Aby móc stabilnie działać w 2026 roku, potrzebujemy Twojego wsparcia!
dowiedz się więcej
Przypisy
Pierwsza litera: wszystkie | 0-9 | A | B | C | D | E | F | G | H | I | J | K | L | M | N | O | P | Q | R | S | T | U | V | W | X | Y | Z
Według typu: wszystkie | przypisy autorskie | przypisy redaktorów Wolnych Lektur | przypisy źródła | przypisy tłumacza | przypisy tradycyjne
Według kwalifikatora: wszystkie | anatomiczne | angielski, angielskie | arabski | architektura | astronomia | austriacki | białoruski | biologia, biologiczny | bez liczby pojedynczej | botanika | celtycki | chemiczny | chiński | czasownik | czeski | dopełniacz | dawne | drukarstwo, drukowany | dziecięcy | ekonomiczny | filozoficzny | fizyka | francuski | frazeologia, frazeologiczny | geografia, geograficzny | geologia | grecki | gwara, gwarowe | handel, handlowy | hebrajski | hinduski | historia, historyczny | hiszpański | holenderski | ironicznie | islandzki | japoński | język, językowy, językoznawstwo | łacina, łacińskie | literacki, literatura | liczba mnoga | matematyka | medyczne | mineralogia | mitologia | mitologia germańska | mitologia grecka | mitologia rzymska | muzyczny | nieodmienny | niemiecki | norweski | obelżywie | poetyckie | pogardliwe | polski | polityczny | portugalski | pospolity | potocznie | prawo, prawnicze | przenośnie | przestarzałe | przymiotnik | przysłowiowy | przysłówek | psychologia, psychologiczny | regionalne | religijny, religioznawstwo | rodzaj męski | rodzaj nijaki | rosyjski | rodzaj żeński | rzadki | rzeczownik | rzymski | sportowy | środowiskowy | staropolskie | starożytny | szwedzki | teatralny | techniczny | turecki | ukraiński | węgierski | włoski | wojskowy | wschodni | wulgarne | żartobliwie | zdrobnienie | żeglarskie | zoologia
Według języka: wszystkie | English | français | Deutsch | lietuvių | polski
Znaleziono 172482 przypisów.
nie znaczyż to (daw.) — konstrukcja z partykułą -że, skróconą do -ż; znaczenie: czy nie znaczy to, czyż nie znaczy to. [przypis edytorski]
nie znać — nie widać. [przypis redakcyjny]
nie znać — tu: nie widać. [przypis edytorski]
Nie znajdują się nigdy martwych zwierząt kości (…) — Rzeczywiście, nie ma przykładu, aby znaleziono kiedy szkielet zdechłego zwierza. [przypis autorski]
Nie znajem nikakij Syrowatej (z ukr.) — Nie znamy żadnej Syrowatej. [przypis edytorski]
Nie znaju (ros.) — nie wiem. [przypis edytorski]
nie znalazł się był — konstrukcja dawnego czasu zaprzeszłego, tj. wyrażająca czynność wcześniejszą od tej wyrażonej zwykłym czasem przeszłym; znaczenie: nie znalazł się wcześniej, uprzednio. [przypis edytorski]
nie znalazłaby się była — daw. forma czasu zaprzeszłego, wyrażająca czynność wcześniejszą od wydarzeń opisywanych w czasie przeszłym. [przypis edytorski]
nie znaleziono w domu jego, tylko dwa chleby — nie znaleziono w jego domu nic więcej, tylko dwa chleby. [przypis edytorski]
nie znał innej muzyki jak bęben i piszczałkę — bębny i piszczałki przygrywały podczas marszu na wojnę. [przypis edytorski]
nie znał Josefa — „Zachowywał się tak, jak gdyby nie znał [Josefa]”, Raszi do 1:8. [przypis tradycyjny]
nie znam dnia śmierci mojej — «Kiedy człowiek zbliża się do wieku, w którym zmarli jego rodzice, może niepokoić się na pięć lat przedtem i przez pięć lat potem. Icchak miał 123 lata», a jego matka zmarła w wieku 127 lat, zob. Raszi do 27:2. [przypis edytorski]
nie znam, jak w mariasza króli; gdy się z nimi kozyrna połączy dziewczyna, to sobie ze czterdziestu choć na dyszlu walę — niezbyt jasna wypowiedź odnosząca się do wygranej w karty, jaką zapewnia połączenie króla i damy tego samego koloru (atutowego: 40 punktów), zawierająca też aluzję do bicia króli (w rozumieniu: władców). [przypis edytorski]
Nie znam praw Twego imperium — Prawa Indian zmuszały Inków do poślubiania swych sióstr, a gdy ich nie mieli, do wzięcia za żonę najstarszej księżniczki krwi inkaskiej, która była Dziewicą Słońca. [przypis autorski]
Nie znam się ku tym — nie przyznaję się do tych. [przypis redakcyjny]
Nie znamy żadnych praw (…) miliony stuleci stapiają się w jednej sekundzie — S. Przybyszewski, Na drogach duszy, s. 18. [przypis autorski]
Nie znamy żadnych praw (…) skoro jest potężny — S. Przybyszewski, Na drogach duszy, s. 18. [przypis autorski]
nie zniósłby był — przykład użycia czasu zaprzeszłego, wyrażającego czynność wcześniejszą niż opisana czasem przeszłym lub, jak w tym przypadku, niezrealizowaną możliwość. [przypis edytorski]
nie zorywa — nie orze, nie uprawia. [przypis edytorski]
nie zostawaj — nie zostawiaj, nie opuszczaj. [przypis redakcyjny]
nie zostawicie zeń do rana — „Bo jeśli coś zostawicie, nie będzie wiadomo, kiedy był obowiązkowy czas spożywania tego baranka”, Chizkuni do 12:10. [przypis tradycyjny]
Nie zostawiłam tutaj żadnego dziedzica — tu i dalej nawiązania do wiersza Juliusza Słowackiego Testament mój. [przypis edytorski]
nie zrealizowałam — tu: z ang. I haven't realized: nie zauważyłam, nie zdałam sobie sprawy. [przypis edytorski]
Nie zrobiliście tego z obawy przed ówczesną potęgą Teb — Ależ tak! Idealizowanie historii rozpoczął Isokrates. [przypis tłumacza]
Nie zrobiłem nic tak głupio, jak to zakochani [zwykli robić] — tzn. nie zdradziłem się żadnym nieopatrznym słowem. [przypis tłumacza]
nie zrozumie się (starop.) — [tu:] nie zgadza [się]. [przypis redakcyjny]
nie zrozumieli jeden mowy drugiego — według żydowskiej tradycji na świecie istnieje 70 języków, co wynika z poprzedniego rozdziału, w którym wymienionych jest 70 potomków Noacha, por. Talmud, Szabat 88b. [przypis edytorski]
nie zrywam, a palę kajdany — dziś popr.: nie zrywam kajdan, lecz [je] palę. [przypis edytorski]
nie zstał się (starop.) — nie dojrzał. [przypis redakcyjny]
nie zstawa (starop.) — nie starcza. [przypis redakcyjny]
nie zwalała (starop.) — nie zgadzała się (nie pozwalała). [przypis redakcyjny]
nie zwlekał — u Cylkowa: 'nie omieszkał'; uzasadnienie korekty: uwspółcześnienie. [przypis edytorski]
nie zwłoczyć — (daw.) nie zwlekać. [przypis edytorski]
Nie zwłócz — Nie zwlekaj. [przypis edytorski]
nie zwłócząc — dziś popr.: nie zwlekając. [przypis edytorski]
nie zwłócząc — nie zwlekając. [przypis edytorski]
nie zwoziło się (starop.) — nie uszło bezkarnie. [przypis redakcyjny]
Nie zwracajcie się ku bałwanom — czyli ku bożkom. Nie zwracajcie się do nich „nawet w sercu, by [choćby] na nich popatrzeć”, Ibn Ezra do 19:4 [1]. [przypis tradycyjny]
Nie zwracajcie się — „To ostzreżenie skierowane jest do samych nekromantów i zaklinaczy”, Raszi do 19:31 [1]. [przypis tradycyjny]
nie zwrócił uwagi i na to — „Ani na cud laski, która zmieniła się w węża, ani na ten [znak] z krwią”, Raszi do 7:23. [przypis tradycyjny]
nie zwyciężą, jak w przemądrym dramacie Ibsena, Haakonowie, zaś ulegną Skule'owie — chodzi o dramat z wczesnego okresu twórczości Henryka Ibsena (1828–1906) pt. Pretendenci do tronu (oryg. Kongs-Emnerne, 1863). [przypis edytorski]
nie zwykli byli płakać — daw. forma czasu zaprzeszłego dla czynności wielokrotnej, powtarzalnej; znaczenie: nie mieli w zwyczaju płakać niegdyś (tzn. przed czasami opisywanymi); dziś tylko: nie płakali. [przypis edytorski]
nie zwykła była — konstrukcja daw. czasu zaprzeszłego, tj. wyrażająca czynność wcześniejszą od tej wyrażonej zwykłym czasem przeszłym. [przypis edytorski]
nie zwykła (starop. forma ort.) — dziś popr.: niezwykła. [przypis edytorski]
nie zwykłych (starop. forma ort.) — dziś popr.: niezwykłych. [przypis edytorski]
nie zyskasz rozbitej kopiejki… — w znaczeniu: „złamanego grosza” (razbityj — po ros. złamany, stłuczony). [przypis redakcyjny]
nie zyszczesz (daw.) — nie zyskasz. [przypis edytorski]
nie zżynaj — „Aby zatrzymać to dla siebie, jak żniwa z innych [lat]: te plony mają być dostępne darmowo dla wszystkich”, Raszi do 25:5 [2]. [przypis tradycyjny]
Nie żal, a zdumienie, nie wątpienie, a niepokój, nie gniew, a prośba — dziś popr.: nie żal, ale zdumienie, nie wątpienie, ale niepokój, nie gniew, ale prośba. [przypis edytorski]
nie żałuj grosika, nie żałuj — wers z ludowej pieśni dożynkowej. [przypis redakcyjny]
nie żałując bata — dla popędzania żołnierzy. [przypis tłumacza]
nie żartem (…) przestraszona — dziś: nie na żarty (…). [przypis edytorski]
Nie żądał płatnych odpustów (…) — Tu poeta powstaje na nadużycie niektórych jeszcze za jego czasów zepsutych duchownych, którzy frymarczyli indulgencjami [indulgencja — darowanie winy; red. WL] wydawanymi od stolicy apostolskiej z najczystszą myślą pobłażenia ewangelicznego. [przypis redakcyjny]
Nie żeby podnieść swoją doskonałość — Poeta tu zamierza z właściwą sobie mocą i potęgą słowa odpowiednią wzniosłemu przedmiotowi, o jakim ma mówić, odsłonić ludziom tajemnice stworzenia. Szereg idei następnych wierszy jest taki: Bóg stworzył świat nie dla samego siebie, ponieważ On jako źródło tego wszystkiego, co jest, posiadał wszystko. Bóg stworzył świat, żeby samego siebie przez swoje dzieło objawić. On stworzył zarazem aniołów, formę i materię (duszę i ciało) w części przez siebie bytujące, w części razem związane. I to, co On stworzył, było doskonałe. [przypis redakcyjny]
nie życzemy (starop.) — nie sprzyjamy. [przypis redakcyjny]
nie życzliwi (starop. forma ort.) — dziś popr.: nieżyczliwi. [przypis edytorski]
nie żyjem (daw.) — forma krótsza czasownika użyta w celu utrzymania rytmu jedenastozgłoskowca; forma podst.: nie żyjemy. [przypis edytorski]
nie żyw (starop. forma) — dziś: nieżywy. [przypis edytorski]
nieakuratność (daw.) — niepunktualność. [przypis edytorski]
nieakuratny (daw.) — niepunktualny. [przypis edytorski]
nieaprobata — dezaprobata; niezadowolenie. [przypis edytorski]
nieba drapacz (ang. skyscraper) — drapacz chmur, wysokościowiec. [przypis edytorski]
nieba Empirejskie — Empireum to miała być najwyższa sfera niebieska, w której przebywał sam Bóg. [przypis edytorski]
Nieba Empirejskie — wyrażenie znane chłopom z kolędy. [przypis autorski]
niebacznie (daw.) — nieostrożnie. [przypis edytorski]
niebacznie — nieostrożnie. [przypis edytorski]
niebacznie — nieuważnie, nieostrożnie. [przypis edytorski]
niebacznik (starop.) — ktoś nieopatrzny, zapamiętały. [przypis edytorski]
niebaczność — postępowanie nieuważne, nieprzemyślane; baczyć: uważać. [przypis edytorski]
niebaczny (daw.) — nieostrożny, niezwracający uwagi na to, co się dzieje. [przypis edytorski]
niebaczny (daw.) — nieostrożny. [przypis edytorski]
niebaczny — lekkomyślny. [przypis edytorski]
niebaczny — nieostrożny. [przypis edytorski]
niebaczny — nieuważny, nieostrożny. [przypis edytorski]
niebaczny (starop.) — nie mający baczenia na coś, czyli nie zwracający na coś uwagi, nieuważny, tu: nie przestrzegający ustalonego porządku rzeczy. [przypis redakcyjny]
niebaczny (starop.) — niewdzięczny. [przypis redakcyjny]
niebać się srogo stawiły (starop.) — konstrukcja z partykułą wzmacniającą -ci, skróconą co -ć; znaczenie: nieba ci się przedstawiły jako srogie (w srogiej postaci). [przypis edytorski]
niebam dostąpiła (starop. forma) — konstrukcja z przestawną końcówką czasownika; inaczej: dostąpiłam nieba. [przypis edytorski]
niebarwione — niesłużbowe. [przypis redakcyjny]
Niebawem Herod znalazł się w położeniu niemal bez wyjścia… — por. Starożytności XV, VI, 1; VI, 7 etc. X, 1–3. [przypis tłumacza]
Niebawem Karol V, mój pan, ma wyruszyć zbrojnie do Tunisu — 17 sierpnia 1534 Turcy zajęli Tunis i wygnali lokalnego władcę Muleya Hasana, wasala Habsburgów; w reakcji Karol V jesienią 1534 rozpoczął gromadzenie potężnej floty i armii ekspedycyjnej; w czerwcu 1535 zajął miasto i osadził ponownie Muleya Hasana na tronie. [przypis edytorski]
Niebawem wylądował w Judei człowiek, który w sztuce chytrości był daleko większym mistrzem… — por. Starożytności XVI, X, 1 etc. [przypis tłumacza]
Niebawem zaprzyjaźniliśmy się — spotkałem go później i znalazłem zupełnie przeobrażonym. O, jakim wielkim czarodziejem jest pan de Choiseul! Żadna z moich dawnych znajomości nie umknęła się jego metamorfozom. [przypis autorski]
niebawne (daw.) — takie, które nastąpi niebawem, wkrótce. [przypis edytorski]
niebawnie (daw.) — niebawem, wkrótce. [przypis edytorski]
niebawnie (daw.) — wkrótce, zaraz, niebawem. [przypis edytorski]
niebawnie — dziś popr.: niebawem. [przypis edytorski]
niebawnie — niebawem. [przypis edytorski]
niebawnie — niebawem; wkrótce. [przypis edytorski]
niebespieczeństwo (starop. forma ort.) — dziś: niebezpieczeństwo. [przypis edytorski]
niebespieczeństwo (starop. forma ort.) — dziś popr.: niebezpieczeństwo. [przypis edytorski]
niebespieczeństwo (starop. forma ort.) — niebezpieczeństwo. [przypis edytorski]
niebespiecznem (starop. forma ort.) — dziś: niebezpiecznym. [przypis edytorski]
niebespieczny (starop. forma ort.) — dziś popr.: niebezpieczny; groźny. [przypis edytorski]
niebespieczny (starop. forma ort.) — niebezpieczny. [przypis edytorski]
niebezność — niejasne, możliwy błąd źródła; może chodzić o „niebezpieczeństwo” bądź o „niezbędność”. [przypis edytorski]
Niebezpieczeństwa pracy nocnej i kopalnianej… — kto chce mieć jakiekolwiek pojęcie o wpływie pracy w kopalniach na kobiety, niechaj czyta Germinal Zoli. [przypis autorski]
niebezpieczeństwie życia — w oryg. niem. Lebensgefahr: śmiertelne niebezpieczeństwo, zagrożenie życia. [przypis edytorski]
niebezpieczeństwo — samolot znajdował się na wysokości 8500 m. n.p.m. Przebywanie na takiej wysokości, bez uprzedniego przygotowania, zawsze skutkuje chorobą wysokościową. Powietrze jest tak rzadkie, że oddychanie jest bardzo utrudnione. Autor, zdaje się, nie uwzględnił tego aspektu. [przypis edytorski]
niebezpieczeństwy — dziś popr. forma N. lm: niebezpieczeństwami. [przypis edytorski]
