Przypisy

wróżda (daw.) — wrogość. [przypis edytorski]

wróżda — zemsta, odwet. [przypis edytorski]

Wróżek wiejski (fr. Le devindu village) — jednoaktowa opera komiczna autorstwa Rousseau, wystawiona w 1742. [przypis edytorski]

wróżka — tu: wróżba. [przypis edytorski]

wróżka z poematu Słowackiego, która rządzi ostatnim śmiertelnym bojem Wenedów — Roza Weneda, bohaterka tragedii Słowackiego Lilla Weneda. [przypis edytorski]

wróżki — tu: wróżby. [przypis edytorski]

wrychle (daw., gw.) — rychło, szybko. [przypis edytorski]

wrychle (daw.) — rychło, prędko, wkrótce. [przypis edytorski]

wrychle (daw.) — rychło, szybko. [przypis edytorski]

wrychle (daw.) — szybko, wkrótce. [przypis edytorski]

wrychle (daw.) — wkrótce. [przypis edytorski]

wrychle (gw.) — niedługo. [przypis edytorski]

wrychle (gw.) — szybko. [przypis edytorski]

wrychle (gw.) — wkrótce. [przypis edytorski]

wrychle — rychło, szybko. [przypis edytorski]

wrychle — rychło, szybko, wkrótce. [przypis edytorski]

wrychle (starop.) — rychło, szybko, wkrótce. [przypis edytorski]

wrychle (starop.) — rychło; szybko, wkrótce. [przypis edytorski]

wrychle (starop.) — wkrótce; niedługo, zaraz. [przypis edytorski]

wrychle (starop.) — wkrótce; rychło. [przypis edytorski]

wrychle — szybko. [przypis edytorski]

wrychle — szybko, wkrótce. [przypis edytorski]

wrywać się (starop.) — tu: wdzierać się. [przypis edytorski]

wrywać się w głosy — przerywać przemówienia, wtrącać się. [przypis edytorski]

wrzaski — dziś popr. forma N. lm: wrzaskami. [przypis edytorski]

wrzasła — dziś popr.: wrzasnęła. [przypis edytorski]

wrzasła (gw.) — dziś popr.: wrzasnęła. [przypis edytorski]

wrzasły (gw.) — dziś popr.: wrzasnęły. [przypis edytorski]

wrzasnąłbym z rozpaczy jak ów Arab, co krzyknął (…): „Myślałem, że to kasza, a to diamenty!” — z bajki Ignacego Krasickiego Podróżny. [przypis edytorski]

wrzawa — gwar pomieszanych dźwięków. [przypis edytorski]

wrzawić — podnosić zgiełk. [przypis edytorski]

wrzawy w (…) twym zakonie przeciw tym listom, które Galileusz do Castellego pisał… — gł. list z 21 grudnia 1613, w którym wyraził opinię, że niektóre zdania Biblii rozumiane dosłownie odbiegają od prawdy, ale zostały tak sformułowane, żeby dostosować się do poziomu pospólstwa. W lutym 1615 kopia tego listu została dołączona do pierwszego donosu na Galileusza do inkwizycji, wysłanego przez dominikanina Nicolo Loriniego. [przypis edytorski]

wrzący — tu: rozemocjonowany. [przypis edytorski]

wrzeciądz — brama, odrzwia. [przypis edytorski]

wrzeciądz (daw.) — poprzeczna belka służąca do barykadowania bramy lub drzwi, poprzeczka. [przypis edytorski]

wrzeciądz (daw.) — urządzenie do zamykania bramy lub drzwi od wewnątrz. [przypis edytorski]

wrzeciądz (daw.) — urządzenie do zamykania drzwi a. bramy od wewnątrz. [przypis edytorski]

wrzeciądz (daw.) — urządzenie służące do zamykania bramy lub drzwi od wewnątrz; zazwyczaj rodzaj żelaznej sztaby czy drąga obracającego się na sworzniu przymocowanym do ościeżnicy albo ściany, którego drugi koniec mógł być umocowywany na drzwiach. [przypis edytorski]

wrzeciądz (daw., zwykle w lm) — urządzenie służące do zamykania bramy lub drzwi od wewnątrz; zazwyczaj rodzaj żelaznej sztaby lub drąga obracającego się na sworzniu przymocowanym do ościeżnicy albo ściany, którego drugi koniec mógł być umocowywany na drzwiach. [przypis edytorski]

wrzeciądz — dawne urządzenie do zamykania bramy lub drzwi od wewnątrz. [przypis edytorski]

wrzeciądz — dawniej, zwykle w lm: urządzenie do zamykania bramy (lub drzwi) od wewnątrz, z blokującym otwarcie drągiem; tu: mocowane do drzwi zamknięcie w postaci płaskiej sztabki z podłużnym otworem, przez który przekłada się wbity w futrynę skobel, przeznaczony do zakładania kłódki. [przypis edytorski]

wrzeciądz — okucie budowlane, zamknięcie drzwi lub bramy, element w formie sztaby (a. płaskownika) z otworem, współpracujący ze skoblem i służący wraz z nim do mocowania kłódki. [przypis edytorski]

wrzeciądz — okucie budowlane, zamknięcie drzwi lub bramy, element w formie sztaby (a. płaskownika) z otworem, współpracujący ze skoblem i służący wraz z nim do mocowania kłódki. [przypis edytorski]

wrzeciądz — okucie z otworem przetykane skoblem, służące jako zamknięcie drzwi lub bramy. [przypis edytorski]

wrzeciądz — rodzaj zamknięcia drzwi a. bramy zbudowanego ze sztaby z otworem, przez który przekłada się skobel, niekiedy zaś złożonego z łańcucha i skobla. [przypis edytorski]

wrzeciądz — urządzenie do zamykania drzwi lub bramy. [przypis edytorski]

wrzeciądza a. wrzeciądze — brama, wrota. [przypis edytorski]

wrzeciądze (daw.) — wrota. [przypis edytorski]

wrzeciądze — łańcuchy, sztaby. [przypis edytorski]

wrzeciądze — okucia na drzwiach, służące do zamykania ich od wewnątrz (np. na skoble lub kłódki). [przypis edytorski]

wrzeciądze — rodzaj okucia stanowiącego zamknięcie zewnętrznych drzwi a. bramy. [przypis edytorski]

wrzeciądze — urządzenie do zamykania bramy. [przypis edytorski]

wrzeciądze Wojen — bramy świątyni Janusa, zamykane na czas pokoju. [przypis edytorski]

wrzeciądze — wrota. [przypis edytorski]

wrzeciądze — zamknięcie drzwi a. bramy. [przypis edytorski]

wrzeciądze — zamknięcie drzwi lub bramy; okucie budowlane, element w formie sztaby. [przypis edytorski]

wrzeciono — narzędzie służące do skręcania włókien z lnu lub wełny, czyli przędzenia; rodzaj sporej, drewnianej igły. Wrzeciono wraz z kądzielą (pękiem włókien umocowanym na specjalnym drążku) stanowi symbol tradycyjnych, domowych prac kobiecych. [przypis edytorski]

wrzeciono — proste narzędzie do ręcznego przędzenia nici. [przypis edytorski]

wrzeciono — proste narzędzie do ręcznego przędzenia, w formie wałka zaostrzonego na obu końcach. [przypis edytorski]

wrzeciono — proste narzędzie przeznaczone do ręcznego przędzenia nici. [przypis edytorski]

wrzeciono — przyrząd do przędzenia ręcznego. [przypis edytorski]

wrzeciono — przyrząd do przędzenia ręcznego w formie wałka zaostrzonego na obu końcach. [przypis edytorski]

wrzeciono — przyrząd służący do przędzenia. [przypis edytorski]

wrzekomo (starop.) — rzekomo, pozornie. [przypis edytorski]

wrzekomo (starop.) — rzekomo. [przypis edytorski]

wrzekomoś zdrów (starop.) — rzekomo jesteś zdrów. [przypis edytorski]

wrzekomy (daw.) — dziś: rzekomy. [przypis edytorski]

wrzescy (gw.) — wrzeszczy. [przypis edytorski]

wrzesień 1793 — 25 IX 1783 to data podpisania traktatu rozbiorowego między Polską a Królestwem Prus. [przypis edytorski]

Wrzesień — kampania wrześniowa, obrona terytorium Polski przed agresją wojsk niemieckich w 1939 roku. [przypis edytorski]

wrzesina — zarośla wrzosowe; wrzosy. [przypis edytorski]

Wrzeszcz — część Gdańska, położona na północ od Śródmieścia. [przypis edytorski]

wrzeszcz (gw.) — krzykacz, człowiek krzykliwy. [przypis edytorski]

Września — chodzi o strajk przeciw germanizacji prowadzony w l. 1901–1902 przez dzieci w Katolickiej Szkole Ludowej we Wrześni (w Poznańskiem) pod wpływem ks. Jana Laskowskiego (gł. przeciw modlitwie i nauce religii po niemiecku) oraz towarzyszący protest rodziców przeciw fizycznej przemocy wobec dzieci stosowanej przez pruskie władze szkolne; w konsekwencji uczestnikom wytoczono w Gnieźnie proces, wyroki wynosiły od 2 miesięcy do 2,5 roku. [przypis edytorski]

Września i Gniezno — chodzi o strajk przeciw germanizacji prowadzony w l. 1901–1902 przez dzieci w Katolickiej Szkole Ludowej we Wrześni (w Poznańskiem) pod wpływem ks. Jana Laskowskiego (gł. przeciw modlitwie i nauce religii po niemiecku) oraz towarzyszący protest rodziców przeciw fizycznej przemocy wobec dzieci stosowanej przez pruskie władze szkolne; w konsekwencji uczestnikom wytoczono w Gnieźnie proces, wyroki wynosiły od 2 miesięcy do 2,5 roku. [przypis edytorski]

wrzkomo (daw.) — rzekomo, jakoby. [przypis edytorski]

wrzkomo (daw.) — rzekomo, na niby. [przypis edytorski]

wrzkomo (daw.) — rzekomo, podobno. [przypis edytorski]

wrzkomo (daw.) — rzekomo. [przypis edytorski]

wrzkomo — rzekomo. [przypis edytorski]

wrzkomo (starop.) — rzekomo; niby. [przypis edytorski]

wrzkomo (starop.) — rzekomo; podobno. [przypis edytorski]

wrzkomo (starop.) — rzekomo, podobno. [przypis edytorski]

wrzod a. wrzód (starop.) — choroba. [przypis edytorski]

wrzodzianka — ropne zapalenie skóry. [przypis edytorski]

wrzód (łac. ulcus) — zmiana skórna mająca charakter otwartej rany na powierzchni skóry, czyrak. [przypis edytorski]

wrzód (starop.) — choroba. [przypis edytorski]

Wrzucili do dołu żywot mój, a przywalili mnie kamieniem…. — Jr 3:53-66 wg Biblii Gdańskiej. [przypis edytorski]

wsady (gw.) — wszędzie. [przypis edytorski]

wsak (gw.) – wszak, przecież. [przypis edytorski]

wschod (starop.) — schody. [przypis edytorski]

wschodki (daw.) — dziś: schodki. [przypis edytorski]

wschodki — dziś: schodki. [przypis edytorski]

wschodni balsam — pomada. [przypis edytorski]

wschodni obrządek — prawosławie. [przypis edytorski]

wschodni północny wschód — określenie kierunku używane daw. w żegludze, oznaczające kierunek dokładnie pośredni pomiędzy wschodnim a północno-wschodnim, czyli odchylony o 67,5° od północy. [przypis edytorski]

wschodnia kolej niemiecka — właśc. Pruska Kolej Wschodnia, linia kolejowa długości ok. 740 km, łącząca Berlin z Królewcem. [przypis edytorski]

Wschodnimi i Zachodnimi Indiami — tj. przynoszącymi zysk koloniami. [przypis edytorski]

wschodowy (daw.) — dziś: schodowy, odnoszący się do schodów. [przypis edytorski]

wschodowy (daw., gw.) — wchodowy, wejściowy. [przypis edytorski]