Aby móc stabilnie działać w 2026 roku, potrzebujemy Twojego wsparcia!
dowiedz się więcej

Wpłać
 
300 000 zł

Cześć, jestem Dominik. Jestem właścicielem Postęp Studio i razem z Wolnymi Lekturami od ponad dwóch lat realizujemy dla Was audiobooki, których możecie słuchać za darmo.

Z tego miejsca chciałbym Was też zaprosić do wspierania po prostu Wolnych Lektur, bo Wolne Lektury istnieją właśnie dzięki Wam i dzięki Wam mogą takie projekty tu działać. Tylko po prostu liczą na mały gest od Was, od Ciebie, który może przyczynić się do tego, żeby nasza kultura mogła dalej trwać, istnieć i zachować się na lata.

Zapraszam do wsparcia.

Wesprzyj Wolne Lektury — teraz, zanim zapomnisz
Strona główna
Informacje Ustawienia Spis treści

Wszystkie zasoby Wolnych Lektur możesz swobodnie wykorzystywać, publikować i rozpowszechniać pod warunkiem zachowania warunków licencji i zgodnie z Zasadami wykorzystania Wolnych Lektur.
Ten utwór jest w domenie publicznej.
Wszystkie materiały dodatkowe (przypisy, motywy literackie) są udostępnione na Licencji Wolnej Sztuki 1.3.
Fundacja Wolne Lektury zastrzega sobie prawa do wydania krytycznego zgodnie z art. Art.99(2) Ustawy o prawach autorskich i prawach pokrewnych. Wykorzystując zasoby z Wolnych Lektur, należy pamiętać o zapisach licencji oraz zasadach, które spisaliśmy w Zasadach wykorzystania Wolnych Lektur. Zapoznaj się z nimi, zanim udostępnisz dalej nasze książki.

Zasób opracowany na podstawie: Jan Kochanowski, Treny, Drukarnia Łazarzowa, wyd. 2, Kraków, 1583

Publikacja zrealizowana w ramach projektu Wolne Lektury (http://wolnelektury.pl). Reprodukcja cyfrowa wykonana przez Bibliotekę Narodową z egzemplarza pochodzącego ze zbiorów BN.

Opracowanie redakcyjne i przypisy: Aleksandra Sekuła, Olga Sutkowska, Piotr Wilczek.

Wydawca: Fundacja Nowoczesna Polska

Ilustracja na okładce: lunch bag and coffee cup, slightly everything@Flickr, CC BY 2.0.

Szacowany czas do końca: -
Jan Kochanowski, Treny, Tren V. (Jako oliwka mała pod wysokim sadem...)

Jan Kochanowski

Tren V. (Jako oliwka mała pod wysokim sadem...)

Tren VI. (Ucieszna moja śpiewaczko, Safo słowieńska...) → ← Tren IV. (Zgwałciłaś, niepobożna śmierci, oczy moje...)

Spis treści

      Jan KochanowskiTrenyTren V. (Jako oliwka mała pod wysokim sadem…)[1]

      1
      Jako oliwka mała pod wysokim sadem[2]
      Idzie[3] z ziemie[4] ku górze macierzyńskim szladem[5],
      Jeszcze ani gałązek, ani listków rodząc,
      Sama tylko dopiro[6] szczupłym prątkiem[7] wschodząc;
      5
      Tę, jesli ostre ciernie[8] lub rodne[9] pokrzywy
      Uprzątając, sadownik[10] podciął ukwapliwy[11],
      Mdleje[12] zaraz, a zbywszy[13] siły przyrodzonej[14],
      Upada przed nogami matki ulubionej.
      Takci sie mej namilszej Orszuli dostało:
      10
      Przed oczyma rodziców swoich rostąc[15], mało
      Od ziemie sie co[16] wznióswszy, duchem zaraźliwym[17]
      Srogiej śmierci otchniona[18], rodzicom troskliwym[19]
      U nóg martwa upadła. O zła Persefono[20],
      Mogłażeś tak wielu łzam[21] dać upłynąć płono[22]?

      Przypisy

      [1]

      W przypisach gwiazdką oznaczono wyrazy, które są używane do dziś, ale których znaczenie w Trenach jest odmienne od znaczenia obecnego. [przypis edytorski]

      [2]

      sad* (starop.) — drzewo owocowe. [przypis redakcyjny]

      [3]

      idzie* (starop.) — rośnie. [przypis redakcyjny]

      [4]

      z ziemie (forma starop.) — z ziemi. [przypis redakcyjny]

      [5]

      macierzyńskim szladem (starop.) — śladem matki, drzewa macierzyńskiego, zwanego tu sadem (w. 1). [przypis redakcyjny]

      [6]

      dopiro (starop.) — dopiero. [przypis redakcyjny]

      [7]

      szczupły prątek (starop.) — cienki pęd. [przypis redakcyjny]

      [8]

      ciernie* (daw.) — cierniste krzewy (np. tarnina, głóg). [przypis redakcyjny]

      [9]

      rodny (starop.) — urodzajny, bujny, plenny, rodzący. [przypis redakcyjny]

      [10]

      sadownik — ogrodnik zajmujący się owocami (por. czas. „sadzić”). [przypis redakcyjny]

      [11]

      ukwapliwy (starop.) — skwapliwy, śpieszący się, niecierpliwy. [przypis redakcyjny]

      [12]

      mdleć (daw.) — tracić siły, słabnąć, więdnąć. [przypis redakcyjny]

      [13]

      zbywszy (starop.) — pozbywszy się, utraciwszy. [przypis redakcyjny]

      [14]

      przyrodzony (daw.) — naturalny. [przypis redakcyjny]

      [15]

      rostąc (starop.; imiesł. od rość: rosnąć)— rosnąc. [przypis redakcyjny]

      [16]

      mało (…) co (starop.) — zaledwie, trochę. [przypis redakcyjny]

      [17]

      duch zaraźliwy — tchnienie zarazy lub porażająca zła siła, siła diabelska. [przypis redakcyjny]

      [18]

      otchniony (daw.) — owiany (zob. wyrazy „tchnąć”, „tchnienie”, „oddech”). [przypis redakcyjny]

      [19]

      troskliwy* (starop.) — stroskany, zatroskany. [przypis redakcyjny]

      [20]

      Persefona — tu: uosobienie śmierci. [przypis redakcyjny]

      [21]

      łzam (starop. forma C. lp. rodz. ż.) — łzom. [przypis redakcyjny]

      [22]

      płono (starop.) — daremnie, na próżno (dziś mówi się: „płonne nadzieje”). [przypis redakcyjny]

      Bezpieczne płatności zapewniają: PayU Visa MasterCard PayPal

      Dane do przelewu tradycyjnego:

      nazwa odbiorcy

      Fundacja Wolne Lektury

      adres odbiorcy

      ul. Marszałkowska 84/92 lok. 125, 00-514 Warszawa

      numer konta

      75 1090 2851 0000 0001 4324 3317

      tytuł przelewu

      Darowizna na Wolne Lektury + twoja nazwa użytkownika lub e-mail

      wpłaty w EUR

      PL88 1090 2851 0000 0001 4324 3374

      Wpłaty w USD

      PL82 1090 2851 0000 0001 4324 3385

      SWIFT

      WBKPPLPP

      Skopiuj link Skopiuj cytat
      Zakładka Istniejąca zakładka Notka
      Słuchaj od tego miejsca

      Pora na chwilę przerwy :)

      Podoba Ci się nasza biblioteka? Wesprzyj ją drobną wpłatą, a otrzymasz wcześniejszy dostęp do prapremier!

      Bez pomocy czytelników biblioteka przestanie się rozwijać. Wesprzyj Wolne Lektury 1,5% podatku!

      KRS: 0000070056
      Nazwa organizacji: Wolne Lektury

      Chcemy, aby każde dziecko w Polsce miało wygodny i bezpłatny dostęp do lektur szkolnych - zróbmy to razem! Wspieraj Wolne Lektury stałą wpłatą!
      Kliknij, by dowiedzieć się więcej >>>

      Wolne Lektury to biblioteka, która jest czynna 24 godziny na dobę i w dodatku można z niej korzystać bez wychodzenia z domu. No i można tam znaleźć mnóstwo klasycznych pozycji, również tych mniej oczywistych

      Barbara Klicka

      Znajdź nasze książki na Legimi! Za każdym razem, kiedy czytasz lub słuchasz Wolnych Lektur w księgarni Legimi, wspierasz naszą bibliotekę - DZIĘKUJEMY!

      Zapisz się na newsletter, a nie przegapisz naszych publikacji. Zawsze możesz zrezygnować. Kliknij i podaj adres email

      Przyjaciele Wolnych Lektur jako pierwsi mają dostęp do premierowych publikacji. Zadeklaruj stałą wpłatę i dołącz >>>

      Audiobooki Wolnych lektur znajdziesz też na naszym kanale na YouTube.
      Czy wiesz, że jeśli włączysz subskrypcję, to pomożesz uwolnić kolejną książkę?

      Kliknij obrazek, by subskrybować!

      Publiczne dotacje nigdy nie pokrywają wszystkich potrzeb biblioteki. Wsparcie czytelników jest niezbędne! Kliknij i dorzuć się!

      Pamiętasz, jak w szkolnej bibliotece były dwa egzemplarze książki, którą trzeba było przeczytać na pojutrze? Dzięki Wolnym Lekturom każdy uczeń ma dostęp do wielu potrzebnych mu lektur! Wesprzyj nas! Kliknij i dorzuć się!

      Dlaczego warto pamiętać o Kochanowskim, w jaki sposób zmiana akcentu może symbolizować bunt, jak rymować, aby prawie nikt nie zauważył, że rymujecie - wszystkiego dowiesz się słuchając Mistrzowskiej Szkoły Poezji.
      • NIP: 952-187-70-87
      • KRS: 0000070056
      • REGON: 017423865
      • Numer konta: 75 1090 2851 0000 0001 4324 3317
      Wolne Lektury to projekt prowadzony przez fundację Wolne Lektury.
      MKiDN
      Strona biblioteki Wolne Lektury powstała dzięki dofinansowaniu ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego pochodzących z Funduszu Promocji Kultury – państwowego funduszu celowego.