Dzisiaj aż 13,496 dzieciaków dzięki wsparciu osób takich jak Ty znajdzie darmowe książki na Wolnych Lekturach.
Dołącz do Przyjaciół Wolnych Lektur i zapewnij darmowy dostęp do książek milionom uczennic i uczniów dzisiaj i każdego dnia!
Przypisy
Pierwsza litera: wszystkie | 0-9 | A | B | C | D | E | F | G | H | I | J | K | L | M | N | O | P | Q | R | S | T | U | V | W | X | Y | Z
Według typu: wszystkie | przypisy autorskie | przypisy redaktorów Wolnych Lektur | przypisy źródła | przypisy tłumacza | przypisy tradycyjne
Według kwalifikatora: wszystkie | anatomiczne | angielski, angielskie | architektura | astronomia | białoruski | biologia, biologiczny | botanika | chemiczny | czeski | dawne | ekonomiczny | filozoficzny | fizyka | francuski | frazeologia, frazeologiczny | grecki | gwara, gwarowe | hebrajski | historia, historyczny | hiszpański | holenderski | ironicznie | łacina, łacińskie | literacki, literatura | liczba mnoga | matematyka | medyczne | mitologia | mitologia grecka | mitologia rzymska | muzyczny | niemiecki | obelżywie | poetyckie | pogardliwe | portugalski | potocznie | przenośnie | przestarzałe | regionalne | religijny, religioznawstwo | rodzaj męski | rodzaj nijaki | rosyjski | rodzaj żeński | rzadki | rzeczownik | środowiskowy | staropolskie | turecki | ukraiński | węgierski | włoski | wojskowy | wulgarne | żartobliwie
Według języka: wszystkie | English | Deutsch | lietuvių | polski
Znaleziono 14463 przypisów.
przędziwo — przędza. [przypis edytorski]
przędziwo — surowiec, z którego wytwarza się przędzę; daw. także: przędzenie. [przypis edytorski]
przęślica — drążek do zamocowania kądzieli, czyli pęku włókien lnianych, konopnych lub wełnianych, z którego prządka wysnuwała pasma i skręcała w nić. [przypis edytorski]
przęślica — drążek do zamocowania kądzieli. [przypis edytorski]
przęślica — kądziel (w oryginale niem. Wocken). [przypis edytorski]
prziym (starop. forma) — dziś 2.os.lp trybu rozk.: przyjmij. [przypis edytorski]
przodek brać — tu: iść przodem. [przypis edytorski]
przodek (daw.) — pierwszeństwo. [przypis edytorski]
przodek (daw.) — tu: pierwszeństwo. [przypis edytorski]
przodek (starop.) — tu: przednia część (szaty). [przypis edytorski]
przodek — tu: przednia część wozu. [przypis edytorski]
przodki — daw. forma M.lm; dziś: przodkowie. [przypis edytorski]
przodkować — iść z przodu. [przypis edytorski]
przodkować — mieć pierwszeństwo, tu: rządzić. [przypis edytorski]
przodkować (starop.) — przodować. [przypis edytorski]
przodkowanie (daw.) — pierwszeństwo. [przypis edytorski]
przodkowy koń — koń zaprzężony na przedzie, przed dyszlem. [przypis edytorski]
przodowa izba (daw.) — pomieszczenie od frontu. [przypis edytorski]
przodownik (daw.) — sierżant policji w przedwojennej Polsce. [przypis edytorski]
przodownika chóru szarpią, jeżeli grają „Scyllę” — mityczna Scylla to potwór morski w postaci psa o sześciu pyskach i dwunastu przednich łapach, mieszkający pod skałą w morzu i ściągający żeglarzy ze statków. [przypis edytorski]
przody (gw.) — wprzódy, najpierw, wcześniej. [przypis edytorski]
przód (daw.) — wprzód, dawniej, wcześniej, przedtem. [przypis edytorski]
przód, przódy — wprzód; najpierw. [przypis edytorski]
przód — tu: najpierw. [przypis edytorski]
przód — tu: wprzód, najpierw. [przypis edytorski]
przód — tu: wprzód, najpierw, wcześniej. [przypis edytorski]
przód — wprzód, najpierw. [przypis edytorski]
przódy a. wprzódy (daw.) — wcześniej, uprzednio. [przypis edytorski]
przódy a. wprzódy — najpierw. [przypis edytorski]
przódy (daw.) — najpierw. [przypis edytorski]
przódy — dziś: wprzódy, najpierw. [przypis edytorski]
przódy — dziś: wprzódy; najpierw. [przypis edytorski]
przódy — wprzódy, wcześniej. [przypis edytorski]
przódzi (daw., gw.) — przedtem, wcześniej. [przypis edytorski]
przódzi (daw., gw.) — wcześniej. [przypis edytorski]
przódzi (daw.) — wcześniej, przedtem. [przypis edytorski]
przódzi (gw.) — przedtem, wcześniej. [przypis edytorski]
przódziej (daw.) — wcześniej, najpierw. [przypis edytorski]
przódziej (gw.) — prędzej, wcześniej. [przypis edytorski]
przódziej — wcześniej; por. daw. wprzódy. [przypis edytorski]
przódziej — wcześniej. [przypis edytorski]
prztyk — pstryczek. [przypis edytorski]
przy całkowitym utrzymaniu — tu: oprócz całkowitego utrzymania. [przypis edytorski]
przy domie — dziś popr.: przy domu. [przypis edytorski]
przy flocie… dnia nie czekać — zgodnie ze zwyczajem walki przerywano na czas nocy. [przypis edytorski]
przy hodowli — słowa 'przy hodowli' dodane przez Cylkowa, nie ma ich w oryginale. [przypis edytorski]
Przy hulance i przy winie — w wersji po 1919 r.: „która w całej Polsce słynie”. [przypis edytorski]
przy jednym stole Korsykanina z Genueńczykiem — od XIII w. Korsyka należała do Republiki Genui. Od 1729 na wyspie rozpoczęły się walki o niepodległość, w listopadzie 1755 proklamowana została Republika Korsykańska, uchwalono pierwszą na świecie konstytucję (1755). W traktacie wersalskim zawartym 15 maja 1768 Genua w zamian za darowanie długów zrzekła się pretensji do wyspy na rzecz Francji, która w tym samym roku wysłała na nią swoje oddziały. Walki trwały do 1769 i skończyły się zwycięstwem Francuzów, w 1770 Korsyka stała się prowincją Francji. [przypis edytorski]
Przy księżeńcu (gw.) — przy księżycu. [przypis edytorski]
przy licu na gorącym porwanych terminie — złapanych na gorącym uczynku. [przypis edytorski]
przy mogile Irydiona — właśc. przy mogile, na której stoi Irydion, przemawiając do zgromadzonych. [przypis edytorski]
przy (…) naszych pięciu księżycach — w czasach Woltera znano tylko pięć największych księżyców Saturna. Obecnie oprócz siedmiu głównych znamy ponad pięćdziesiąt pomniejszych naturalnych satelitów tej planety. [przypis edytorski]
przy niej Julia czarną Etiopką — w czasach Szekspira za piękne uważano tylko blondynki o jasnej skórze; śniada, ciemna cera uchodziła za brzydką. [przypis edytorski]
przy nim — hebr. עָלָיו (alaw) można tłumaczyć także jako 'nad nim'. [przypis edytorski]
przy nim mocno stoi, wiatrów i wody bać się nie będzie, póki taką ma osadę — Mt 7, 25. [przypis edytorski]
przy odgłosie lutni i rozlicznej muzyki, a zagłuszającym trąb wrzasku i łoskocie bębnów — w oryg. łac.: Cum simfonia musicorum, tympanis et citaris modulancium, precinente. [przypis edytorski]
Przy odwadze (…) hasłem naszym — inna wersja tego fragmentu brzmi: „Z naszym wodzem niebezpieczeństw żadnych się nie straszym,/ Wolność, jedność, ufność, zgoda będą hasłem naszym”. [przypis edytorski]
przy reformie ordynacji w 1832 r. (…) protest sporadyczny Mary Smith — w 1832 r. poseł Henry Hunt przedstawił petycję od osoby prywatnej, Mary Smith, kobiety dopominającej się o swoje prawa; Hunt należał do radykalnego skrzydła parlamentarzystów brytyjskich, w odczytanej przez niego petycji Mary Smith ze Stanmore w Yorkshire oświadczała, że płaci podatki i podlega przepisom państwowego prawa, nie widzi więc powodu, dlaczego nie miałaby również głosować; w odpowiedzi członkowie Izby Gmin wyśmiali petycję; głos Mary Smith przeszedł do historii jako pierwsze wystąpienie sufrażystek. [przypis edytorski]
przy się (starop. forma) — zapiera się; przeczy. [przypis edytorski]
przy stronie (starop.) — z boku. [przypis edytorski]
Przy świetle gazu — pod koniec XIX w. w dużych miastach używano zasilanych z gazowni lamp gazowych, emitujących silne światło dzięki rozgrzewaniu do białości siatki żarowej płomieniem spalanego gazu; oświetlano nimi ulice, budynki publiczne, warsztaty, sklepy; w XX w. oświetlenie gazowe zostało stopniowo zastąpione przez elektryczne. [przypis edytorski]
Przy ulicy Grand Cours (…) prawdziwym bogiem. — w powieści uzurpatorem nazwany jest Napoleon. Ówczesne społeczeństwo Francji po objęciu władzy przez Bonapartego podzieliło się na dwa fronty: rojalistów, tj. zwolenników monarchii Burbonów, oraz oddanych Napoleonowi bonapartystów. Burbonom udało się powrócić na tron (tzw. Restauracja 1814–1830, z wyłączeniem Stu dni Napoleona od 1 marca do 22 czerwca 1815 r., gdy na krótko powrócił do panowania). [przypis edytorski]
przy widdyńskim szturmie — w 1789. [przypis edytorski]
przy wszystkich Białowieżach — aluzja do polowań, które w Puszczy Białowieskiej odbywali wspólnie dygnitarze Polski i Niemiec hitlerowskich. [przypis edytorski]
przybaczyć się (gw.) — przypomnieć się. [przypis edytorski]
przybądźcie — u Cylkowa: 'przyjdźcie'; uzasadnienie korekty: doprecyzowanie i uniknięcie nieporozumienia. [przypis edytorski]
przybieżać (daw.) — przybiec, przyjść. [przypis edytorski]
przybieżeć (daw.) — przybiec. [przypis edytorski]
przybieżeć (daw.) — przyjść, przybiec. [przypis edytorski]
przybijaczka — narzędzie tkackie do przybijania pasm. [przypis edytorski]
przybitka — kawałek tkaniny, papieru lub filcu wciskany do lufy daw. broni ładowanej odprzodowo w celu oddzielenia ładunku prochowego od pocisku oraz uszczelnienia lufy. [przypis edytorski]
przybory — daw. narzędzia do czegoś a. ozdoby, przybranie; tu przen.: metody, sposoby. [przypis edytorski]
przybory — dziś popr. forma N. lm: przyborami; przybory (tu daw.): ogół przedmiotów tworzących komplet, tu: składających się na rząd koński (osprzęt potrzebny do jazdy). [przypis edytorski]
przybory Montessori — zabawki edukacyjne, używane w wychowaniu systemem włoskiej lekarki i pedagożki Marii Motessori (1870–1952). [przypis edytorski]
przybory pancerne — elementy pancerza. [przypis edytorski]
Przyboś, Julian (1901–1970) — poeta, eseista, przedstawiciel awangardy; awangardową poetykę łączył z tematem pracy, a w późniejszym okresie — także z motywami wiejskimi. [przypis edytorski]
przybór (daw.) — zestaw przedmiotów służących do czegoś; tu: ekwipunek, rynsztunek. [przypis edytorski]
przybór — strój, przebranie; w wojennym przyborze: w zbroi, z bronią; w wojskowym rynsztunku; w stroju stosownym na wojnę. [przypis edytorski]
przybór — tu: sprzęty, przybory a. ozdoby. [przypis edytorski]
przybrana — tu: przebrana, upozorowana. [przypis edytorski]
przybycia urzędowej węgierskiej komisji — w 1910 Tatry należały do monarchii austro-węgierskiej. [przypis edytorski]
przybydź (starop. forma) — dziś: przybyć. [przypis edytorski]
przybylec — dziś: przybysz. [przypis edytorski]
przybylec — przybysz. [przypis edytorski]
przybyli odwiedzić brata — tj. pana domu, profosa Jeana Bonnot de Mably (1696–1729), którego synów uczył Rousseau (ks. VI). [przypis edytorski]
przybyliście wypatrywać — «Przecież weszliście przez dziesięć bram miasta, czemu nie weszliście [wszyscy] jedną bramą?!”», zob. Raszi do 42:12. [przypis edytorski]
przybyliścież — czy przybyliście. [przypis edytorski]
przybyliśmy do Anglii z Ryszardem Zdobywcą — Sly myli królów ang., Wilhelma Zdobywcę (William the Conqueror, 1028–1087) i Ryszarda Lwie Serce (Richard the Lionheart, 1157–1199). [przypis edytorski]
Przybylski, Zygmunt (1856–1909) — komediopisarz, recenzent czasopism „Słowa” i „Wiek”, w latach 1894–1896 dyrektor teatru lwowskiego, a w l. 1896–1904 teatrzyku ogródkowego w Warszawie, znany z farsy Wicek i Wacek z 1896 roku. [przypis edytorski]
Przybylski, Zygmunt (1856–1909) — komediopisarz, recenzent „Słów” i „Wieku”, w latach 1894–1896 dyrektor teatru lwowskiego, a 1896–1904 teatrzyku ogródkowego w Warszawie, znany z farsy Wicek i Wacek z 1896 roku. [przypis edytorski]
przybył Abraham — z Beer Szeby, zob. Raszi do 23:2. [przypis edytorski]
przybył — «Powinno być napisane 'gdy przybyli'. [Midrasz] więc uczy, że [Abram] ukrył ją w skrzyni, ale gdy zażądali [od niego] opłaty celnej, otworzyli [skrzynię] i ujrzeli [Saraj]», zob. Raszi do 12:14. [przypis edytorski]
Przybyłem z daleka — Orestes wychowywał się z dala od Argos, w odległej o ok. 200 km Fokidzie. [przypis edytorski]
Przybyszem i osiedleńcem — hebr. גֵּר (ger): ‘obcokrajowiec, cudzoziemiec, przybysz', תּוֹשָׁב (toszaw): ‘osiadły, mieszkaniec’. «Jestem cudzoziemcem z innego kraju i osiadłem wśród was. A opowieść midraszowa [dodaje]: jeśli się zgodzicie [sprzedać mi grób], to jako cudzoziemiec [zapłacę za niego], a jeśli się nie [zgodzicie], będę jak osiedleniec i wezmę go zgodnie z prawem, bo Bóg powiedział mi „Potomstwu twojemu oddam ziemię tę” (Ks. Rodzaju 12:7)», zob. Raszi do 23:4. [przypis edytorski]
Przybyszem — u Cylkowa: 'pielgrzymem'; uzasadnienie korekty: w oryginale jest tu słowo גֵּר (ger): ‘obcy przybysz, mieszkaniec’, nie ma tu mowy o ‘pielgrzymowaniu’, które obecnie ma inne konotacje. [przypis edytorski]
Przybyszewski, Stanisław (1868–1927) — młodopolski pisarz, poeta i dramaturg. [przypis edytorski]
Przybyszewski, Stanisław (1868–1927) — pisarz, dramaturg, poeta, jeden z pierwszych ekspresjonistów w literaturze europejskiej, czołowy twórca Młodej Polski i jej estetycznego programu (Confiteor), redaktor krakowskiego „Życia”, skandalista, członek cyganerii krakowskiej. Jego płomienne manifesty, twórczość i styl życia przyniosły mu szeroką popularność. [przypis edytorski]
Przybyszewski, Stanisław (1868–1927) — pisarz, dramaturg, poeta, jeden z pierwszych ekspresjonistów w literaturze europejskiej, czołowy twórca Młodej Polski i jej estetycznego programu (Confiteor), redaktor krakowskiego „Życia”, skandalista, członek cyganerii krakowskiej. [przypis edytorski]
Przybyszewski, Stanisław (1868–1927) — pisarz, dramaturg, poeta, jeden z pierwszych ekspresjonistów w literaturze europejskiej, czołowy twórca Młodej Polski i jej estetycznego programu (Confiteor), redaktor krakowskiego „Życia”, skandalista, członek cyganerii krakowskiej. Jego płomienne manifesty, twórczość i styl życia przyniosły mu szeroką popularność. Postać ważna także dla literatury niemieckiej, dzięki pisanym w młodości poematom prozą, później przetłumaczonych na polski. [przypis edytorski]
Przybyszewski, Stanisław (1868–1927) — pisarz, dramaturg, poeta, twórca manifestu Młodej Polski (Confiteor), jeden z pierwszych ekspresjonistów w literaturze europejskiej, skandalista, członek cyganerii krakowskiej, redaktor krakowskiego „Życia”, artystyczny przywódca Młodej Polski; pisał m.in.: powieści (Dzieci szatana, Homo sapiens), dramaty (Śnieg, Matka), poematy prozą, eseje, wspomnienia; postać ważna także dla literatury niemieckiej dzięki pisanym w młodości poematom prozą, później przetłumaczonym na język polski. [przypis edytorski]
