]
mika — błyszczący minerał, niekiedy mylony ze złotem. [przypis edytorski]
mika — błyszczący minerał z grupy krzemianów, bardzo łupliwy, często spotykany w postaci cienkich blaszek; niekiedy mylony ze złotem. [przypis edytorski]
mika — błyszczący minerał z grupy krzemianów, bardzo łupliwy, często spotykany w postaci cienkich blaszek. [przypis edytorski]
mika — błyszczący minerał z grupy krzemianów. [przypis edytorski]
Mikado (jap. 御 mi: godny, honorowy i 門 kado: brama, portal) — alternatywna nazwa cesarza Japonii, używana głównie przez cudzoziemców. [przypis tłumacza]
Mikado — operetka skomponowana przez Arthura Sullivana (1842–1900). [przypis edytorski]
Mikado — rozpowszechniona w Europie nazwa cesarza japońskiego. [przypis edytorski]
mikado — rozpowszechniona w Europie nazwa cesarza japońskiego. [przypis edytorski]
mikado — tytuł cesarza Japonii. [przypis edytorski]
Mikado — tytuł opery komicznej (również: Mikado albo miasto Titipu) sławnego wówczas duetu autorskiego Sullivan-Gilbert, która miała premierę w 1885 r. w Londynie i jeszcze w tym samym roku grano ją w 150 teatrach Europy i Ameryki; akcja osadzona jest niby w Japonii, w rzeczywistości stanowi satyrę na politykę i instytucje państwa brytyjskiego. [przypis edytorski]
Mikal — córka Saula (1Sm 14,49), żona króla Dawida (1Sm 18,27). Pomogła Dawidowi uciec przed niechybną śmiercią ze strony Saula (1Sm 19,12–16); wydana, podczas nieobecności Dawida, za Paltiego (1Sm 25,44); po Smierci Saula zostaje odzyskana przez Dawida (2Sm 3,14–16). [przypis edytorski]
Mike, jeśli imię osobowe, nie godnościowe, co z tekstu nie wynika ściśle (nomen flaminis qui preerat superstitioni eorum erat Mike), przypomina niemieckiego Michel, który na oznaczenie Niemców i do Prusów powędrował: Mikas: Niemiec mikiskai po niemiecku. I imię księcia Niclota przypomina mi Nikołaja; imiona początku chrześcijańskiego w XII wieku dziwić by nie mogły u tych półpogan. [przypis autorski]
mikita (reg.) — lis; tu: spryciarz. [przypis edytorski]
Mikoła — tu: św. Mikołaj, otaczany wielkim kultem na Rusi, patron m.in. podróżnych, dlatego Hanna radzi zwracać się do niego, „bo coś Marko bawi dłużej, zachorował gdzieś w podróży”. [przypis edytorski]
Mikołaj (1868–1918) — prawdopodobnie chodzi o ostatniego cara Rosji, Mikołaja II Aleksandrowicza Romanowa, którego edukacja i rządy były silnie związane z wojskowością. [przypis edytorski]
Mikołaj Changarnier — rojalista, dowódca załogi paryskiej, przez lud nielubiany. [przypis redakcyjny]
