Wesprzyj Wolne Lektury 1,5% podatku — to nic nie kosztuje! Wpisz KRS 00000 70056 i nazwę fundacji Wolne Lektury do deklaracji podatkowej. Masz czas tylko do końca kwietnia :)
Przypisy
Pierwsza litera: wszystkie | 0-9 | A | B | C | D | E | F | G | H | I | J | K | L | M | N | O | P | Q | R | S | T | U | V | W | X | Y | Z
Według typu: wszystkie | przypisy autorskie | przypisy redaktorów Wolnych Lektur | przypisy źródła | przypisy tłumacza | przypisy tradycyjne
Według kwalifikatora: wszystkie | angielski, angielskie | architektura | biologia, biologiczny | botanika | celtycki | chemiczny | dawne | francuski | frazeologia, frazeologiczny | gwara, gwarowe | hebrajski | historia, historyczny | łacina, łacińskie | literacki, literatura | matematyka | medyczne | mitologia germańska | mitologia grecka | mitologia rzymska | muzyczny | niemiecki | obelżywie | poetyckie | pogardliwe | portugalski | potocznie | przenośnie | przestarzałe | regionalne | religijny, religioznawstwo | rodzaj nijaki | rosyjski | rzadki | środowiskowy | staropolskie | turecki | ukraiński | wulgarne | żartobliwie | żeglarskie | zoologia
Według języka: wszystkie | Deutsch | polski
Znaleziono 7941 przypisów.
W tym samym roku Pańskim do Angli, o dziwo, przywieziono indyki, herezję, chmiel, piwo — ok. 1531 r. król Henryk VIII spowodował oderwanie kościoła angielskiego od papiestwa, a z Ameryki przywieziono indyki i chmiel do produkcji piwa. [przypis edytorski]
W tym się nam okazała miłość a łaskawość zbawiciela naszego Boga, iż nie z uczynków naszych, ale z miłosierdzia jego jestechmy zbawieni — Tt 3, 4–5. [przypis edytorski]
w tym smutnym skądinąd kierunku — w innym wydaniu: „w tym smutnym skądinąd położeniu” (B. Leśmian, Przygody Sindbada Żeglarza, Czytelnik, Warszawa 1957). [przypis edytorski]
w tym (starop. forma) — dziś popr.: wtem; nagle, naraz. [przypis edytorski]
w tym (starop.) — tu: wtem, nagle, naraz. [przypis edytorski]
w tym trakcie — w trakcie tego, w tym czasie. [przypis edytorski]
w tym tylko błądzisz, / Że wielu serca twemu podobnymi sądzisz — mylisz się tylko sądząc, że wielu ma serce podobne do twojego. [przypis edytorski]
w tym waszmościankaś biegła — w tym jesteś waszmościanka biegła; być biegłym w czymś: znać się na czymś dobrze. [przypis edytorski]
w tym wszystkim złość nic nie miała — złość (względnie: zło, zła wola) nie miała w tym żadnego udziału. [przypis edytorski]
W tymechmy poznali miłość szczyrą bożą, iż on za nas położył żywot swój — 1 J 3,16. [przypis edytorski]
w tyrreńskiej fali — w Tybrze. [przypis edytorski]
w — u Cylkowa: 'na'; uzasadnienie korekty: uniknięcie nieporozumienia, chodzi o 'drogę' w znaczeniu 'czasu trwania podróży'. [przypis edytorski]
w uczciwe swoje urażony (starop.) — tzn. doznawszy ujmy na honorze. [przypis edytorski]
w uczciwości (daw.) — w poważaniu. [przypis edytorski]
w udziele — dziś popr. forma Msc.lp: w udziale. [przypis edytorski]
w udziele — dziś popr.: w udziale. [przypis edytorski]
w uniwersytecie — dziś popr.: na uniwersytecie. [przypis edytorski]
w uniwersytecie na Krakowskim Przedmieściu — przy ulicy Krakowskie Przedmieście w Warszawie znajduje się Uniwersytet Warszawski. [przypis edytorski]
w uściech (daw.) — dziś popr.: w ustach. [przypis edytorski]
w uściech — daw. forma Msc. lm., dziś: w ustach. [przypis edytorski]
w uściech (daw. forma) — w ustach (tj. tu: w słowach, w deklaracjach słownych). [przypis edytorski]
w uściech (daw.) — w ustach. [przypis edytorski]
w uściech — dziś popr. forma Msc.lp: w ustach [przypis edytorski]
w uściech — dziś popr. froma Msc.lp: w ustach. [przypis edytorski]
w uściech — dziś popr.: w ustach. [przypis edytorski]
W uwadze przytoczę jeszcze jedną scenę z komedii Beaumonta i Fletchera — uwaga Lessinga: The Sca-Voyage, act. III, sc. 1. Francuski korsarz zostaje wraz z okrętem na odludną wyspę zapędzony. Chciwość i zawiść poróżniły jego załogę i dają sposobność kilku nędznikom, którzy w ostatecznej nędzy sporo już czasu na tej wyspie spędzili, odpłynąć z okrętem na morze. Atoli pozbawieni naraz wszelkich zapasów żywności, widzą ci nędznicy tuż przed sobą najhaniebniejszą śmierć, a jeden wobec drugiego wyraża następnie swój głód i swą rozpacz: LAMURE. Oh, what a tempest have I in my stomach!/ How my empty guts cry out! My wounds ake,/ Would they would bleed again, that I might get/ somethig to quensh my thirst./ FRANVILLE. O, Lamure, the happiness my dogs had,/ When I kept house at home! They had a storchouse,/ A storchouse of most blessed bones acd crusts,/ Happy crusts. Oh, how sharp hunger pinches me!/ LAMURE. How now, what news? MORILLAR. Hast any Meat yet?/ FRANVILLE. Not a bit that I can see;/ Here be goodly quarries, but they be cruel hard/ To gnaw. I ha'got some mud, we'll cut it with spoons,/ Very good thick mud; but it stinks damnably,/ There's old rotten trunks of trus too,/ But not a leaf nor blossom in all the island./ LAMURE. How it looks!/ MORILLAR. It stinks too./ LAMURE. It may be poison./ FRANVILLE. Let it be any thing;/ So I can get it down. Why man,/ Poison's a princely dish./ MORILLAR. Hast thou no bisket?/ No crumbs left in thy pocket? Here is my doublet,/ Give me but three small crumbs./ FRANVILLE. Not for three kingdoms,/ If I were master of'em. Oh, Lamure,/ But one poor joint of mutton, we ha' scornd, man,/ LAMURE. Thou speak'st of Paradise/ Or but the snuffs of those healths,/ We have lewdly at midnight flang away./ MORILLAR. Ah! but to lick the glasses. Ale wszystko to niczym jeszcze nie jest wobec następnej sceny, w której ukazuje się chirurg okrętowy. FRANVILLE. Here comes the Surgeon. What/ Hast thou discover'd? Smile, smile and comfort us./ SURGEON. I am expiring/ Smile they that can! I can find nothing, gentleman,/ Here's nothing can be meat, without a miracle./ Oh that I had my boxes and my lints now,/ My stupes, my tents, and those sweet helps of Nature,/ What dainty dishes could I make of'em./ MORILLAR. Hast ne'er an old suppository?/ SURGEON. Oh would I had, sir./ LAMURE. Or but the paper where such a cordial/ Potion, or pills hath been entomb'd./ FRANVILLE. Or the best bladder where a covling-glister./ MORILLAR Hast thou no scarchoths left!/ Nor any old pultesses?/ FRANVlLLR. We care not to what at hath been ministrod./ SURGEON. Sure I have none of these dainties, gentlemen./ FRANVLLLE. Where's the great wen/ Thou cut'st from Hugh the sailor's schoulder?/ That would serve now for a most princely Banquet./ SURGEON. Ay if we had it, Gentlemen./ I flung it over-bord, slave that I was./ LAMURE. A most improviden villain. [przypis edytorski]
w uwagach pod tekstem — uwagi umieszczone pod tekstem na poszczególnych stronach zostały zmienione na przypisy redakcyjne i przypisy tłumacza (zależnie od treści uwag). [przypis edytorski]
w uwagach — zmuszony do uważania. [przypis edytorski]
W. W. — skrót od: wasza wielmożność; tu zwrot grzecznościowy wielką literą jak w liście (dedykacyjnym). [przypis edytorski]
W. W. — Waszych Wielmożności. [przypis edytorski]
w wacku — w woreczku, sakiewce. [przypis edytorski]
w wapnie żywem — tj. niegaszonym. [przypis edytorski]
w (…) Warszawę — rusycyzm; popr. po polsku: do Warszawy. [przypis edytorski]
w wczorajszym — dziś popr.: we wczorajszym. [przypis edytorski]
W wersie tym zawarta jest aluzja do walki olbrzymów przeciwko Zeusowi i bogom olimpijskim. Giganci zostali pobici piorunem Zeusa. Gigantomachia została opisana w Metamorfozach Owidiusza, który podobnie jak Szarzyński pod wpływem miłości zaczął opiewać inny temat. Zob. Owidiusz Miłoski (Amores). [przypis edytorski]
w Werterze — tj. w dziele Cierpienia młodego Wertera, 1774. [przypis edytorski]
w węgle — w rogu, w narożniku; tu: w rozwidleniu. [przypis edytorski]
w widoku tylu piękna, życia i świeżości — wobec widoku tak wielkiej obfitości piękna (…). [przypis edytorski]
W widoku — ze względu na. [przypis edytorski]
w wiecznych… ciemnicach — umarli. [przypis edytorski]
w wiecznym strachu drżących osik — liście osiki mają długie, wiotkie ogonki, dlatego poruszają się pod wpływem nawet lekkiego powiewu wiatru, stąd wyrażenie „drżeć jak osika” lub „trząść się jak osika”. [przypis edytorski]
w wieku niebezpiecznym — tj. w okresie przekwitania, inaczej: menopauzy, klimakterium. [przypis edytorski]
w wieku ośmiu dni obrzezaną ma być u was wszelka płeć męska — po hebrajsku przykazanie obrzezania określane jest jako בְּרִית מִילָה (brit mila): ‘przymierze obrzezania’ i jest to szczególny znak przymierza pomiędzy Bogiem a Żydami, Talmud uczy (Nedarim 32a): «przykazanie obrzezania jest tak wielkie, że jest równoważne wszystkim pozostałym przykazaniom». Innym ważnym znakiem przymierza jest Szabat, a w ciągu pierwszych ośmiu dniu życia dziecka musi przypaść Szabat, bo «tak jak nie ma siedmiu dni bez Szabatu, tak i nie ma obrzezania bez Szabatu» (Wajikra Raba 27:10). Midrasz zadaje pytanie: «dlaczego noworodek obrzezywany jest w ósmym dniu życia? Bo Święty Błogosławiony okazuje mu swoje miłosierdzie, czekając aż dziecko nabierze sił witalnych» (Dwarim Raba 6:1). Podobnie nowonarodzone zwierzę nie było postrzegane jako w pełni sił, aż do ósmego dnia życia (por. Ks. Kapłańska 22:27). Ks. Liczb 12:3 uczy, że kobieta po narodzinach syna pozostaje rytualnie nieczysta przez siedem dni, tak więc jeszcze jeden powód, że obrzezanie wykonuje się ósmego dnia jest taki, by ojciec i matka mogli się tego dnia radować wspólnie (Nida 31b). [przypis edytorski]
w Wielką Sobotę — tj. 19 kwietnia 1794. [przypis edytorski]
W wielkiej gromadzie skorupiaków (…) ssące skorupiaki pasożytnicze, wąsonogi, członowce, a nawet pancerzowce — klasyfikacja skorupiaków jest od dawna przedmiotem dyskusji, stąd u części autorów niektóre z tych grup mogą być podgrupami innych. [przypis edytorski]
w wielkiej sali — w Sali Wielkiej Rady, ozdobionej freskami i obrazami wybitnych artystów, m.in. Tintoretta (Raj) i Veronesego (Apoteoza Wenecji). [przypis edytorski]
w wieżach — w więzieniu. [przypis edytorski]
w większym koncepcie (…) zostali — bardziej zapisali się w pamięci, zapadli w pamięć. [przypis edytorski]
w wigilią (daw.) — dziś: w wigilię; daw. wigilia: przeddzień, dzień poprzedzający (święto, wydarzenie itp.). [przypis edytorski]
w wigilię (daw.) — w przeddzień. [przypis edytorski]
w wigilię — w przeddzień. [przypis edytorski]
w wilią a. w wilię (daw.) — w przeddzień. [przypis edytorski]
w wilię (daw.) — poprzedniego dnia. [przypis edytorski]
w wilię (daw.) — w przeddzień. [przypis edytorski]
w wilię (daw.) — w przededniu; dnia poprzedzającego. [przypis edytorski]
w wilię (daw.) — wczoraj. [przypis edytorski]
w wilię skasowania zakonu — ogromne długi zaciągnięte przez przełożonego misji jezuitów na Martynice i odmowa spłaty należności przez zakon spowodowały w 1760 wyrok sądowy nakazujący zwrot sumy pod rygorem zajęcia mienia. Jezuici odwołali się do parlamentu paryskiego, który w maju 1761 wydał orzeczenie na ich niekorzyść; zbadano nauczanie zakonu począwszy od XVI wieku i oceniono jako szkodliwe. W kwietniu 1763 zamknięto kolegia jezuickie, w listopadzie 1764 król podpisał edykt o wygnaniu zakonników z kraju. Wcześniej, w 1759, wygnała jezuitów ze swego kraju i wszystkich kolonii Portugalia, w 1767 Hiszpania, w 1768 Parma, w 1773 papież Klemens XIV rozwiązał zakon. [przypis edytorski]
w wilię — w przeddzień. [przypis edytorski]
w wnętrzu — dziś popr.: we wnętrzu. [przypis edytorski]
w wojnie stanów północnych przeciwko stanom skonfederowanym — wojna secesyjna (1861–1865), wojna domowa w USA pomiędzy stanami południowymi (tzw. Konfederacja) a stanami północnymi (tzw. Unia), spowodowana sporem o niewolnictwo. [przypis edytorski]
W wydaniu Państwowego Instytutu Wydawniczego, Warszawa 1963, jest: 21 lutego. [przypis edytorski]
w wyrazach zbyt wolny — sens: zbyt łatwo mówiący rzeczy podejrzane. [przypis edytorski]
w zad (daw.) — w tył. [przypis edytorski]
w zaklętej pieczarze — odniesienie do Sezamu z baśni o Ali Babie i 40 rozbójnikach: otwieranej i zamykanej zaklęciem groty, w której zbójcy chowali zrabowane skarby. [przypis edytorski]
w zakonie u Mojżesza opowiedział Pan Bóg, iż króle sobie stawić mieli, i nauczył ich, jaki król ich być miał, i prawa mu postawił… — zob. Pwt 17, 14–20. [przypis edytorski]
w zamiany (starop.) — w zamian. [przypis edytorski]
W zapasach — u Cylkowa: 'zapasy potężnymi'; uzasadnienie korekty: uwspółcześnienie. [przypis edytorski]
W zasadzie obierał cesarza lud rzymski, zgromadzony w komicjach, po czym wybór ten zatwierdzał senat osobną lex de imperio — lud rzymski nigdy nie wybierał cesarza, nie istniał taki obieralny urząd publiczny; komicje (zgromadzenia ludu) wybierały urzędników w okresie republiki, tj. mogły wybrać daną osobę na urząd konsula, pretora czy cenzora, wiążący się z określonym zakresem władzy (imperium); urzędy te w czasach wczesnego cesarstwa i później rzeczywiście przyznawano cesarzom, choć nie tylko im, gdyż ich realna władza nie opierała się na formalnym pełnieniu tych urzędów; lex de imperio to ogólna nazwa uchwał, którymi w okresie republiki powierzano lub zatwierdzano powierzenie danej osobie urzędu lub dowództwa wojskowego (np. lex de imperio Cn. Pompei powierzała Gnejusowi Pompejuszowi dowództwo w wojnie z królem Pontu Mitrydatesem IV Eupatorem); cesarze sprawowali władzę, formalnie korzystając z nadawanego przez senat prawa imperium maius, czyli najwyższej władzy, przyznanego po raz pierwszy Pompejuszowi w celu walki z piratami. [przypis edytorski]
w zastawie — przedmioty oddane pod zastaw stanowią zabezpieczenie zwrotu pożyczki pieniężnej (np. w lombardzie). [przypis edytorski]
w Zatoce Hudson — dziś popr.: w Zatoce Hudsona, wielkiej zatoce w Ameryce Płn., stanowiącej część Oceanu Arktycznego, przez większość czasu pokrytej lodem. [przypis edytorski]
w zawody — na wyścigi. [przypis edytorski]
w zawody (starop.) — na wyścigi; szybko. [przypis edytorski]
w ząb — ani trochę. [przypis edytorski]
W zbliżeniu moim powtórnym, w poznaniu więcej osoby Andrzeja Towiańskiego i sprawy, jaką czyni i podaje (…) a ofiary tej naucza słowem, życiem całym i przykładem — Edward Duński, List do arcybiskupa paryskiego, Zurich, 8 grudnia 1850 [w:] Współudział Adama Mickiewicza w sprawie Andrzeja Towiańskiego. Listy i przemówienia, Paryż 1877, t. 2, s. 140–141. [przypis edytorski]
w zbrojeśmy się ich poubierali (starop. forma) — poubieraliśmy się w ich zbroje. [przypis edytorski]
w ziem (daw. forma) — w ziemię. [przypis edytorski]
w ziem — dziś popr. forma: w ziemię. [przypis edytorski]
w ziemi Rameses — należącej do krainy Goszen, zob. Raszi do 47:11. [przypis edytorski]
W ziemi sandeckiej, wyższej, jest między górami źródło, które ma tę własność, że jak kto z niego wody nabierze, to zaraz niebo się chmurzyć zaczyna — Benedykt Chmielowski, Nowe Ateny, t I, s. 470 [przypis edytorski]
W złąś godzinę mi tu (…) wlazł — inaczej: w złą godzinę mi tu wlazłeś (konstrukcja z ruchomą końcówką czasownika) [przypis edytorski]
w złey dobie (starop.) — w niepomyślnym czasie (momencie). [przypis edytorski]
w złocistej roztwarza farforze — gotuje (kawę) w porcelanie. [przypis edytorski]
w złym niemieckim języku — w oryginale niem. in gebrochner deutscher Aussprache, tj. raczej: łamaną niemczyzną. [przypis edytorski]
w zmianę, jaka nastąpiła po 1956 roku — mowa o tzw. odwilży gomułkowskiej, wiążącej się ze zmianą ówczesnych władz Polski. [przypis edytorski]
w zmowie — zmówiona, zaręczona. [przypis edytorski]
w znak — tu: na wznak, na plecy. [przypis edytorski]
w zrąb — daw. technika wznoszenia zabudowań, polegająca na wypełnianiu drzewem lub innymi materiałami ustawionego uprzednio szkieletu z potężnych belek. [przypis edytorski]
w zwierzch — tu: od zewnątrz. [przypis edytorski]
w zysku z nałogu podoba — z nałogu znajduje upodobanie w zysku. [przypis edytorski]
w żałości — u Cylkowa: 'z żałością'; uzasadnienie korekty: uniknięcie dwuznaczności, kto miał odczuwać tę żałość. Po hebrajsku jest tu dużo mocniejsze słowo בְּיָגוֹן ( bejagon): ‘w rozpaczy’. W 44:31 Cylkow tłumaczy to jako 'w żałości'. [przypis edytorski]
w żelezie (starop. forma) — w żelazie. [przypis edytorski]
W żłobie leży — tekst pieśni przypisuje się Piotrowi Skardze. [przypis edytorski]
w żłobie — obecnie częściej śpiewa się: we żłobie. [przypis edytorski]
w życiu-m nikomu nigdy nie przebaczył — w życiu nikomu nigdy nie przebaczyłem. [przypis edytorski]
w żywot żywy — w życiu wiecznym. [przypis edytorski]
waadi — z ar. wādī, dziś popr. pisownia: wadi: dolina a. suche koryto rzeczne na obszarach pustynnych, wypełniające się wodą w czasie ulewnych deszczów; tu: rzeczka płynąca taką doliną. [przypis edytorski]
wab — dziś raczej: wabik, przynęta. [przypis edytorski]
Wabasz — dziś popr.: Wabash; dopływ rzeki Ohio. [przypis edytorski]
wabność (daw.) — powab, ponętność. [przypis edytorski]
wabny (daw.) — dziś: powabny, pociągający. [przypis edytorski]
