Aby móc stabilnie działać w 2026 roku, potrzebujemy Twojego wsparcia!
dowiedz się więcej

Wpłać
 
300 000 zł

Cześć, jestem Dominik. Jestem właścicielem Postęp Studio i razem z Wolnymi Lekturami od ponad dwóch lat realizujemy dla Was audiobooki, których możecie słuchać za darmo.

Z tego miejsca chciałbym Was też zaprosić do wspierania po prostu Wolnych Lektur, bo Wolne Lektury istnieją właśnie dzięki Wam i dzięki Wam mogą takie projekty tu działać. Tylko po prostu liczą na mały gest od Was, od Ciebie, który może przyczynić się do tego, żeby nasza kultura mogła dalej trwać, istnieć i zachować się na lata.

Zapraszam do wsparcia.

Wesprzyj Wolne Lektury — teraz, zanim zapomnisz
Strona główna
Informacje Ustawienia Spis treści

Wszystkie zasoby Wolnych Lektur możesz swobodnie wykorzystywać, publikować i rozpowszechniać pod warunkiem zachowania warunków licencji i zgodnie z Zasadami wykorzystania Wolnych Lektur.
Ten utwór jest w domenie publicznej.
Wszystkie materiały dodatkowe (przypisy, motywy literackie) są udostępnione na Licencji Wolnej Sztuki 1.3.
Fundacja Wolne Lektury zastrzega sobie prawa do wydania krytycznego zgodnie z art. Art.99(2) Ustawy o prawach autorskich i prawach pokrewnych. Wykorzystując zasoby z Wolnych Lektur, należy pamiętać o zapisach licencji oraz zasadach, które spisaliśmy w Zasadach wykorzystania Wolnych Lektur. Zapoznaj się z nimi, zanim udostępnisz dalej nasze książki.

Zasób opracowany na podstawie: Jan Kochanowski, Treny, Drukarnia Łazarzowa, wyd. 2, Kraków, 1583

Publikacja zrealizowana w ramach projektu Wolne Lektury (http://wolnelektury.pl). Reprodukcja cyfrowa wykonana przez Bibliotekę Narodową z egzemplarza pochodzącego ze zbiorów BN.

Opracowanie redakcyjne i przypisy: Aleksandra Sekuła, Olga Sutkowska, Piotr Wilczek.

Wydawca: Fundacja Nowoczesna Polska

Ilustracja na okładce: Jan Kochanowski nad zwłokami Urszulki, Jan Matejko (1838–1893), domena publiczna.

Szacowany czas do końca: -
Jan Kochanowski, Treny, Tren IX. (Kupić by cię, mądrości, za drogie pieniądze...)

Jan Kochanowski

Tren IX. (Kupić by cię, mądrości, za drogie pieniądze...)

Tren X. (Orszulo moja wdzięczna, gdzieś mi się podziała?...) → ← Tren VIII. (Wielkieś mi uczyniła pustki w domu moim...)

Spis treści

      Jan KochanowskiTrenyTren IX. (Kupić by cię, mądrości, za drogie pieniądze…)[1]

      1
      Kupić by cię[2], mądrości, za drogie pieniądze,
      Która (jesli prawdziwie mienią[3]) wszytki żądze,
      Wszytki ludzkie frasunki[4] umiesz wykorzenić[5],
      A człowieka tylko nie[6] w anioła odmienić[7],
      5
      Który nie wie, co boleść, frasunku nie czuje,
      Złym przygodam[8] nie podległ, strachom nie hołduje[9].
      Ty wszytki rzeczy ludzkie masz za[10] fraszkę sobie,
      Jednaką myśl[11] tak w szcześciu, jako i w żałobie[12]
      Zawżdy[13] niesiesz; ty śmierci namniej[14] sie nie boisz,
      10
      Bezpieczną[15], nieodmienną, niepożytą[16] stoisz.
      Ty bogactwa nie złotem, nie skarby wielkiemi,
      Ale dosytem[17] mierzysz[18] i przyrodzonemi[19]
      Potrzebami; ty okiem swym nieuchronionym[20]
      Nędznika[21] upatrujesz[22] pod dachem złoconym,
      15
      A uboższym nie zajźrzysz[23] szcześliwego mienia[24],
      Kto by jedno[25] chciał słuchać twego upomnienia.
      Nieszcześliwy ja człowiek, którym lata swoje
      Na tym strawił, żebych był ujźrzał progi[26] twoje.
      Terazem nagle z stopniów ostatnich[27] zrzucony
      20
      I miedzy insze[28], jeden z wiela[29], policzony.

      Przypisy

      [1]

      W przypisach gwiazdką oznaczono wyrazy, które są używane do dziś, ale których znaczenie w Trenach jest odmienne od znaczenia obecnego. [przypis edytorski]

      [2]

      kupić by cię — warto by cię kupić. [przypis redakcyjny]

      [3]

      mienić (starop.; tu forma 3 os. lm: mienią) — mówić, nazywać. [przypis redakcyjny]

      [4]

      frasunk a. frasunek (starop.; tu lm: frasunki) — zgryzota, smutek, strapienie. [przypis redakcyjny]

      [5]

      wykorzenić — wyrwać z korzeniem. [przypis redakcyjny]

      [6]

      tylko nie (starop.) — omal, o mało co. [przypis redakcyjny]

      [7]

      odmienić — tu: przemienić. [przypis redakcyjny]

      [8]

      przygodam (starop. forma C. lm rodz. ż.) — przygodom. [przypis redakcyjny]

      [9]

      nie hołdować — nie ulegać, nie poddawać się. [przypis redakcyjny]

      [10]

      mieć za (daw.) — uważać za. [przypis redakcyjny]

      [11]

      jednaka myśl — niezmienna postawa, nastrój. [przypis redakcyjny]

      [12]

      w żałobie — w smutku, w płaczu. [przypis redakcyjny]

      [13]

      zawżdy (starop.) — zawsze. [przypis redakcyjny]

      [14]

      namniej (starop.) — wcale; wcale nie. [przypis redakcyjny]

      [15]

      bezpieczny — tu: wolny od obaw, nie podlegający strachowi. [przypis redakcyjny]

      [16]

      niepożyty (starop.) — niezwyciężony, niezwruszony. [przypis redakcyjny]

      [17]

      dosyt (starop.; tu forma N. lp: dosytem) — zaspokojenie potrzeb, nasycenie; por. współczesne wyrażenie: najeść się do syta. [przypis redakcyjny]

      [18]

      mierzyć czym — oceniać ze względu na co. [przypis redakcyjny]

      [19]

      przyrodzony (daw.) — naturalny. [przypis redakcyjny]

      [20]

      nieuchroniony (starop.)— taki, przed którym nie można się uchronić, ukryć. [przypis redakcyjny]

      [21]

      nędznik (daw.) — biedak, człowiek nieszczęśliwy, nieszczęśnik (odcień znaczeniowy często pogardliwy). [przypis redakcyjny]

      [22]

      upatrywać (daw.) — szukać i umieć dojrzeć, oceniać. [przypis redakcyjny]

      [23]

      zajźrzeć (starop.; tu 2 os. lp: zajźszysz) — zazdrościć. [przypis redakcyjny]

      [24]

      szcześliwe mienie — mienie dostateczne, wystarczające i uczciwie nabyte. [przypis redakcyjny]

      [25]

      by jedno (starop.) — byleby, byleby tylko. [przypis redakcyjny]

      [26]

      progi (przen.) — siedziba. [przypis redakcyjny]

      [27]

      z stopniów ostatnich — z najwyższych stopni, wiodących do siedziby mądrości. [przypis redakcyjny]

      [28]

      miedzy insze (starop.) — między innych, pośród innych. [przypis redakcyjny]

      [29]

      jeden z wiela (starop.) — jeden z wielu. [przypis redakcyjny]

      Bezpieczne płatności zapewniają: PayU Visa MasterCard PayPal

      Dane do przelewu tradycyjnego:

      nazwa odbiorcy

      Fundacja Wolne Lektury

      adres odbiorcy

      ul. Marszałkowska 84/92 lok. 125, 00-514 Warszawa

      numer konta

      75 1090 2851 0000 0001 4324 3317

      tytuł przelewu

      Darowizna na Wolne Lektury + twoja nazwa użytkownika lub e-mail

      wpłaty w EUR

      PL88 1090 2851 0000 0001 4324 3374

      Wpłaty w USD

      PL82 1090 2851 0000 0001 4324 3385

      SWIFT

      WBKPPLPP

      Skopiuj link Skopiuj cytat
      Zakładka Istniejąca zakładka Notka
      Słuchaj od tego miejsca

      Pora na chwilę przerwy :)

      Podoba Ci się nasza biblioteka? Wesprzyj ją drobną wpłatą, a otrzymasz wcześniejszy dostęp do prapremier!

      1,5% podatku - to nic nie kosztuje! Wpisz
      KRS: 0000070056
      Nazwa organizacji: Wolne Lektury

      Chcemy, aby każde dziecko w Polsce miało wygodny i bezpłatny dostęp do lektur szkolnych - zróbmy to razem! Wspieraj Wolne Lektury stałą wpłatą!
      Kliknij, by dowiedzieć się więcej >>>

      Wspieram, bo uważam że dostęp do wiedzy powinien być darmowy. Sam często korzystam z zasobów wolnelektury.pl więc wspieram jak tylko mogę.

      Adam Fidusiewicz

      Znajdź nasze książki na Legimi! Za każdym razem, kiedy czytasz lub słuchasz Wolnych Lektur w księgarni Legimi, wspierasz naszą bibliotekę - DZIĘKUJEMY!

      Co nowego na Wolnych Lekturach? Dowiesz się z naszego newslettera. Kliknij, by się zapisać.

      Potrzebujemy Twojej pomocy! Wspieraj Wolne Lektury stałą wpłatą. Kliknij i zadeklaruj comiesięczne wsparcie >>>

      Audiobooki Wolnych lektur znajdziesz też na naszym kanale na YouTube.
      Czy wiesz, że jeśli włączysz subskrypcję, to pomożesz uwolnić kolejną książkę?

      Kliknij obrazek, by subskrybować!

      Bez wsparcia czytelników Wolne Lektury nie będą się rozwijać. Nie pozwól na to! Kliknij i dorzuć się!

      Pamiętasz, jak w szkolnej bibliotece były dwa egzemplarze książki, którą trzeba było przeczytać na pojutrze? Dzięki Wolnym Lekturom każdy uczeń ma dostęp do wielu potrzebnych mu lektur! Wesprzyj nas! Kliknij i dorzuć się!

      Dlaczego warto pamiętać o Kochanowskim, w jaki sposób zmiana akcentu może symbolizować bunt, jak rymować, aby prawie nikt nie zauważył, że rymujecie - wszystkiego dowiesz się słuchając Mistrzowskiej Szkoły Poezji.
      • NIP: 952-187-70-87
      • KRS: 0000070056
      • REGON: 017423865
      • Numer konta: 75 1090 2851 0000 0001 4324 3317
      Wolne Lektury to projekt prowadzony przez fundację Wolne Lektury.
      MKiDN
      Strona biblioteki Wolne Lektury powstała dzięki dofinansowaniu ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego pochodzących z Funduszu Promocji Kultury – państwowego funduszu celowego.