Aby móc stabilnie działać w 2026 roku, potrzebujemy Twojego wsparcia!
dowiedz się więcej
Przypisy
Pierwsza litera: wszystkie | 0-9 | A | B | C | D | E | F | G | H | I | J | K | L | M | N | O | P | Q | R | S | T | U | V | W | X | Y | Z
Według typu: wszystkie | przypisy autorskie | przypisy redaktorów Wolnych Lektur | przypisy źródła | przypisy tłumacza | przypisy tradycyjne
Według kwalifikatora: wszystkie | anatomiczne | angielski, angielskie | arabski | architektura | astronomia | austriacki | białoruski | biologia, biologiczny | bez liczby pojedynczej | botanika | celtycki | chemiczny | chiński | czasownik | czeski | dopełniacz | dawne | drukarstwo, drukowany | dziecięcy | ekonomiczny | filozoficzny | fizyka | francuski | frazeologia, frazeologiczny | geografia, geograficzny | geologia | grecki | gwara, gwarowe | handel, handlowy | hebrajski | hinduski | historia, historyczny | hiszpański | holenderski | ironicznie | islandzki | japoński | język, językowy, językoznawstwo | łacina, łacińskie | literacki, literatura | liczba mnoga | matematyka | medyczne | mineralogia | mitologia | mitologia germańska | mitologia grecka | mitologia rzymska | muzyczny | nieodmienny | niemiecki | norweski | obelżywie | poetyckie | pogardliwe | polski | polityczny | portugalski | pospolity | potocznie | prawo, prawnicze | przenośnie | przestarzałe | przymiotnik | przysłowiowy | przysłówek | psychologia, psychologiczny | regionalne | religijny, religioznawstwo | rodzaj męski | rodzaj nijaki | rosyjski | rodzaj żeński | rzadki | rzeczownik | rzymski | sportowy | środowiskowy | staropolskie | starożytny | szwedzki | teatralny | techniczny | turecki | ukraiński | węgierski | włoski | wojskowy | wschodni | wulgarne | żartobliwie | zdrobnienie | żeglarskie | zoologia
Według języka: wszystkie | English | français | Deutsch | lietuvių | polski
Znaleziono 172498 przypisów.
poczet — tu: rachunek. [przypis redakcyjny]
poczet uczynić — tu: zdać sprawę (komuś z czegoś, np. z wykonania zadania). [przypis edytorski]
poczęli 1597 w Ponarach na gruncie kapitulnym budować pomnik (…) — Ob[acz] cytowane wyżéj Akta ks. Herburta. Jezuici, pomimo hojnego uposażenia, nie wahali się wyciągnąć ręce po drobne datki, nie tylko do możnowładców, lecz nawet do duchowieństwa. Za gorszącą uważamy okoliczność, którąśmy w aktach kapitulnych znaleźli pod r.1577, iż światło ich zakonu, złotousty Piotr Skarga musiał podawać piśmiennie prośbę do kapituły wileńskiéj o pomoc łaskawą do wydrukowania jednego ze swych pism polemiczno-religijnych; kapituła wydała mu 8 kop gr. lit. Jezuici nie byli w stanie swojemu dzielnemu bojownikowi wypłacić téj kwoty! [przypis autorski]
poczęli kopać — „Wielu [rabinów] utrzymuje, że woda była jak krew w rękach Micrejczyka, ale stawała się czysta w rękach Hebrajczyka; jeśli tak, dlaczego ten cud nie został odnotowany w Torze?” Według Ibn Ezry plaga krwi, żab i wszy obejmowała i Micrejczyków, i Hebrajczyków, gdyż te trzy plagi wyrządzały małą krzywdę, i tak jak Micrejczycy kopali w poszukiwaniu wody, tak kopali i Hebrajczycy; zob. Ibn Ezra do 7:24. [przypis tradycyjny]
poczęli wprowadzać skrajnie nowe porządki — tj. obalali republiki, a wprowadzali ustroje oligarchiczne. [przypis tłumacza]
poczęna (gw.) — poczęła; zaczęła. [przypis edytorski]
poczęsny stół a. poczęstny stół — podczas uczty stół dla pana zamku, jego bliskich i najdostojniejszych gości; por.: poczesne miejsce: najzaszczytniejsze, wyróżnione miejsce. [przypis edytorski]
poczętem — dziś popr. forma: poczętym. [przypis edytorski]
poczęty człowiek żył i zmarł bez zmazy — Jezus Chrystus, którego święte imię poeta w piekle tylko przez peryfrazę wspomina. [przypis redakcyjny]
Poczkaj! — dziś popr.: Poczekaj! [przypis edytorski]
poczmistrz (daw.) — kierownik urzędu pocztowego. [przypis edytorski]
poczne — dziś popr.: pocznę. [przypis edytorski]
poczni (starop. forma) — pocznij; zacznij. [przypis edytorski]
poczniem (daw.) — poczniemy, zaczniemy. [przypis edytorski]
pocznij beczkę — rozpocznij beczkę, otwórz beczkę. [przypis edytorski]
pocznimy — pocznijmy, zacznijmy. [przypis redakcyjny]
Poczobutt-Odlanicki, Marcin (1728–1810) — astronom i matematyk, jezuita, profesor Akademii Wileńskiej, współzałożyciel obserwatorium astronomicznego w Wilnie. [przypis redakcyjny]
poczpuła (starop.) — cios, uderzenie. [przypis edytorski]
poczt — poczet; tu: oddział, zastęp. [przypis redakcyjny]
poczta — poczesne, podarunek. [przypis redakcyjny]
poczta — tu: konie pocztowe, dyliżans. [przypis edytorski]
poczta — tu: powóz. [przypis edytorski]
poczta — tu: szybki zaprzęg konny, służący do przewożenia pilnej korespondencji. [przypis edytorski]
pocztarek (daw.) — roznosiciel przesyłek. [przypis edytorski]
pocztarskie — pocztowe. [przypis redakcyjny]
pocztarz — poczciarz, jadący z pocztą. [przypis redakcyjny]
poczthalter (z niem.) — urzędnik pocztowy. [przypis edytorski]
poczthalteria (daw.) — stacja pocztowa, na której przeprzęgano konie. [przypis edytorski]
pocztienje (ros.) — szacunek. [przypis edytorski]
pocztowy — członek pocztu. [przypis edytorski]
pocztowy — członek pocztu, sługa. [przypis edytorski]
pocztowy — członek pocztu, sługa. [przypis redakcyjny]
pocztowy — członek pocztu, zbrojnego orszaku należącego do bogatszego szlachcica. [przypis edytorski]
pocztowy — tu: należący do pocztu. [przypis edytorski]
pocztowy — tu: osoba należąca do pocztu. [przypis edytorski]
pocztowy — wpisany w poczet, zwykły żołnierz. [przypis edytorski]
pocztowy — wpisany w poczet, zwykły żołnierz. [przypis redakcyjny]
pocztówka — tu: powóz pocztowy, dyliżans. [przypis edytorski]
poczty (starop.) — ofiary, dary. [przypis edytorski]
poczty — straże, warty. [przypis redakcyjny]
pocztylion (daw.) — listonosz; woźnica pojazdu pocztowego (niegdyś konnego, jak dorożka, będącego powozem usługowym); tu: dorożkarz. [przypis edytorski]
pocztylion (daw.) — tu: woźnica zaprzęgu pocztowego. [przypis edytorski]
pocztylion (daw.) — woźnica pojazdu pocztowego. [przypis edytorski]
Aleksander Dumas (ojciec), Trzej muszkieterowie, Trzej muszkieterowie, tom pierwszy
(źródło na Platformie Redakcyjnej)
pocztylion (daw.) — woźnica pojazdu pocztowego. [przypis edytorski]
pocztylion — osoba powożąca dyliżansem pocztowym. [przypis edytorski]
Pocztylion z Longjumeau — popularna francuska opera Adolphe'a Adama z 1836. [przypis edytorski]
poczucie samotności duchowej (…) było dla kilku poetów i dla Przybyszewskiego ostatnim etapem upojenia miłosnego. Znali to uczucie Wincenty Brzozowski, Słoński, Dębicki, Tetmajer — W. Korab-Brzozowski Dusza mówiąca, Warszawa 1910, s. 40, 44; E. Słoński Wybór poezji, Warszawa 1911, s. 100–101; Z. Dębicki, Noce bezsenne, s. 110–111; K. Tetmajer, Poezje, III, s. 74. Wiecznie samotni. Trzecia strofa wiersza pod tym tytułem brzmi:
[przypis autorski]poczucie zdrowego sensu — dziś: poczucie zdrowego rozsądku. [przypis edytorski]
poczuć cykorię (gw. warsz.) — przestraszyć się. [przypis edytorski]
poczuł nad sobą żelazną różczkę — por. Ps 2, 9: „Żelazną rózgą będziesz nimi rządzić / i jak naczynie garncarza ich pokruszysz” oraz Ap 2, 27: „a rózgą żelazną będzie ich pasł: / jak naczynie gliniane będą rozbici”. [przypis edytorski]
Poczułem jakby od skrzydeł powiewu wiatr na mym czole — Wiatr, jaki poeta poczuł na swoim czole, pochodził od skrzydła anioła, który tym skrzydłem znowu jedno P zmiótł z jego czoła. [przypis redakcyjny]
poczuwać się — tu: czuwać, mieć się na baczności. [przypis redakcyjny]
poczwa (starop.) — figiel, wybryk; por. poczwarny, poczwara; swe poczwy nad ludźmi stroję: robię ludziom swoje figle. [przypis edytorski]
poczwara — szkaradna istota, potwór. [przypis edytorski]
poczwarę — mowa o Adamie Ponińskim. [przypis redakcyjny]
poczwarny — odrażający. [przypis edytorski]
poczwórna — wykonana z czterech warstw skóry, a następnie obita blachą. [przypis edytorski]
poczynać (daw.) — zaczynać. [przypis edytorski]
Poczynili olbrzymie odkrycia w Nowym Świecie, a nie znają własnego lądu; znalazłby się w tym kraju niejeden mostek, którego jeszcze nie odkryto, w górach zaś całe narody, które im są nieznane — prowincji Estremadura znajdują się dwie wysokimi i stromymi górami otoczone doliny, zwane Bauteka, które, aż do szesnastego wieku, były rządowi hiszpańskiemu zupełnie nieznane. [przypis tłumacza]
poczyść (starop.) — poczytać. [przypis redakcyjny]
poczytać (książk.) — uznać za coś, za kogoś. [przypis edytorski]
poczytać się kimś — dziś: poczytywać się za kogoś; uważać się za kogoś. [przypis edytorski]
poczytać — uznać. [przypis edytorski]
poczytać za co — uznać za co. [przypis edytorski]
poczytać za stratę (starop.) — uznać za stratę. [przypis edytorski]
poczytać — zaliczyć. [przypis redakcyjny]
poczytan — poczytany (daw. krótka forma przym.), uznany za coś a. za kogoś. [przypis edytorski]
poczytywać (daw.) — uznawać. [przypis edytorski]
poczytywać — uznawać. [przypis edytorski]
poćciwa — dziś popr.: poczciwa. [przypis edytorski]
poćciwość (daw.) — poczciwość. [przypis edytorski]
poćciwy (starop.) — poczciwy; godny czci, szanowny. [przypis edytorski]
poćko (gw.) — puszczyk. [przypis edytorski]
poćwiczyć się (starop.) — nauczyć [ćwiczyć]. [przypis redakcyjny]
pod Ammaus — κατ᾽ Ἀμμαοῦντα (Niese), Έμμαουντα (Dindorf). [przypis tłumacza]
pod Ancykrysem (gw.) — pod Antychrystem. Słowo Antychryst pochodzi z greki (antichristos) i oznacza przeciwnika Chrystusa – diabła, szatana. W gwarze słowo Antychryst jest wymawiane w sposób uproszczony, m.in. Ancykrys. Taki los spotyka słowa mało znane, np. wyraz inwentarz w kolędzie ludowej brzmi lawentarz. [przypis edytorski]
pod Augustami — za panowania królów Augusta II Mocnego (1670–1733) i Augusta III Sasa (1696–1763). [przypis edytorski]
pod auspicjami — pod opieką, pod wpływem. [przypis edytorski]
pod Beresteczkiem — bitwa pod Beresteczkiem (1651), zwycięstwo wojsk polskich nad siłami kozacko-tatarskimi; Beresteczko — miasto nad Styrem na Wołyniu, w zach. części Ukrainy. [przypis edytorski]
pod białą szatą wdowy — w Indiach (podobnie jak w starożytnym Rzymie) biel jest kolorem żałoby. [przypis edytorski]
pod bieg — pod prąd. [przypis edytorski]
pod biodro moje — «Jako że każdy, kto składa przysięgę musi wziąć w rękę przedmiot związany z przykazaniem, jak np. Zwój Tory czy tefilin, a obrzezanie było pierwszym przykazaniem danym Abrahamowi i przyszło mu poprzez [doświadczenie] cierpienia, było mu więc drogie, [dlatego] wybrał [taki sposób składania przysięgi]», zob. Raszi do 24:2. [przypis edytorski]
pod Bożą męką — pod figurą wyobrażającą Jezusa Chrystusa konającego na krzyżu. [przypis edytorski]
Pod Cegiełkami — dawny warszawski bar przy ulicy Chmielnej. [przypis edytorski]
pod Cestiuszem klęskę poniosła — p. II, XIX, 7 etc. [przypis tłumacza]
pod chorągiew wyruszyć — wyruszyć na służbę wojskową, na wojnę. [przypis edytorski]
pod czas — tu: tymczasem. [przypis edytorski]
pod Częstochową — starcie 4 września 1665. [przypis redakcyjny]
Pod czymże się położy? — Raszi komentuje, że „przykrycie jego” oznacza wierzchnie ubranie, „odzienie ciała” oznacza koszulę bliską ciału, a „pod czym się położy” oznacza także pościel, zob. Raszi do 22:26. [przypis tradycyjny]
pod Daszów — bitwa pod Daszowem była pierwszym poważnym starciem w czasie powstania listopadowego na Podolu. [przypis edytorski]
pod datą 15 sierpnia wysłałem odpowiedni list do angielskiego konsula — kopia tego listu, jak i wszelkie tu odnoszące się dokumenta zachowane są pomiędzy notatkami ekspedycji. [przypis autorski]
pod dobrą datą (daw., pot.) — nietrzeźwy, pijany. [przypis edytorski]
pod dwudziestu stopami — pod dwudziestoma stopami; stopa: jednostka miary, wynosząca ok. 30 cm. [przypis edytorski]
Pod dwunaścią wojewód — wg tradycji podawanej przez Długosza Polacy po wygaśnięciu dynastii Lechów byli rządzeni przez 12 naczelników, doznając wówczas wielkiego ucisku. [przypis edytorski]
pod figurą mówić (daw. fraz.) — mówić, używając przenośni, posługując się symbolami, alegoriami. [przypis edytorski]
pod firmą (daw.) — pod przykrywką. [przypis edytorski]
pod Fontenoy, pod Laufelt, przy oblężeniu Fryburga — zwycięskie dla Francji działania wojenne podczas wojny austriacko-francuskiej (1744–1748): oblężenie Fryburga (1744), bitwa pod Fontenoy (11 maja 1745), bitwa pod Lauffeldt (2 lipca 1747). [przypis edytorski]
pod Fontenoy — zwycięska bitwa pod Fontenoy pod wodzą Maurycego Saskiego w r. 1745. [przypis tłumacza]
pod gardłem — pod karą śmierci. [przypis edytorski]
pod główeczki — dziś popr.: pod główeczkę. [przypis edytorski]
