Dzisiaj aż 13,496 dzieciaków dzięki wsparciu osób takich jak Ty znajdzie darmowe książki na Wolnych Lekturach.
Dołącz do Przyjaciół Wolnych Lektur i zapewnij darmowy dostęp do książek milionom uczennic i uczniów dzisiaj i każdego dnia!

Przypisy

Pierwsza litera: wszystkie | 0-9 | A | B | C | D | E | F | G | H | I | J | K | L | M | N | O | P | Q | R | S | T | U | V | W | X | Y | Z

Według typu: wszystkie | przypisy autorskie | przypisy redaktorów Wolnych Lektur | przypisy źródła | przypisy tłumacza | przypisy tradycyjne

Według kwalifikatora: wszystkie | angielski, angielskie | arabski | architektura | astronomia | białoruski | biologia, biologiczny | botanika | chemiczny | chiński | czeski | dawne | ekonomiczny | filozoficzny | fizyka | francuski | frazeologia, frazeologiczny | geografia, geograficzny | geologia | grecki | gwara, gwarowe | hebrajski | historia, historyczny | hiszpański | ironicznie | łacina, łacińskie | literacki, literatura | liczba mnoga | medyczne | mineralogia | mitologia | mitologia germańska | mitologia grecka | mitologia rzymska | muzyczny | nieodmienny | niemiecki | obelżywie | poetyckie | pogardliwe | portugalski | potocznie | przestarzałe | regionalne | religijny, religioznawstwo | rosyjski | rodzaj żeński | rzadki | staropolskie | szwedzki | teatralny | turecki | ukraiński | węgierski | włoski | wojskowy | żartobliwie | zdrobnienie | żeglarskie

Według języka: wszystkie | English | français | Deutsch | lietuvių | polski


Znaleziono 12048 przypisów.

Ktokolwiek posiadał wiele złych narowów i wiele talentów, bardzo niską duszę i ambitny umysł, ten szukał zbrodniarza, którego skazanie mogłoby być miłe monarsze: była to droga do zaszczytów i majątku — Patrz, u Tacyta, o nagrodach, jakie przyznawano tym donosicielom. [przypis autorski]

Ktokolwiek szuka jakiejś rzeczy, przychodzi do tego punktu (…) — Sekstus Empiryk, Zarysy pirrońskie, początek. [przypis tłumacza]

ktom ja zacz (daw.) — kim ja jestem. [przypis edytorski]

ktom ja zacz (daw.) — kim jestem. [przypis edytorski]

ktom — skrócone: kto jestem. [przypis edytorski]

ktom zacz (daw.) — kim jestem. [przypis edytorski]

ktosić — ktoś; ktokolwiek. [przypis edytorski]

ktosik — ktoś, domyślnie: może „zły”, bies u rozstajnych dróg (zgodnie z mitologią ludową). [przypis redakcyjny]

ktoś — hebr. אִישׁ (isz) dosł. ‘człowiek’. «Był to anioł Esawa», zob. Raszi do 32:25. W kilku miejscach w Biblii «aniołowie zwani są ‘isz’ ‘człowiek’, ponieważ ukazują się pod postacią ludzi […]. Bóg wysłał tego anioła do Jakuba, aby wzmocnić jego serce, by nie obawiał się, że nie pokona Esawa: skoro anioł [Esawa] nie przemógł [Jakuba] zatem też i sam Esaw nie przezwycięży [brata]», zob. Radak do 32:25. «Anioł walczył z nim, aby powstrzymać [Jakuba] przed ucieczką i unaocznić mu wypełnienie obietnicy Boga, iż Esaw go nie skrzywdzi», zob. Raszbam do 32:25. [przypis edytorski]

Ktoś (…) kazał poucinać kciuki zwyciężonym, aby im odjąć możność walczenia i władania wiosłem — dowódca ateński Filokles, podczas wojny peloponeskiej, por. Plutarch, Lizander, 9 [w:] Żywoty sławnych mężów. [przypis edytorski]

ktoś — midrasz uczy, że był to [anioł] Gabriel, zob. Raszi do 37:15. [przypis edytorski]

ktoś od waszeci — szlachcic. [przypis edytorski]

Ktoś (…) otaczają — Ludwik XI (Commines, Pamiętniki, II, 7 i 9). [przypis tłumacza]

ktoś spytał Kratesa (…) „Póty, póki pastuchy będą dowodzić naszą armią” — przytoczenie swobodne, por. Diogenes Laertios, Krates z Teb [w:] Żywoty i poglądy słynnych filozofów, VI, 92. [przypis tłumacza]

ktoś ze znajomych zapraszał cię na uczty ofiarne — obrzędy ofiarne były u Greków bardzo uroczyste i na taki obrzęd spraszano gości. Z zabitego na ofiarę zwierzęcia palono na ołtarzu tylko pewne części, mianowicie wyrżnięte z mięsem kości udowe, obłożone tłuszczem. Resztę mięsa zjadali na uczcie uczestnicy uroczystości. [przypis tłumacza]

ktoże (daw.) — dłuższa forma konstrukcji z partykułą wzmacniającą od: któż. [przypis edytorski]

która by ją jadła — słowa która by ją jadła dodane przez Cylkowa. [przypis edytorski]

która by płód wydała — hebr. תַּזְרִיעַ (tazria) można też rozumieć jako: stanie się zapłodniona, rozwinie w sobie płód. Prawo o nieczystości „dotyczy nawet sytuacji, gdy [zarodek] urodzi się jako bezkształtna masa […], jego matka jest rytualnie nieczysta jak po porodzie”, Raszi do 12:2 [2]. [przypis tradycyjny]

która by się nigdy ukazać nie mogła groźną towarzystwa wolności, a która zawsze ukazywałaby się groźną partykularnych przemocy — sens: która nie byłaby groźna dla wolności społeczeństwa, tylko dla jednostek stosujących przemoc. [przypis edytorski]

która jak ogół kobiet słabo orientowała się w geografii — nie ma żadnych potwierdzonych wyników badań, które wskazywały by na prawdziwość tezy. Najprawdopodobniej jest to osobiste przekonanie autora. [przypis edytorski]

(…) która jest w tobie nieśmiertelna — następne zdanie opuszczone; w oryginale niem.: Der Phönix gehört dir, tj. Feniks cię usłyszał. [przypis edytorski]

która nie podaje tego przyczyny, nie jest pouczająca — Tą przyczyna jest, iż ludzie stali się niegodnymi Boga. [przypis tłumacza]

która nosiła tytuł „Marka Aurelego” — dzieło cytowanego już poprzednio hiszpańskiego autora Guewary, który cieszył się owego czasu niezmiernym wzięciem. [przypis tłumacza]

która się była odłączyła (daw.) — konstrukcja czasu zaprzeszłego stosowana dla wyrażenia czynności wcześniejszej, poprzedzającej inną, o której mowa dalej; znaczenie: „która się uprzednio odłączyła”. [przypis edytorski]

która tak w dusze pojedyncze, jak i w instytucje społeczne wniosła dwa uczucia… — por. Ouvres, t. I, s. 78. [przypis autorski]

która — tu dziś popr.: któraś. [przypis edytorski]

którać więcej nie pomoże (starop. konstrukcja) — która ci więcej nie pomoże. [przypis edytorski]

któram jest — konstrukcja z ruchomą końcówką czasownika; inaczej: która jestem. [przypis edytorski]

któram (…) jest — przykład konstrukcji z ruchomą końcówką czasownika; inaczej: która jestem. [przypis edytorski]

któraż — wzmocnione „która”. [przypis edytorski]

którą może kłaść za inszych siła (starop.) — [para], która warta jest tyle, ile innych wielu; którą może kłaść: którą można porównać. [przypis edytorski]

którą rozumiem bydź dotąd prawdziwą (starop. forma) — którą [jak] dotąd uważam za prawdziwą. [przypis edytorski]

Którą z ogniem stygijską wodą hartowali — zamiast: „ogniem i stygijską falą”. Poeta nasz lubi często (choć nie zawsze szczęśliwie, jak tu właśnie) opuszczać i łączące dwa rzeczowniki i następnie jeden z nich kłaść w przyp. 6 [Msc.] z przyimkiem z. [przypis redakcyjny]

którąm ja porastał — konstrukcja z ruchomą końcówką czasownika; inaczej: którą ja porastałem. [przypis edytorski]

którąm kochał — którą kochałem. [przypis edytorski]

którąm kochał — przykład konstrukcji z ruchomą końcówką czasownika; inaczej: którą kochałem. [przypis edytorski]

którąm (…) poznał — konstrukcja z ruchomą końcówką czasownika: którą poznałem. [przypis edytorski]

którąm spędził — konstrukcja z ruchomą końcówką czasownika; inaczej: którą spędziłem. [przypis edytorski]

którąm umiłował — konstrukcja z ruchomą końcówką czasownika; inaczej: którą umiłowałem. [przypis edytorski]

którąm widział — inaczej: którą widziałem (przykład konstrukcji z ruchomą końcówką czasownika). [przypis edytorski]

Którąm (…) wyścignął — konstrukcja z ruchomą końcówką czasownika: którą wyścignąłem. [przypis edytorski]

którąm zasłyszał — konstrukcja z ruchomą końcówką czasownika: którą zasłyszałem. [przypis edytorski]

którąm zawsze kochał, czcił, szanował i ubóstwiał — konstrukcja z ruchomą końcówką czasownika; inaczej: którą zawsze kochałem, czciłem, szanowałem i ubóstwiałem. [przypis edytorski]

którąm znał — inaczej: którą znałem (konstrukcja z ruchomą końcówką czasownika). [przypis edytorski]

którąm (…) znała (starop.) — konstrukcja z przestawną końcówką czasownika; inaczej: którą znałam. [przypis edytorski]

którąś uderzył (daw.) — którą uderzyłeś. [przypis edytorski]

którąś zwojował (starop.) — konstrukcja z przestawną końcówką czasownika; inaczej: którą zwojowałeś. [przypis edytorski]

którąśmy jechali — inaczej: którą jechaliśmy (konstrukcja z ruchomą końcówką czasownika). [przypis edytorski]

którąśmy opuścili — konstrukcja z ruchomą końcówką czasownika: którą opuściliśmy. [przypis edytorski]

którąśmy przebywali — konstrukcja z ruchomą końcówką czasownika; inaczej: którą przebywaliśmy. [przypis edytorski]

którąśmy przybyli — konstrukcja z ruchomą końcówką czasownika; inaczej: którą przybyliśmy. [przypis edytorski]

którąśmy przyszli — inaczej: którą przyszliśmy (daw. konstrukcja z przestawną końcówką czasownika). [przypis edytorski]

którąśmy tu przyszli — konstrukcja z ruchomą końcówką czasownika; inaczej: którą tu przyszliśmy. [przypis edytorski]

które Bóg pod moc mężów poddał — Mojż. 3, 16. [przypis edytorski]

które by się stało uniwersalnym, w którym zawarto by przeszłość, przyszłość i teraźniejszość (…) une oeuvre une — A. Lange, Studia z literatury francuskiej, Lwów 1897, s. 184. [przypis autorski]

które ją o ziem rzuciło — dziś: które ją rzuciło o ziemię. [przypis edytorski]

Które jej [sprawiedliwości] królestwa nie mają, nie królestwami, ale rozbójstwem nazwane być słusznie mogą — Augustyn z Hippony, Państwo Boże (De Civitate Dei) IV, 4. [przypis edytorski]

które jest świecą dróg naszych i pochodnią spraw pobożności chrześcijańskiej naszej — parafraza Ps 118, 105. [przypis edytorski]

które mnie było ogarnęło — forma czasu zaprzeszłego dla czynności wielokrotnej, ponawianej; inaczej: które mnie ogarnęło wcześniej, dawniej, uprzednio. [przypis edytorski]

które myśleniu towarzyszy — Kant odgranicza ściśle wyobrażanie od myślenia. Wyobrażać jest zadaniem zmysłów, myśleć zadaniem rozumu. Myślenie polega na łączeniu w świadomości przedstawień (tj. wyobrażeń, pojęć lub idei). [przypis tłumacza]

Które natura sączy niedołężna — w późn. wyd. zweryfikowano tłumaczenie, zastępując ten wers wtrąceniem w nawiasie: „Skąpa natura sączy je powoli”. [przypis edytorski]

które nie są czyste — Tora nie używa tu słowa טָמֵא (tame): 'nieczysty rytualnie', ale opisowego wyrażenia 'które nie są czyste'. Ten właśnie werset jest talmudycznym przykładem, że Tora woli dać trzy słowa 'nie są czyste', aby tylko nie użyć negatywnego słowa 'nieczysty', kiedy słowo to nie jest konieczne, zob. Bawa Batra 123a. [przypis tradycyjny]

które nie są czyste — u Cylkowa 'nieczystych'; zob. powyżej komentarz do 7:2. [przypis edytorski]

które nie są czyste — u Cylkowa 'ze zwierząt nieczystych'; nieuzasadniona odmienność wobec oryginału. [przypis edytorski]

które przedstawisz im — „Święty Błogosławiony powiedział do Mojżesza: niech ci nie przyjdzie do głowy powiedzieć »Nauczę ich rozdziału albo jakiejś halachy dwa lub trzy razy, aż będą to biegle i dokładnie recytować, ale nie będę się trudził wyjaśnianiem im powodów [praw] ani ich znaczenia«; dlatego jest napisane: »które przedstawisz im« jak stół nakryty i przygotowany przed człowiekiem, by mógł z niego spożywać”, Raszi do 21:1 [2]. W XVI wieku rabin Josef Karo wybrał hebr. wyrażenie שֻׁלְחָן עָרוּךְ (szulchan aruch), Nakryty stół, na tytuł swojego kodeksu zbierającego rozproszone wcześniej przepisy i interpretacje prawa żydowskiego w jeden tom. [przypis tradycyjny]

które rozumiał być swoich nieszczęść przyczyną — uważał za przyczynę swoich nieszczęść (konstrukcja zapożyczona ze składni łac. a. fr.). [przypis edytorski]

które sprawiły, że ludzie (…)Nag. Schr. dodają tutaj jeszcze: „(jednakże nieliczni w stosunku do całej ludzkości)”. [przypis redakcyjny]

które świat materialny robi snem w oczach człowieka… — są to słowa Słowackiego o Towiańskim. Por. Mesjaniści i słowianofile, s. 158. [przypis autorski]

które to przymierze pomieści jego prawo nie na zewnątrz, ale w sercach — Iz 51, 7; Jr 31, 33. [przypis tłumacza]

które — tu dziś popr.: któreś. [przypis edytorski]

które widziałem po raz pierwszy (…) Składając drobne dłonie — fragment skreślony. [przypis tłumacza]

które wydałem swego czasu (…) pod tytułem „Wiosna” — pierwodruk w „Chimerze” (nr 1, styczeń 1901 r.), wyd. książkowe nakł. Mortkowicza, Kraków 1902. [przypis edytorski]

które wygłosić zobowiązał się był — daw. forma czasu zaprzeszłego, używanego dla wyrażenia czynności (zdarzenia, stanu itp.) poprzedzającej inną czynność (zdarzenie, stan itp.) wyrażoną w czasie przeszłym zwykłym; znaczenie: wcześniej się zobowiązał. [przypis edytorski]

które wziąłeś głupiutkim i słabym — tu: które miałeś za głupiutkie i słabe. [przypis edytorski]

które zabrał u Wołkowa — popr. które zabrał Wołkowowi. [przypis edytorski]

które (…) znalazł zwróconymi — co do których przekonał się, że są zwrócone. [przypis edytorski]

któreby mosty przystawiły rady (starop. konstrukcja) — (wieże), które chętnie przystawiłyby mosty; które zamierzają przystawić mosty (do murów oblężonego miasta). [przypis edytorski]

któreć (daw.) — tu: które cię. [przypis edytorski]

któreć — które ci (się). [przypis edytorski]

którego dnia w tym roku ma wypaść Jom Kipur — w tamtych czasach ustalano początek miesiąca i każde święto na podstawie zeznań świadków, którzy osobiście obserwowali nów księżyca. Zeznanie składali w Izbie Sądowej Jerozolimy. [przypis tłumacza]

którego dusza zasłużyła sobie na to, ażeby być nieśmiertelną — doktryna Mojżesza Majmonidesa o nieśmiertelności duszy ludzkiej, według której człowiek każdy kształceniem umysłu swego i doskonałością moralną nieśmiertelność sobie zdobywać musiał, a karą złych czynów jego miało być nicestwo. [przypis autorski]

którego — jakiego. [przypis autorski]

Którego między sobą w tym tu grodzie mamy? — wstawka tłumacza. [przypis edytorski]

którego nie prowadzi żaden Wergiliusz, że musi przebywać piekło siarki i smoły — odniesienie do poematu Dantego Boska Komedia, w którym przewodnikiem bohatera po piekle i czyśćcu jest rzymski poeta Wergiliusz. [przypis edytorski]

którego obrałem nosić znak pana moiego (starop. konstrukcja zdaniowa) — którego wybrałem, żeby nosił znak [tj. chorągiew] mojego pana. [przypis edytorski]

którego odwagę Nikt nie ocenia — dziś popr. składnia: którego odwagi nikt nie ocenia (nie docenia). [przypis edytorski]

którego pierwszych trzydzieści lat było wpółsenną […] wegetacją […] I to zostanie mu na całe życie — za negatywny, ale wymowny dowód, jak bezwzględnie szczerym jest Rousseau w swoich wrażeniach, może posłużyć fakt, iż opisując kilkunastumiesięczny pobyt w Wenecji, ani jednego słowa nie poświęca pięknościom tej „królowej mórz”. Któryż z nowoczesnych literatów pozwoliłby sobie na to zaniedbanie! [przypis tłumacza]

Którego pieśń nazywa grzybów pułkownikiem (…) — Znajoma w Litwie pieśń gminna o grzybach wychodzących na wojnę pod wodzą borowika. W tej pieśni opisane są własności grzybów jadalnych. [przypis autorski]

którego sług sługaservus servorum: przez pokorę chrześcijańską pierwszy papież Grzegorz Wielki tak tytułować się zaczął, odtąd wszyscy papieże tego tytułu używają. [przypis redakcyjny]

którego uczynił — u Cylkowa 'który był uczynił'. [przypis edytorski]

którego wola jest uczynić — którego wola znaczy tyle co czyn. [przypis edytorski]

Którego z krzyża Bóg Syn upomina, aby Maryi zastąpił jej syna — Według słów Ewangelii św. Jana, rozdz. 19, w. 26. [przypis redakcyjny]

któregom nie znał — przykład ruchomej końcówki fleksyjnej czasownika; inaczej: którego nie znałem. [przypis edytorski]

któregom (…) wyzwalał (daw.) — konstrukcja z ruchomą końcówką czasownika; inaczej: którego wyzwalałem. [przypis edytorski]

Któregoś dnia odwiedziłem gmach, gdzie wymierza się sprawiedliwość. Nim się tam dotrzeć, trzeba się przecinąć przez niezliczoną mnogość młodych kupczyń, wabiących cię zwodniczym głosem — krużganki pałaca sprawiedliwości były przez długi czas miejscem przechadzek i bazarów. [przypis tłumacza]

któregoś obrazem — skrót od: którego jesteś obrazem. [przypis edytorski]