Przypisy

pielesz (daw.) — legowisko zwierzęcia; przen.: dom rodzinny, ognisko domowe; dziś tylko w lm: pielesze. [przypis edytorski]

pielesze (daw.) — dom, strony rodzinne. [przypis edytorski]

pienie (daw.) — pieśń. [przypis edytorski]

pienie (daw.) — pieśń, śpiew. [przypis edytorski]

pienie (daw.) — pieśń, śpiew. [przypis edytorski]

pienie (daw., reg.) — śpiew; biegną (…) za anielskich głosem pieni: biegną za głosem śpiewów anielskich. [przypis edytorski]

pienie (daw.) — śpiew. [przypis edytorski]

pienny (daw.) — tu: pienisty, spieniony. [przypis edytorski]

pierkos (daw.) — mężczyzna w podeszłym wieku strojący się jak młodzieniec. [przypis edytorski]

piernat (daw.) — cienki, nieprzeszywany (niepikowany) materac wypełniony pierzem; też: kołdra. [przypis edytorski]

pierno (daw.) — pieprzno. [przypis edytorski]

piersiami pracować (daw.) — głęboko, z wysiłkiem oddychać. [przypis edytorski]

pierst (daw.) — palec (rdzeń zachował się w słowie pierścień, oznaczającym to, co się na palec zakłada). [przypis edytorski]

pierścienisty (daw.) — tu: układający się w pierścienie. [przypis edytorski]

pierścienisty (daw.) — upierścieniony, ozdobiony pierścieniami. [przypis edytorski]

pierwej (daw.) — dawniej. [przypis edytorski]

pierwej (daw.) — najpierw, na początku; wcześniej. [przypis edytorski]

pierwej (daw.) — najpierw. [przypis edytorski]

pierwej (daw.) — najpierw; tu: prędzej. [przypis edytorski]

pierwej (daw.) — wcześniej. [przypis edytorski]

pierwiastek (daw.) — początek; zalążek. [przypis edytorski]

pierwiastek (daw.) — tu: element. [przypis edytorski]

pierwiastkowy (daw.) — pierwszy, początkowy. [przypis edytorski]

pierwiastkowy (daw.) — początkowy; pierwotny. [przypis edytorski]

pierwiastkowy (daw.) — początkowy, tu: wstępny. [przypis edytorski]

pierwosny (daw.) — pierwszy sen, tuż po zaśnięciu. [przypis edytorski]

pierzarka (daw.) — kobieta zajmująca się darciem pierza. [przypis edytorski]

pierzchać (daw.) — uciekać. [przypis edytorski]

pierzchnąć (daw.) — uciec. [przypis edytorski]

pieszą bym tu pątnicą szła (daw.) — tu: szła bym pieszo jako pątnica, czyli jako uczestniczka pielgrzymki. [przypis edytorski]

pieszczony (daw.) — pieszczotliwy, delikatny, wyszukany. [przypis edytorski]

pieszczony (daw.) — wypieszczony; delikatny, miły. [przypis edytorski]

pieszki (daw.) — na piechotę. [przypis edytorski]

pieścidło (daw.) — tu: zabawka; pieścidły — dziś popr.: pieścidłami. [przypis edytorski]

pieściwy (daw.) — dziś: czarujący. [przypis edytorski]

pieściwy (daw.) — powabny, nęcący, czarujący. [przypis edytorski]

pięciornasób (daw.) — pięciokrotnie. [przypis edytorski]

pięć kroć (daw.) — pięć razy tyle. [przypis edytorski]

pięćdziesięcia (daw.) — dziś: pięćdziesięciu. [przypis edytorski]

pięćdziesięciotrzechletni (daw.) — dziś: pięćdziesięciotrzyletni. [przypis edytorski]

piędź (daw.) — antropometryczna miara długości, wyznaczana przez odległość między końcem kciuka a końcem palca środkowego dłoni (względnie rozpiętość dłoni) i wynosząca ok. 20 cm. [przypis edytorski]

Piérwszym cię słowy złemi nie znieważył (daw.) — nie znieważyłem cię jako pierwszy złymi słowami. [przypis edytorski]

piętnowan (daw.) — skrócona forma r.m.; dziś: piętnowany. [przypis edytorski]

piętrowanie (daw.) — gromadzenie, piętrzenie. [przypis edytorski]

pikier (daw., z fr.) — ujeżdżacz koni. [przypis edytorski]

pikieta (daw.) — oddział żołnierzy strzegących kogoś lub czegoś. [przypis edytorski]

pilch (daw., gw.) — popielica, szary gryzoń wielkości szczura, aktywny nocą. [przypis edytorski]

pilen (daw.) — dziś: pilny. [przypis edytorski]

pilności (daw.) — starania. [przypis edytorski]

pilny (daw.) — czujny; uważny. [przypis edytorski]

pionier (daw.) — inżynier wojskowy. [przypis edytorski]

piórek (daw.) — dziś: piórko. [przypis edytorski]

pióry złotemi (daw.) — dziś popr.: piórami złotymi. [przypis edytorski]

pirata (daw.) — dziś popr. forma: pirat. [przypis edytorski]

pirata (daw.) — forma rzeczownika r.m. z końcówką -a w M lp (podobnie jak sędzia, poeta, cieśla i in.) dziś ustąpiła formie o końcówce zerowej: pirat. [przypis edytorski]

pisanie (daw.) — coś napisanego, pismo, list itp. [przypis edytorski]

pisany (daw.) — tu: malowany, ozdobny. [przypis edytorski]

pisarczyk (daw.) — pomocnik pisarza w urzędzie. [przypis edytorski]

pisarek (daw.) — urzędnik zatrudniony do przepisywania dokumentów. [przypis edytorski]

piszczek (daw.) — grający na piszczałce; surmacz. [przypis edytorski]

piszczek (daw.) — grajek; grający na piszczałce, surmacz. [przypis edytorski]

piszczy (daw.) — tryb rozkazujący, dziś: piszcz. [przypis edytorski]

piszczyk (daw., lekcew.) — pisarczyk; niższy urzędnik kancelaryjny, kancelista. [przypis edytorski]

piszczyk (daw., lekcew.) — pisarzyna, marny pisarz. [przypis edytorski]

piukać (daw.) — o ptaku: kwilić, świergotać. [przypis edytorski]

pjan a. pjany (daw.) — pijany. [przypis edytorski]

pjany (daw.) — dziś: pijany. [przypis edytorski]

pjany (daw.) — dziś popr.: pijany. [przypis edytorski]

pjany (daw.) — pijany. [przypis edytorski]

pjaństwo (daw.) — dziś: pijaństwo. [przypis edytorski]

plaga (daw.) — zwykle w lm: uderzenie batem lub kijem; baty. [przypis edytorski]

plaga (daw., zwykle w lm) — uderzenie kijem lub batem jako kara. [przypis edytorski]

plagi (daw.) — bicie, rózgi. [przypis edytorski]

plagi (daw.) — uderzenia batem, kijem, rózgą itp. [przypis edytorski]

plagi (daw.) — uderzenia, zwł. batem. [przypis edytorski]

planeta (…) pozbawiony (daw.) — dziś r.ż.: ta planeta. [przypis edytorski]

planety tego (daw., r.m.) — dziś popr. D. lp: planety tej (r.ż.). [przypis edytorski]

planta (daw.) — plan. [przypis edytorski]

plantacje (daw.) — planty: teren w mieście sztucznie obsadzony drzewami, krzewami i inną zielenią, służący do przechadzek i wypoczynku. [przypis edytorski]

plażyć (daw., gw.) — odpowiadać, służyć, wychodzić na dobre. [przypis edytorski]

plażyć (daw., gw.) — podobać się, służyć, iść na zdrowie. [przypis edytorski]

plażyć (daw.) — podobać się. [przypis edytorski]

plebański (daw.) — księży, proboszczowski. [przypis edytorski]

plecyma (daw.) — dziś popr. forma: plecami. [przypis edytorski]

plecyma (daw.) — dziś popr. forma: (za) plecami. [przypis edytorski]

plecyma (daw., gw.) — dziś popr.: plecami. [przypis edytorski]

pleczysty (daw.) — o szerokich plecach, dobrze zbudowany. [przypis edytorski]

plejzerowany (daw.) — ranny, zraniony. [przypis edytorski]

plemić (daw.) — wydawać plony, rodzić, płodzić, rozmnażać; plemić się: plenić się, mnożyć się. [przypis edytorski]

plenność (daw.) — zdolność do wydawania dużego plonu, płodność. [przypis edytorski]

plenny (daw.) — owocny. [przypis edytorski]

pleskać (daw.) — klaskać. [przypis edytorski]