Przypisy

poznawa (starop. forma) — poznaje; rozpoznaje. [przypis edytorski]

poznawają — dziś popr.: poznają. [przypis edytorski]

pozorną — tłumacz zaproponował zamiennie określenie: ułudną. [przypis edytorski]

pozorny (daw.) — efektowny. [przypis edytorski]

pozostać się — dziś: pozostać, zostać. [przypis edytorski]

pozostał ciemnym i milczącym — dziś: pozostał ciemny i milczący. [przypis edytorski]

pozostał niedościgłym — dziś raczej: pozostał niedościgły. [przypis edytorski]

pozostała letnią — dziś popr. forma: (…) letnia. [przypis edytorski]

pozostałą — midrasz uczy, że Jakub dostał od Labana do wypasu najsłabsze, chorowite i bezpłodne zwierzęta, zob. Raszi do 30:36. [przypis edytorski]

pozostałą — słowo pozostałą dodane przez Cylkowa. [przypis edytorski]

pozostałą — słowo pozostałą dodane przez Cylkowa, zgodnie z komentarzem Rasziego. [przypis edytorski]

pozostało pustym — dziś: pozostało puste. [przypis edytorski]

pozostałość — słowo pozostałość dodane przez Cylkowa. [przypis edytorski]

Pozostań niewinna (…) przyklaśniesz — fragm. tekstu dramatu Makbet Shakespeare'a w tłum. Krystyny Berwińskiej (wyd. Warszawa 1959). [przypis edytorski]

pozostańmyż (daw.) — konstrukcja z partykułą wzmacniającą -że, skróconą do -ż; znaczenie: pozostańmy koniecznie, pozostańmy przecież itp. [przypis edytorski]

pozostawcie mnie co mojego — pozostawcie mnie to, co do mnie należy. [przypis edytorski]

pozować na Alcesta, postępując jak Filint — Alcest i Filint to postacie z Mizantropa Moliera. [przypis edytorski]

pozować na Katona — starać się zachować honor, pozostać niezłomnym, na wzór Katona Starszego (234–149 p.n.e.), rzymskiego wojskowego i polityka, nieprzejednanego orędownika wojny z Kartaginą i ograniczania wpływów greckich, nieufnego wobec nie-Rzymian, piewcy cnót obywatelskich i republiki. [przypis edytorski]

pozową — dziś forma 3.os.lm: pozwą, przyzwą. [przypis edytorski]

pozowie (starop.) — pozwie do sądu. [przypis edytorski]

pozór (daw.) — tu: pretekst. [przypis edytorski]

pozór (daw.) — tu: wygląd. [przypis edytorski]

pozór (daw.) — wygląd; postawa ciała. [przypis edytorski]

pozór (daw.) — wygląd. [przypis edytorski]

pozór (daw.) — wygląd; straszny pozorem: straszny z wyglądu. [przypis edytorski]

pozór (daw.) — wygląd zewnętrzny. [przypis edytorski]

pozór (daw.) — zewnętrzna świetność. [przypis edytorski]

pozór (tu daw.) — wygląd. [przypis edytorski]

pozór — tu: uwaga, baczenie. [przypis edytorski]

pozór — tu: wygląd. [przypis edytorski]

pozór — zewnętrzny wygląd, często nieodpowiadający stanowi faktycznemu. [przypis edytorski]

pozrzeć — dziś popr.: pożreć. [przypis edytorski]

pozwala (…) ochrzcić swego syna (…) — patrz zwrotka pieśni XXIII: „Uzyskała Krymhilda (…) radowano”. [przypis edytorski]

pozwolenie iść — pozwolenie, aby iść. [przypis edytorski]

pozwoleństwo (daw.) — pozwolenie. [przypis edytorski]

pozwolony na co (starop.) — do jakiego użycia pozwolono ci go (gniew) mieć (żywić w sobie). [przypis edytorski]

pozwolony (starop. forma) — tu: ten, którego pozwolono [wódz pozwolił] wziąć ze sobą. [przypis edytorski]

pozwy — dziś popr. forma N.lm: pozwami. [przypis edytorski]

pozycja — tu: położenie, sytuacja. [przypis edytorski]

pozyszcze — dziś: pozyska. [przypis edytorski]

pozytywa (daw.) — urządzenie mechaniczne, odtwarzające muzykę zapisaną na specjalnych dziurkowanych kartach, które sterują piszczałkami. [przypis edytorski]

pozytywek — katarynka. [przypis edytorski]

pozytywizm, determinizm — charakterystyczne dla 2 poł. XIX w. kierunki myślenia, uznające za jedyny przedmiot badania naukowego realne, konkretne fakty oraz zasadę przyczynowego związku rzeczy za podstawowe prawo rozwoju naturalnego i społecznego. [przypis edytorski]

pozytywizm (filoz.) — kierunek filozoficzny głoszący, że jedyną pewną wiedzą jest wiedza naukowa, zdobywana tylko dzięki pozytywnej weryfikacji teorii za pomocą empirycznej metody naukowej. [przypis edytorski]

pozytywizm (filoz.) — kierunek filozoficzny głoszący, że jedyną pewną wiedzą jest wiedza naukowa, zdobywana tylko dzięki pozytywnej weryfikacji teorii za pomocą empirycznej metody naukowej; jeden z głównych nurtów filozofii w XIX i XX w. [przypis edytorski]

pozytywka (daw.) — „instrument muzyczny na kształt małych organów” (słownik Lindego 1858), dziś: rodzaj małej katarynki, samogrającej po nakręceniu; w oryginale u Platona: σῦριγξ, syringa, czyli fletnia Pana, instrument muzyczny złożony z rzędu trzcinowych lub drewnianych piszczałek. [przypis edytorski]

pozytywka (daw.) — „instrument muzyczny na kształt małych organów” (słownik Lindego 1858), dziś: rodzaj małej katarynki, samogrającej po nakręceniu; w oryginale σῦριγξ, syringa, czyli fletnia Pana, instrument muzyczny złożony z rzędu trzcinowych lub drewnianych piszczałek. [przypis edytorski]

pozytywny — tu: o poglądach pozytywistycznych. [przypis edytorski]

pozytywny (z łac. positivus: oparty na faktach, uzasadniony) — tu: pewny, konkretny. [przypis edytorski]

pozytywny (z łac. positivus: oparty, uzasadniony) — tu zapewne: ustalony, pewny. [przypis edytorski]

Pozzi (wł.) — studnie. [przypis edytorski]

Pozzuoli — miasto i gmina we Włoszech, w regionie Kampania, w prowincji Neapol. [przypis edytorski]

poźgany — podźgany. [przypis edytorski]

poźną — dziś popr. pisownia: późną. [przypis edytorski]

poźniejszy — dziś popr. pisownia: późniejszy. [przypis edytorski]

poźniéj — dziś popr. pisownia: później. [przypis edytorski]

poźny — dziś popr.: późny. [przypis edytorski]

poźreć (gw.) — spojrzeć. [przypis edytorski]

poźryj — spójrz. [przypis edytorski]

poźrzeć (daw., gw.) — spojrzeć. [przypis edytorski]

poźrzeć (daw.) — spojrzeć. [przypis edytorski]

poźrzeć (starop.; tu forma 3 os, lp: pojźry) — spojrzeć. [przypis edytorski]

poźrzyj — spojrzyj. [przypis edytorski]

pożałujcie (tu z ros. пожалуйте) — proszę ze mną. [przypis edytorski]

pożałujtie (ros.) — proszę ze mną. [przypis edytorski]

pożar — tu: nazwa psa gończego. [przypis edytorski]

Pożar z Kruczkiem — nazwy psów gończych. [przypis edytorski]

pożarnaja komanda (ros.) — drużyna strażacka. [przypis edytorski]

pożarnym blask — blask pożaru. [przypis edytorski]

pożądać będziesz — u Cylkowa 'do męża twego żądza twoja'; zmiana dla klarowności tekstu polskiego, 'pożądanie' wydaje się bardziej precyzyjne w kontekście tego wersetu. [przypis edytorski]

pożądać — tu: pragnąć. [przypis edytorski]

pożądańszy — dziś popr.: bardziej pożądany. [przypis edytorski]

pożądny (starop.) — tu: pożądany; upragniony. [przypis edytorski]

pożegnać gospodynią (daw.) — dziś: (…) gospodynię. [przypis edytorski]

„Pożegnanie” Schuberta — pieśń Adieu!, opublikowana w Paryżu ok. 1835, opisana na stronie tytułowej jako kompozycja „F. Schuberta”, z francuskim tekstem Edouarda Belangera; jednak prawdziwym autorem muzyki był August Heinrich von Weyrauch (1788–1865), który skomponował ją do tekstu wiersza Karla Friedricha Gottloba Wetzego i wydał w 1824 pod tytułem Nach Osten (Na wschód); pieśń zyskała sobie popularność, często łączono ją z nazwiskiem Franza Schuberta (1797–1828), znanego austriackiego kompozytora muzyki romantycznej, i umieszczano w zbiorach jego utworów. [przypis edytorski]

Pożegnanie — w wydaniu źródłowym pod tytułem podano melodię w zapisie nutowym. Tadeusz Boy-Żeleński pisze: Melodie zamieszczone w tym zbiorku zaczerpnięte są bądź z naszych popularnych, bądź też z paryskich motywów. [przypis edytorski]

Pożegnanie — wiersz napisany ok. 1800 r. i ogłoszony w dodatkach do Fausta. [przypis edytorski]

pożegnawczy — dziś popr.: pożegnalny. [przypis edytorski]

pożenąć (daw.) — pognać. [przypis edytorski]

pożenie (daw., gw.) — forma dokonana 3.os.lp od daw. żenąć: wygnać; pogna. [przypis edytorski]

pożenie (daw.) — pogna; tu: uleci. [przypis edytorski]

pożenie (daw.) — pogoni; forma 3.os.lp od żenąć: gnać, pędzić. [przypis edytorski]

pożenie (daw., starop.) — pogoni. [przypis edytorski]

pożeniem (daw.) — pognamy, popędzimy. [przypis edytorski]

Pożeracze gazet — tu w tekście umieszczono ilustrację z podpisem: Pożeracz gazet (rys. K. Sichulski z „Liberum Veto”). [przypis edytorski]

pożerca — dziś: pożeracz. [przypis edytorski]

pożoga — pożar. [przypis edytorski]

pożoga — wielki ogień, pożar. [przypis edytorski]

pożoga — wielki ogień, pożar; tu: przen. o upale. [przypis edytorski]

pożoga — wielki, szerzący się ogień, ogromny pożar. [przypis edytorski]

pożoną (daw.) — pogonią; forma 3.os.lm od żenąć: gnać, pędzić. [przypis edytorski]

pożrzeć — dziś popr.: pożreć. [przypis edytorski]

pożycz mi noża — popr.: pożycz mi nóż. [przypis edytorski]

pożyczę ci książeczki — w XVII w. książki były rzadkie i bardzo drogie. [przypis edytorski]

pożyczka — włosy z boku głowy zaczesane do góry, maskujące łysinę. [przypis edytorski]

pożyczyła jej balii — dziś popr.: pożyczyła jej balię. [przypis edytorski]

pożyczyłem był — przykład użycia czasu zaprzeszłego, wyrażającego czynność wcześniejszą niż opisana czasem przeszłym lub niezrealizowaną możliwość; dziś: pożyczyłem. [przypis edytorski]

pożyczyłem mu sto talarów — od XV do do połowy XIX w. w Hiszpanii oraz w obu Amerykach powszechnie używano srebrnych dolarów hiszpańskich (talarów), od których pochodzi nazwa waluty Stanów Zjednoczonych. [przypis edytorski]

pożyć czego (starop.) — doświadczyć czego; pożywiesz wielikiej męki: doświadczysz wielkiego cierpienia. [przypis edytorski]

pożyć (daw.) — pokonać. [przypis edytorski]