Przypisy

Trastia joho mordowała! (ukr.) — Niech go cholera weźmie! [przypis edytorski]

trattoria (wł.) — gospoda, jadłodajnia. [przypis edytorski]

trattoria (wł.) — gospoda. [przypis edytorski]

trattoria (wł.) — restauracja lub gospoda. [przypis edytorski]

Tratwy te (…) budują się — dziś popr.: tratwy te buduje się. [przypis edytorski]

Traubensohn — Branntwein. [przypis edytorski]

Traugutt, Romuald (1826–1864) — generał, dyktator powstania styczniowego 1863 r., stracony przez powieszenie pod Cytadelą Warszawską. [przypis edytorski]

Traugutt, Romuald (1826–1864) — generał, dyktator powstania styczniowego 1863 r., stracony przez powieszenie pod Cytadelą Warszawską. [przypis edytorski]

Traugutt, Romuald (1826–1864) — polski generał, dyktator powstania styczniowego, stracony przez powiedzenie na Cytadeli Warszawskiej. [przypis edytorski]

Traugutt, Romuald (1826–1864) — polski generał, dyktator powstania styczniowego, stracony przez powieszenie w Cytadeli Warszawskiej. [przypis edytorski]

Traugutt, Romuald (1826–1864) — polski generał, dyktator powstania styczniowego, stracony przez powieszenie w okolicy Cytadeli Warszawskiej. [przypis edytorski]

Trautmannsdorf — zamek w Merano. [przypis edytorski]

Travel, learn, earn (ang.) — Podróżuj, zarabiaj, ucz się. [przypis edytorski]

traveller (ang.) — podróżny; podróżnik. [przypis edytorski]

Traviata — opera Giuseppe Verdiego z 1853. [przypis edytorski]

Traviata — opera wł. kompozytora Giuseppe Verdiego (1813–1901) z 1853 roku, oparta na Damie kameliowej A. Dumasa. [przypis edytorski]

trawa cytrynowa, Cymbopogon nardus (biol.) — aromatyczna trawa pochodząca z Azji, używana w kuchni oraz w przemyśle perfumeryjnym. [przypis edytorski]

trawa łężna — trawa na podmokłej łące. [przypis edytorski]

Trawa nie porośnie tam, gdzie uderzył kopytem koń tatarski — parafraza fragmentu utworu George'a Byrona (1788–1824) pt. Mazepa : „A gdzie koń spahów ziemię nogą zryje, Grunt się skrwawiony trawą nie okryje”. [przypis edytorski]

trawa zagazowana — w czasie I wojny światowej po raz pierwszy użyto na dużą skalę gazów bojowych, głównie fosgenu i iperytu. [przypis edytorski]

trawers — kierunek prostopadły do umownej linii łączącej dziób z rufą statku. [przypis edytorski]

trawers — tu: ruch boczny konia, wykorzystywany podczas ćwiczeń w ujeżdżaniu. [przypis edytorski]

trawers (żegl.) — kierunek prostopadły do podłużnej osi statku. [przypis edytorski]

trawestacja — przeróbka czyjegoś utworu literackiego. [przypis edytorski]

trawiący — tu w znaczeniu: niszczący. [przypis edytorski]

trawić (daw.) — marnować. [przypis edytorski]

trawić (daw.) — spędzać. [przypis edytorski]

trawić (daw.) — zużywać. [przypis edytorski]

trawić — spędzać. [przypis edytorski]

trawidło (daw.) — sok żołądkowy. [przypis edytorski]

trawionka — litografia; rysunek naniesiony na kamień drukarski i wytrawiony kwasem azotowym. [przypis edytorski]

Trazybul (ok. 440–388 p.n.e.) — ateński wódz i polityk demokratyczny; w czasach rządów trzydziestu tyranów stał na czele wygnańców, którzy powrócili do kraju i pokonali garnizon spartański oraz siły oligarchów, przywracając demokrację; zginął podczas wojny korynckiej, usiłując odnowić panowanie Aten na morzu. [przypis edytorski]

Trazymed — syn Nestora. [przypis edytorski]

trąba Amfitryt — Amfitryta (mit. gr.) nimfa (nereida a. okeanida), bogini morza, córka Okeanosa i Tetydy, żona Posejdona; uosobienie piękna morza; do jej atrybutów należała muszla w kształcie rogu. [przypis edytorski]

trąba jerychońska — przen. bardzo głośny dźwięk, pot. także: ktoś nieudolny, niezdarny; tu: ktoś niepotrafiący utrzymać tajemnicy, głośno opowiadający. Wg biblijnej Księgi Jozuego miasto Jerycho, oblężone przez Izraelitów, zostało zdobyte dzięki temu, że kiedy towarzyszący wojsku kapłani zadęli w trąby, a wojownicy wznieśli okrzyk wojenny, potężne mury miasta runęły (Joz 6, 1–20). [przypis edytorski]

trąba jerychońska (przen.) — bardzo głośny dźwięk; wg biblijnej Księgi Jozuego miasto Jerycho, oblężone przez Izraelitów, zostało zdobyte dzięki temu, że kiedy towarzyszący wojsku kapłani zadęli w trąby, a wojownicy wznieśli okrzyk wojenny, potężne mury miasta runęły (Joz 6, 1–20). [przypis edytorski]

trąba jerychońska — przen.: źródło ogromnego hałasu, pot. także: ktoś nieudolny, niezdarny; wg biblijnej Księgi Jozuego miasto Jerycho, oblężone przez Izraelitów, zostało zdobyte dzięki temu, że kiedy towarzyszący wojsku kapłani zadęli w trąby, a wojownicy wznieśli okrzyk wojenny, potężne mury miasta runęły (Joz 6, 1–20). [przypis edytorski]

trąba myśliwska — instrument dęty wykorzystywany przez myśliwych podczas polowań w celach sygnalizacji. [przypis edytorski]

trąbić przez munsztuk — dać stłumiony sygnał do odjazdu; munsztuk — kiełzno, element uprzęży, zakładany na pysk koński i służący do kierowania szczególnie nieposłusznym wierzchowcem. [przypis edytorski]

trąbieniem — hebr. תְּרוּעָה (terua): odgłos dęcia w róg (szofar), okrzyk radości, okrzyk bojowy. u Cylkowa: trąbą. [przypis edytorski]

trąbiły w róg tego oto barana — nawiązanie do żydowskiego święta Rosz ha-Szana, podczas którego dmie się w rogi baranie szoar; por. Rosz ha-Szana. [przypis edytorski]

trąbka budzi, na koń woła — inna wersja: „siadaj na koń, trąbka woła” (tak w źródle); „na koń wsiadać, trąbka woła”. Wybrano wersję bardziej rozpowszechnioną. [przypis edytorski]

trąbka Fallopia (daw. med.) — jajowód. [przypis edytorski]

trąbki do apteki — papierki, w które zawijano towar. [przypis edytorski]

trąbki przez munsztuk grają — słychać stłumiony sygnał do odjazdu; munsztuk — kiełzno, element uprzęży, zakładany na pysk koński i służący do kierowania szczególnie nieposłusznym wierzchowcem. [przypis edytorski]

trąby — hebr. שֹׁפָר (szofar): instrument dęty zrobiony z baraniego rogu, używany także obecnie w żydowskich rytuałach. [przypis edytorski]

Trąby — nazwa herbu Radziwiłłów. [przypis edytorski]

trąby (…) pod murami Jerycha — wg biblijnej Księgi Jozuego miasto Jerycho, oblężone przez Izraelitów, zostało zdobyte dzięki temu, że kiedy towarzyszący wojsku kapłani zadęli w trąby, a wojownicy wznieśli okrzyk wojenny, potężne mury miasta runęły (Joz 6, 1–20). [przypis edytorski]

trąby (…) z Jozafatowej doliny — Dolina Jozafata w Biblii (por. Księga Joela) ma być miejscem kaźni, ostatecznej zagłady, która rozpocznie się na głos trąby podczas Sądu Ostatecznego. [przypis edytorski]

trącały się — «Gdy przechodziła obok drzwi domu nauki Tory u Szema i Ebera, Jakub poruszał się gwałtownie i próbował wyjść [z jej łona]. Gdy przechodziła obok drzwi bałwochwalczej świątyni: Esaw szarpał się, żeby wyjść», zob. Raszi do 25:22. [przypis edytorski]

trącane (…) od płynącej rzeki — dziś: trącane przez płynącą rzekę. [przypis edytorski]

trąci myszką — jest przestarzały. [przypis edytorski]

trącić czymś — pachnieć czymś; przen. przypominać coś, zakrawać na coś. [przypis edytorski]

trąd — zakaźna choroba skóry. [przypis edytorski]

Treasury (ang.) — Skarbiec; tu: Budynek Skarbu Stanów Zjednoczonych (Treasury Building), zabytkowa, neoklasycystycznym budowla rządowa w Waszyngtonie, wzniesiona w latach 1836–1869. [przypis edytorski]

treatise on the family among the aborigines of Australia — The Family among the Australian Aborigines: A Sociological Study. London University of London Press, 1913. [przypis edytorski]

Trebizonda a. Trabzon — miasto w płn.-wsch. Turcji, nad Morzem Czarnym. [przypis edytorski]

Trebizonda a. Trapezunt, dziś Trabzon — miasto nad brzegiem Morza Czarnego, dziś w płn.-wsch. części Turcji, dawniej stolica Pontu. [przypis edytorski]

Trebizonda — Trapezunt (hist.), ob. Trabzon; miasto w płn.-wsch. Turcji, nad M. Czarnym; historyczna stolica Pontu; założone w VIII w. p.n.e. przez osadników greckich. [przypis edytorski]

Trebizont — też: Trapezunt, dziś: Trabzon, miasto w Turcji. [przypis edytorski]

Trebizonta, właśc. Trapezunt a. Trebizond — cesarstwo, państwo istniejące w l. 1204–1461, powstałe na gruzach Cesarstwa Bizantyjskiego na terenach otaczających miasto Trapezunt (dziś: Trabzon w Turcji), podbite przez imperium osmańskie. [przypis edytorski]

Treblinka — niemiecki nazistowski obóz pracy (Treblinka I) oraz obóz zagłady (Treblinka II) w powiecie siedleckim, nazwany od pobliskiej wsi i stacji kolejowej. [przypis edytorski]

Treblinka — obóz zagłady funkcjonujące w okresie od lipca 1942 roku do listopada 1943 roku w pobliżu wsi Treblinka w obecnym województwie mazowieckim; kierowano do niego Żydów z polskich gett w ramach akcji zagłady Żydów noszącej kryptonim Reinhardt; w obozie funkcjonowały komory gazowe. [przypis edytorski]

Treblinka — Obóz zagłady w Treblince działał od lipca 1942 r. do listopada 1943 r. Szacuje się, że w jego komorach gazowych zginęło około 800 tysięcy ludzi. [przypis edytorski]

Treblinka — polska wieś, położona w województwie mazowieckim, w powiecie ostrowskim; od lipca 1942 r. do listopada 1943 r. działał tutaj niemiecki nazistowski obóz zagłady. [przypis edytorski]

Treblinka — polska wieś położona w województwie mazowieckim, w powiecie ostrowskim, w gminie Małkinia Górna; w trakcie II wojny w pobliżu stacji kolejowej Treblinka znajdował się niemiecki obóz pracy, a także niemiecki obóz zagłady (niedaleko wsi Wólka Okrąglik). [przypis edytorski]

Treboniusz — właśc. Gaius Trebonius (zm. 43 p.n.e.), rzymski polityk i dowódca wojskowy. [przypis edytorski]

trebunał (gw.) — trybunał, sąd. [przypis edytorski]

trebusz — dawna machina miotająca, wykorzystująca zasadę dźwigni. [przypis edytorski]

trecentisti — poeci XIV wieku. [przypis edytorski]

tref — dziś popr.: trefl (kolor w kartach). [przypis edytorski]

trefić (daw.) — czesać w loki, karbować. [przypis edytorski]

trefić (daw.) — układać w loki. [przypis edytorski]

trefić (daw.) — układać włosy w loki. [przypis edytorski]

trefić — fryzować, układać w loki. [przypis edytorski]

trefić (przestarz.) — układać włosy w loki. [przypis edytorski]

trefić — układać fryzurę. [przypis edytorski]

trefić — układać w loki. [przypis edytorski]

trefić — układać włosy. [przypis edytorski]

trefiony (daw.) — mający ułożone włosy w loki. [przypis edytorski]

trefiony (daw.) — ufryzowany. [przypis edytorski]

trefiony (daw.) — ufryzowany, ułożony w loki. [przypis edytorski]

trefiony (daw.) — ułożony w loki, ufryzowany. [przypis edytorski]

trefiony — ufryzowany, ułożony w loki. [przypis edytorski]

trefiony — wymyślnie uczesany, wypielęgnowany. [przypis edytorski]

trefnie (daw.) — dowcipnie, inteligentnie; por. trefniś. [przypis edytorski]

trefnie (daw.) — dowcipnie; por. trefniś: błazen. [przypis edytorski]

trefnie (daw.) — tu: dowcipnie; por. trefniś. [przypis edytorski]

trefnie (daw.) — żartobliwie bądź w podejrzany sposób (homonim). [przypis edytorski]

trefnie (daw.) — żartobliwie. [przypis edytorski]

trefniś — błazen. [przypis edytorski]

trefniś (daw.) — błazen. [przypis edytorski]

trefniś (daw.) — żartowniś. [przypis edytorski]

trefniś — zawodowy błazen na daw. dworach. [przypis edytorski]

trefność (daw., gw.) — żart, dowcip. [przypis edytorski]

trefność — tu: żart. [przypis edytorski]

trefnować (daw.) — żartować, dowcipkować. [przypis edytorski]

trefny (daw.) — dowcipny, wyszukany, wykwintny; por. trefniś: błazen na dworze. [przypis edytorski]

trefny (daw.) — gustowny, elegancki, wytworny. [przypis edytorski]

trefny (daw.) — tu: zabawny, ucieszny, inteligentny; por. trefniś: błazen. [przypis edytorski]