Przypisy

bezdeń — przepaść, otchłań. [przypis edytorski]

bezdeń — tu: bezdenna otchłań. [przypis edytorski]

bezdno (neol.) — otchłań. [przypis edytorski]

bezdomnieć (neol.) — stawać się bezdomnym. [przypis edytorski]

bezdrożów (daw. forma) — dziś: bezdroży. [przypis edytorski]

bezdźwięki (neol.) — niewydający dźwięku. [przypis edytorski]

beze a. bez (tu gw.) — przez. [przypis edytorski]

beze — bez. [przypis edytorski]

beze krztu (starop. forma) — bez chrztu. [przypis edytorski]

beze mnie (gw.) — przeze mnie. [przypis edytorski]

bezeceństwo — coś okropnego, haniebnego, godnego pożałowania. [przypis edytorski]

bezeceństwo (daw.) — haniebne postępowanie, czyn budzący odrazę. [przypis edytorski]

bezeceństwo — haniebne postępowanie, czyn budzący odrazę. [przypis edytorski]

bezeceństwo — ohyda, postępowanie budzące odrazę, bezwstyd. [przypis edytorski]

bezecnik — człowiek pozbawiony czci, wyzuty z honoru. [przypis edytorski]

bezecny — nieprzyzwoity; niemający zasad moralnych. [przypis edytorski]

bezecny — nikczemny, podły. [przypis edytorski]

bezecny — nikczemny. [przypis edytorski]

bezecny — podły. [przypis edytorski]

bezecny (starop.) — nic niewarty. [przypis edytorski]

bezedna — otchłanie, bezdenne przepaści. [przypis edytorski]

bezedna — otchłanie (bezdenne). [przypis edytorski]

bezedno — bezdeń, otchłań, głębia bez dna. [przypis edytorski]

bezeń (daw.) — skrót od: bez niego. [przypis edytorski]

bezeń — połączenie przyimka z -ń, skróconą formą zaimka osobowego „on”; znaczenie: bez niego. [przypis edytorski]

bezera (daw.) — łajdak, niegodziwiec. [przypis edytorski]

bezformy (neol.) — nieposiadający formy. [przypis edytorski]

bezganny (neol.) — nienaganny. [przypis edytorski]

Bezgrzeszne lata — książka Kornela Makuszyńskiego, wydana w 1925 r. [przypis edytorski]

bezhałaśnie — dziś: bezgłośnie; bez hałasu. [przypis edytorski]

bezhołowie (reg.) — dezorganizacja. [przypis edytorski]

bezik — daw. gra w karty. [przypis edytorski]

bezik — dawna gra w karty. [przypis edytorski]

bezimieniec (neol.) — człowiek bez imienia; tu: metaforyczne nawiązanie do wymazania nazwy Polski z mapy Europy pa rozbiorach 1772–1795. [przypis edytorski]

Bezirk — powiat, okręg, rejon. [przypis edytorski]

bezjutrzny (neol.) — nieposiadający jutra; skupiony na teraźniejszości i nierobiący sobie nadziei na przyszłość. [przypis edytorski]

bezkres — pusta, rozległa przestrzeń, bez zauważalnych granic. [przypis edytorski]

bezkreśny — dziś: bezkresny; niemający kresu. [przypis edytorski]

bezkreśny — dziś popr.: bezkresny. [przypis edytorski]

bezkreśny — dziś popr.: bezkresny. [przypis edytorski]

bezlik — mnóstwo. [przypis edytorski]

bezlitośne — dziś: bezlitosne. [przypis edytorski]

bezlotki (biol.) — pingwiny. [przypis edytorski]

bezmian — daw. jednostka masy (także: przyrząd do ważenia, tzw. waga rzymska). [przypis edytorski]

bezmiar — ogromna ilość czegoś. [przypis edytorski]

bezmiesięczna (poet.) — bezksiężycowa. [przypis edytorski]

bezmoc — dziś: przemoc. [przypis edytorski]

bezmowny — niemy. [przypis edytorski]

bezmozgi — dziś popr. pisownia: bezmózgi. [przypis edytorski]

beznadziejnie — tu: nie dając nadziei. [przypis edytorski]

bezoar — kamień jelitowy, kulisty twór powstały w żołądku zwierzęcym z niestrawionych resztek pokarmu i sierści, uważany w średniowieczu za mający właściwości lecznicze i magiczne. [przypis edytorski]

bezoar — rzekomy kamień jelitowy; nagromadzenie niestrawionych substancji w żołądku zwierząt; w średniowieczu bezoary uważane były za talizmany, przypisywano im właściwości magiczne (źródła niezwykłej mocy) i lecznicze (używane były jako odtrutki). [przypis edytorski]

bezoar — substancja powstała w żołądku zwierzęcym z niestrawionych włókien roślinnych i sierści, uważana w średniowieczu za odtrutkę na dolegliwości żołądkowe; tu: napój magiczny. [przypis edytorski]

bezobilduodamas — poterius kalbėdamas. [przypis edytorski]

bezobrazje (ros. безобразие) — skandal, świństwo. [przypis edytorski]

bezokole (neol.) — miejsce lub stan poza czasem, poza wszelkimi okolicznościami, jak w terminie gramatycznym bezokolicznik. [przypis edytorski]

Bezpartyjny Blok Współpracy z Rządem — powołana po zamachu majowym partia, mająca za zadanie walczyć z „partyjniactwem” i konsolidować społeczeństwo wokół obozu sanacji. [przypis edytorski]

„bezpartyjny” dziennik — tj. powiązany z BBWR, prorządowym ugrupowaniem politycznym, które miało „bezpartyjność” w nazwie. [przypis edytorski]

Bezpieczne wycinając mu drogi, szli przed nim synowie Hefajstosa — tj. cieśle z siekierami; Hefajstos był patronem rzemiosł. [przypis edytorski]

bezpiecznie (starop. forma ort.) — dziś: bezpiecznie. [przypis edytorski]

bezpiecznie — tu: nie mając pieczy; niedbale. [przypis edytorski]

bezpieczność — dziś: bezpieczeństwo. [przypis edytorski]

bezpieczny — tu: pewien. [przypis edytorski]

bezpieczy — zabezpiecza. [przypis edytorski]

bezpięty — diabeł; według wierzeń ludowych diabeł miał kopyta zamiast ludzkich stóp, a zatem nie miał pięty. [przypis edytorski]

bezplenny — bezowocny. [przypis edytorski]

bezpłodne drzewo figowe — odniesienie do tekstu z Biblii o uzdrowieniu „bezpłodnych” miejsc w ciele i duszy (Mk 11, 11-25). [przypis edytorski]

bezpole, bezkrzewie, bezlesie — neologizmy oznaczające w kolejności przestrzeń bez pól, krzewów i lasów. [przypis edytorski]

Bezpośrednią przyczyną wojny rzymsko-żydowskiej było też niedopuszczenie pomnika Cezara do Świątyni w Jerozolimie — bezpośrednią przyczyną buntu przeciw władzy Rzymian, który przekształcił się w wojnę, była reakcja rzymskiego namiestnika na prowokację religijną jednego z miejscowych Greków przed budynkiem synagogi w mieście Cezarei, gdzie Grecy i Żydzi od dawna byli skonfliktowani, oraz zabranie przez namiestnika dużej kwoty ze skarbca świątynnego w Jerozolimie, rzekomo na potrzeby cesarza (Józef Flawiusz, Wojna żydowska II 14). [przypis edytorski]

bezpośrednio — w oryg. niem. unvermittelt: znienacka, nagle. [przypis edytorski]

bezpośrednio — w oryg. niem. unvermittelt: znienacka,nagle. [przypis edytorski]

bezpożyteczny — dziś: bezużyteczny. [przypis edytorski]

bezpożytek (neol.) — coś, co jest niepożyteczne. [przypis edytorski]

bezprawa — dziś raczej: bezprawna. [przypis edytorski]

bezprizorni (z ros. lp: беспризорный, biesprizorny) — potoczne określenie bezdomnych dzieci żyjących na ulicy w Rosji, najczęściej pozostających w konflikcie z prawem. [przypis edytorski]

bezprizornyj (ros. беспризорный) — pozbawiony opieki, nadzoru. [przypis edytorski]

bezprzestannie — bez ustanku. [przypis edytorski]

bezprzestannie (daw.) — nieustannie. [przypis edytorski]

bezprzestannie — dziś: nieustannie. [przypis edytorski]

bezprzeszkoda (neol.) — coś, co nie stawia żadnych przeszkód. [przypis edytorski]

bezprzytomnie — dziś: nieprzytomnie. [przypis edytorski]

bezrdzenny — tu: bezsensowny, bezproduktywny, bezużyteczny. [przypis edytorski]

bezrobota (neol.) — brak pracy. [przypis edytorski]

bezrok — rok następny. [przypis edytorski]

bezrówny (daw.) — niemający nikogo a. niczego równego sobie; niezrównany. [przypis edytorski]

bezruchy (neol.) — nieruchomy; pozostający bez ruchu. [przypis edytorski]

bezrządny (daw.) — anarchiczny; nieporządny; nierządny. [przypis edytorski]

bezsensowy — dziś popr.: bezsensowny. [przypis edytorski]

bezsilném — dziś popr. forma N. lp: bezsilnym. [przypis edytorski]

bezsilny — tu: zmęczony. [przypis edytorski]

bezsiła — bezsilność. [przypis edytorski]

bezsiła — bezsilność. [przypis edytorski]

bezsłowy — dziś popr. bezsłowny a. milczący. [przypis edytorski]

bezsumienny (neol.) — pozbawiony sumienia. [przypis edytorski]

bezsumienny — nie mający sumienia; nieetyczny w postępowaniu. [przypis edytorski]

bezśledny — taki, w którym nie można kogoś wyśledzić. [przypis edytorski]

beztroskliwe (przestarz.) — lekkomyślne. [przypis edytorski]

Bezugschein (niem.) — talon, bon. [przypis edytorski]

bezwargi (neol.) — niemający warg, pozbawiony warg. [przypis edytorski]

bezwarunkowie — dziś: bezwarunkowo. [przypis edytorski]