Pieśń VI (Królewno lutnie złotej i rymów pociesznych...) → ← Pieśń IV (W twardej kamiennej wieży i za troistemi...)

Spis treści

Cierpienie: 1
Głupota: 1
Hańba: 1
Ironia: 1
Kara: 1
Klęska: 1
Niewola: 1 2
Obowiązek: 1
Państwo: 1
Pieniądz: 1
Pogarda: 1
Polak: 1
Porwanie: 1
Przedmurze chrześcijaństwa: 1
Siła: 1
Skąpiec: 1
Wróg: 1
Zemsta: 1

Jan KochanowskiPieśni, Księgi wtórePieśń VPieśń o spustoszeniu Podola

Hańba, Klęska, KaraWieczna sromota [1] i nienagrodzona

Szkoda [2], Polaku: ziemia spustoszona

Podolska leży, a pohaniec [3] sprosny [4],

Nad Niestrem [5] siedząc, dzieli łup żałosny [6].

Niewola, PorwanieNiewierny [7] Turczyn psy zapuścił swoje [8],

Którzy zagnali piękne łanie [9] twoje

Z dziećmi pospołu a nie masz nadzieje,

By kiedy miały nawiedzić swe knieje.

Niewola, CierpienieJedny [10] za Dunaj Turkom zaprzedano,

Drugie do hordy dalekiej zagnano;

Córy szlacheckie (żal sie mocny Boże!)

Psom bisurmańskim [11] brzydkie ścielą łoże.

Wróg, PogardaZbójce, niestety, zbójce nas wojują,

Którzy ani miast, ani wsi budują;

Pod kotarzami [12] tylko w polach siedzą,

A nas nierządne, ach, nierządne, jedzą!

PaństwoTak odbieżałe stado [13] więc drapają

Rozbójce wilcy, gdy po woli [14] mają,

Że [15] ani pasterz nad owcami chodzi,

Ani ostrożnych psów za sobą wodzi.

Przedmurze chrześcijaństwaJakiego serca Turkowi dodamy [16],

Jesli tak lekkim [17] ludziom nie zdołamy?

IroniaLedwieć nam i tak króla nie podawa;

Kto sie przypatrzy, mała nie dostawa [18][19].

SiłaZetrzy sen z oczu a czuj w czas o sobie [20],

Cny Lachu [21]! Kto wie, jemu czyli [22]tobie

Szczęście chce służyć? A dokąd wyroku

Mars nie uczyni, nie ustępuj kroku.

ZemstaA teraz k temu obróć myśli swoje

Jakobyć [23] szkody nieprzyjaciel twoje

Krwią swą nagrodził i omył tę zmazę,

Której dziś niesiesz prze swej ziemie skazę.

ObowiązekWsiadamy?[24] Czy nas półmiski trzymają?

Biedne półmiski, czego te czekają?

To pan, i jadać na śrebrze godniejszy,

Komu żelazny Mars będzie chętniejszy [25].

SkąpiecSkujmy talerze na talery [26], skujmy,

A żołnierzowi pieniądze gotujmy.

Inszy to darmo [27] po drogach miotali,

A my nie damy, bychmy w cale trwali [28]?

PieniądzDajmy, a naprzód dajmy! Sami siebie

Ku gwałtowniejszej chowajmy potrzebie.

Tarczej niż piersi pierwej nastawiają,

Pozno puklerza przebici macają [29].

Polak, GłupotaCieszy mię ten rym: «Polak mądr po szkodzie»;

Lecz jesli prawda i z tego nas zbodzie [30],

Nową przypowieść Polak sobie kupi [31],

Że i przed szkodą, i po szkodzie głupi.

Przypisy

[1]

sromota (daw.) — hańba, niesława. [przypis redakcyjny]

[2]

nienagrodzona szkoda — niepowetowana strata. [przypis redakcyjny]

[3]

pohaniec (daw.) — muzułmanin (Turek lub Tatar; poganin); określenie pogardliwe. [przypis redakcyjny]

[4]

sprosny (starop.) — godny potępienia, potworny, okrutny. [przypis redakcyjny]

[5]

Niestr — Dniestr. [przypis redakcyjny]

[6]

żałosny (daw.) — godny żalu. [przypis redakcyjny]

[7]

niewierny — niechrześcijanin. [przypis redakcyjny]

[8]

Turczyn psy zapuścił swoje — Turek (sułtan turecki) wypuścił swoich poddanych (sforę) Tatarów. [przypis redakcyjny]

[9]

łanie — tu przen.: piękne kobiety. [przypis redakcyjny]

[10]

jedny (daw. M. lm r. ż.) — jedne. [przypis redakcyjny]

[11]

bisurmański — mahometański. [przypis redakcyjny]

[12]

kotarz — szałas, namiot; por. dziś: kotara. [przypis redakcyjny]

[13]

odbieżałe stado — stado opuszczone; może aluzja do sytuacji po ucieczce z Polski Henryka Walezego. [przypis redakcyjny]

[14]

po woli (starop.) — według woli, posłuszny komuś; por. daw.: powolny. [przypis redakcyjny]

[15]

że — tu: gdyż. [przypis redakcyjny]

[16]

dodać serca (daw.) — dodać odwagi. [przypis redakcyjny]

[17]

lekki (daw.) — podły, godny lekceważenia. [przypis redakcyjny]

[18]

Ledwieć nam (…) króla nie podawa; Kto się przypatrzy, mała nie dostawa — tzn.: „Niemal [Turek] narzuca nam króla; Gdyby się przypatrzeć [temu procesowi], niewiele do tego brakuje”; ironiczna aluzja do tureckich prób interwencji w polską wolną elekcję. [przypis edytorski]

[19]

mała nie dostawa (starop.) — mało brakuje. [przypis redakcyjny]

[20]

czuj (…) o sobie (starop.) — czuwaj nad sobą, nad swoim bezpieczeństwem. [przypis redakcyjny]

[21]

Lach — Polak. [przypis redakcyjny]

[22]

czyli — czy z partykułą pytajną „li”; tzn.: czy też. [przypis edytorski]

[23]

jakobyć — aby ci. [przypis redakcyjny]

[24]

Wsiadamy? — w znaczeniu: czy już wsiadamy na konie? [przypis redakcyjny]

[25]

chętny (daw.) — życzliwy; por. współcz. antonim: niechętny. [przypis redakcyjny]

[26]

talery — talary (powszechnie używana moneta srebrna). [przypis redakcyjny]

[27]

darmo — bez celu. [przypis redakcyjny]

[28]

bychmy w cale trwali — abyśmy pozostali w całości (jako państwo). [przypis edytorski]

[29]

Pozno puklerza przebici macają — gdy już pierś jest przebita, za późno chwytać za puklerz. [przypis redakcyjny]

[30]

zbodzie — zepchnie; dosł.: strąci z konia. [przypis redakcyjny]

[31]

przypowieść (…) sobie kupi — zyska przysłowie na swój temat. [przypis edytorski]

Jednorazowo Miesięcznie

Inna kwota

Bezpieczne płatności zapewniają: PayU Visa MasterCard

Dane do przelewu tradycyjnego:

nazwa odbiorcy

Fundacja Wolne Lektury

adres odbiorcy

ul. Marszałkowska 84/92 lok. 125, 00-514 Warszawa

numer konta

75 1090 2851 0000 0001 4324 3317

tytuł przelewu

Darowizna na Wolne Lektury + twoja nazwa użytkownika lub e-mail

wpłaty w EUR

PL88 1090 2851 0000 0001 4324 3374

Wpłaty w USD

PL82 1090 2851 0000 0001 4324 3385

SWIFT

WBKPPLPP

Zamknij

Proszę czekać...

Czytaj w przypisie dolnym

Zaloguj się / Załóż konto

Słuchaj od tego miejsca

1,5% podatku - to nic nie kosztuje! Wpisz
KRS: 0000070056
Nazwa organizacji: Wolne Lektury

Chcemy, aby każde dziecko w Polsce miało wygodny i bezpłatny dostęp do lektur szkolnych - zróbmy to razem! Wspieraj Wolne Lektury stałą wpłatą!
Kliknij, by dowiedzieć się więcej >>>

Lektury szkolne muszą być wolne! Darmowy i łatwy dostęp do każdej lektury — skoro jest obowiązkowa — powinien być zagwarantowany dzieciakom.

Robert Koszucki

Znajdź nasze książki na Legimi! Za każdym razem, kiedy czytasz lub słuchasz Wolnych Lektur w księgarni Legimi, wspierasz naszą bibliotekę - DZIĘKUJEMY!

Zapisz się na newsletter, a nie przegapisz naszych publikacji. Zawsze możesz zrezygnować. Kliknij i podaj adres email

Przyjaciele Wolnych Lektur jako pierwsi mają dostęp do premierowych publikacji. Zadeklaruj stałą wpłatę i dołącz >>>

Audiobooki Wolnych lektur znajdziesz też na naszym kanale na YouTube.
Czy wiesz, że jeśli włączysz subskrypcję, to pomożesz uwolnić kolejną książkę?

Kliknij obrazek, by subskrybować!

Lubisz czytać? Pomóż nam sprawiać, by coraz więcej książek było dostępnych za darmo w polskim Internecie! Kliknij i dorzuć się!

Wolne Lektury to codzienna praca zespołu ludzi: koordynatorek, redaktorów, polonistów, programistek. Bez Twojego wsparcia nie damy rady rozwijać się dalej. Kliknij i dorzuć się!

Dlaczego warto pamiętać o Kochanowskim, w jaki sposób zmiana akcentu może symbolizować bunt, jak rymować, aby prawie nikt nie zauważył, że rymujecie - wszystkiego dowiesz się słuchając Mistrzowskiej Szkoły Poezji.