Aby móc stabilnie działać w 2026 roku, potrzebujemy Twojego wsparcia!
dowiedz się więcej

Wpłać
 
600 000 zł

Cześć ludzie!

Tu Patyczak, Brudne Dzieci Sida! Lubię biegać, lubię grać, ale czytać wprost uwielbiam. Dlatego wspieram skromnym, ale za to regularnym comiesięcznym zleceniem stałym Fundację Wolne Lektury. Napisałem nawet wiersz:

Czy wolisz czytać w domu, czy na łonie natury,
Zapraszam! Wspierajmy razem Fundację Wolne Lektury!

Wspieram Wolne Lektury!
Strona główna
Informacje Ustawienia Spis treści

Wszystkie zasoby Wolnych Lektur możesz swobodnie wykorzystywać, publikować i rozpowszechniać pod warunkiem zachowania warunków licencji i zgodnie z Zasadami wykorzystania Wolnych Lektur.
Ten utwór jest w domenie publicznej.
Wszystkie materiały dodatkowe (przypisy, motywy literackie) są udostępnione na Licencji Wolnej Sztuki 1.3.
Fundacja Wolne Lektury zastrzega sobie prawa do wydania krytycznego zgodnie z art. Art.99(2) Ustawy o prawach autorskich i prawach pokrewnych. Wykorzystując zasoby z Wolnych Lektur, należy pamiętać o zapisach licencji oraz zasadach, które spisaliśmy w Zasadach wykorzystania Wolnych Lektur. Zapoznaj się z nimi, zanim udostępnisz dalej nasze książki.

Zasób opracowany na podstawie: Jan Kochanowski, Treny, Drukarnia Łazarzowa, wyd. 2, Kraków, 1583

Publikacja zrealizowana w ramach projektu Wolne Lektury (http://wolnelektury.pl). Reprodukcja cyfrowa wykonana przez Bibliotekę Narodową z egzemplarza pochodzącego ze zbiorów BN.

Opracowanie redakcyjne i przypisy: Aleksandra Sekuła, Olga Sutkowska, Piotr Wilczek.

Wydawca: Fundacja Nowoczesna Polska

Ilustracja na okładce: tree shadows 3, slightly everything@Flickr, CC BY 2.0.

Szacowany czas do końca: -
Jan Kochanowski, Treny, Tren XI. (Fraszka cnota! - powiedział Brutus porażony...)

Jan Kochanowski

Tren XI. (Fraszka cnota! - powiedział Brutus porażony...)

Tren XII. (Żaden ojciec podobno barziej nie miłował...) → ← Tren X. (Orszulo moja wdzięczna, gdzieś mi się podziała?...)

Spis treści

      Jan KochanowskiTrenyTren XI[1]

      1
      «Fraszka cnota»[2], powiedział Brutus porażony[3].
      Fraszka, kto sie przypatrzy, fraszka z każdej strony.
      Kogo kiedy pobożność jego ratowała?
      Kogo dobroć przypadku złego[4] uchowała?
      5
      Nieznajomy[5] wróg[6] jakiś miesza ludzkie rzeczy[7],
      Nie mając ani dobrych, ani złych na pieczy[8].
      Kędy jego duch więnie[9], żaden nie ulęże[10]:
      Praw li, krzyw li[11], bez braku[12] każdego dosięże[13].
      A my rozumy swoje przedsię[14] udać chcemy[15],
      10
      Hardzi miedzy prostaki[16], że nic nie umiemy[17].
      Wspinamy sie do nieba, Boże tajemnice
      Upatrując[18], ale wzrok śmiertelnej źrzenice[19]
      Tępy na to; sny lekkie[20], sny płoche[21] nas bawią[22],
      Które sie nam podobno[23] nigdy nie wyjawią.
      15
      Żałości, co mi czynisz? Owa[24] już oboje
      Mam stracić — i pociechę, i baczenie[25] swoje?

      Przypisy

      [1]

      W przypisach gwiazdką oznaczono wyrazy, które są używane do dziś, ale których znaczenie w Trenach jest odmienne od znaczenia obecnego. [przypis edytorski]

      [2]

      fraszka cnota — cnota jest fraszką, cnota nic nie znaczy. [przypis redakcyjny]

      [3]

      Brutus porażony — pokonany; Brutus, reprezentant cnót rzymskich, zabójca Juliusza Cezara (44 r. p.n.e.), został pokonany przez Oktawiana Augusta pod Filippi (42 r. p.n.e.). Po klęsce popełnił samobójstwo i miał wtedy powiedzieć: „O nędzna cnoto, byłaś tedy tylko słowem, a ja cię czciłem jako coś rzeczywistego, ty zaś byłaś niewolnicą Losu”. [przypis redakcyjny]

      [4]

      przypadku złego — od złego przypadku. [przypis redakcyjny]

      [5]

      nieznajomy* (starop.) — nieznany. [przypis redakcyjny]

      [6]

      wróg* — tu: zła siła, diabelska siła, los, fatum, być może chodzi nawet o szatana. [przypis redakcyjny]

      [7]

      ludzkie rzeczy (daw.) — sprawy ludzkie. [przypis redakcyjny]

      [8]

      na pieczy (starop.) — w opiece (por. współczesne: mieć pieczę nad czymś). [przypis redakcyjny]

      [9]

      więnie (forma starop.) — powieje, zawieje. [przypis redakcyjny]

      [10]

      nie ulęże (forma starop.) — nie ulegnie w znaczeniu: nie schowa się, nie uchroni się. [przypis redakcyjny]

      [11]

      praw li, krzyw li (starop.) — czy to sprawiedliwy, czy to niesprawiedliwy. [przypis redakcyjny]

      [12]

      bez braku* (starop.) — bez wyboru, bez wyjątku. [przypis redakcyjny]

      [13]

      dosięże (forma starop.) — dosięgnie. [przypis redakcyjny]

      [14]

      przedsię (starop.) — mimo to, jednak. [przypis redakcyjny]

      [15]

      udać* — zalecić, przemycić coś, co nie ma prawdziwej wartości; rozumy swoje przedsię udać chcemy: przecież chcemy udawać rozumnych, rozsądnych. [przypis redakcyjny]

      [16]

      hardzi miedzy prostaki — dumni między prostakami. [przypis redakcyjny]

      [17]

      że* — tu: choć. [przypis redakcyjny]

      [18]

      upatrując — podpatrując. [przypis redakcyjny]

      [19]

      źrzenice (starop. forma D. lp rodz. ż.) — źrenicy. [przypis redakcyjny]

      [20]

      lekki* (starop.) — posiadający małą wartość. [przypis redakcyjny]

      [21]

      płochy (starop.) — niestały, posiadający małą wartość. [przypis redakcyjny]

      [22]

      bawić* (daw.) — zaprzątać uwagę, tu: zwodzić. [przypis redakcyjny]

      [23]

      podobno (starop.) — może, prawdopodobnie. [przypis redakcyjny]

      [24]

      owa (starop.) — słowo wyrażające możliwość, że coś się stanie. [przypis redakcyjny]

      [25]

      baczenie (starop.) — rozum, rozsądek. [przypis redakcyjny]

      Bezpieczne płatności zapewniają: PayU Visa MasterCard PayPal

      Dane do przelewu tradycyjnego:

      nazwa odbiorcy

      Fundacja Wolne Lektury

      adres odbiorcy

      ul. Marszałkowska 84/92 lok. 125, 00-514 Warszawa

      numer konta

      75 1090 2851 0000 0001 4324 3317

      tytuł przelewu

      Darowizna na Wolne Lektury + twoja nazwa użytkownika lub e-mail

      wpłaty w EUR

      PL88 1090 2851 0000 0001 4324 3374

      Wpłaty w USD

      PL82 1090 2851 0000 0001 4324 3385

      SWIFT

      WBKPPLPP

      x
      Skopiuj link Skopiuj cytat
      Zakładka Istniejąca zakładka Notka
      Słuchaj od tego miejsca

      Pora na chwilę przerwy :)

      Podoba Ci się nasza biblioteka? Wesprzyj ją drobną wpłatą, a otrzymasz wcześniejszy dostęp do prapremier!

      Lektury szkolne za darmo dla wszystkich dzieciaków? To możliwe! Wesprzyj Wolne Lektury 1,5% podatku!
      KRS: 0000070056
      Nazwa organizacji: Wolne Lektury

      Chcemy, aby każde dziecko w Polsce miało wygodny i bezpłatny dostęp do lektur szkolnych - zróbmy to razem! Wspieraj Wolne Lektury stałą wpłatą!
      Kliknij, by dowiedzieć się więcej >>>

      Nie umiem błyskotliwie odpowiedzieć na pytanie o to, dlaczego warto wspierać Wolne Lektury. Jedyna rozsądna, jaka się nasuwa, brzmi następująco: Wolne Lektury należy wspierać, bo są.

      Filip Springer

      Znajdź nasze książki na Legimi! Za każdym razem, kiedy czytasz lub słuchasz Wolnych Lektur w księgarni Legimi, wspierasz naszą bibliotekę - DZIĘKUJEMY!

      Co nowego na Wolnych Lekturach? Dowiesz się z naszego newslettera. Kliknij, by się zapisać.

      Potrzebujemy Twojej pomocy! Wspieraj Wolne Lektury stałą wpłatą. Kliknij i zadeklaruj comiesięczne wsparcie >>>

      Audiobooki Wolnych lektur znajdziesz też na naszym kanale na YouTube.
      Czy wiesz, że jeśli włączysz subskrypcję, to pomożesz uwolnić kolejną książkę?

      Kliknij obrazek, by subskrybować!

      Zrób sobie prezent i wesprzyj Wolne Lektury – zaowocują nowymi książkami! Kliknij i dorzuć się!

      Nie wystarczy zeskanować książkę. Tekst musi jeszcze przejść proces redakcji językowej i technicznej oraz podwójną korektę. Sam widzisz, że to dużo pracy! Dlatego potrzebujemy Twojego wsparcia! Kliknij i dorzuć się!

      Dlaczego warto pamiętać o Kochanowskim, w jaki sposób zmiana akcentu może symbolizować bunt, jak rymować, aby prawie nikt nie zauważył, że rymujecie - wszystkiego dowiesz się słuchając Mistrzowskiej Szkoły Poezji.
      • NIP: 952-187-70-87
      • KRS: 0000070056
      • REGON: 017423865
      • Numer konta: 75 1090 2851 0000 0001 4324 3317
      Wolne Lektury to projekt prowadzony przez fundację Wolne Lektury.
      MKiDN
      Strona biblioteki Wolne Lektury powstała dzięki dofinansowaniu ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego pochodzących z Funduszu Promocji Kultury – państwowego funduszu celowego.