Aby móc stabilnie działać w 2026 roku, potrzebujemy Twojego wsparcia!
dowiedz się więcej
Przypisy
Pierwsza litera: wszystkie | 0-9 | A | B | C | D | E | F | G | H | I | J | K | L | M | N | O | P | Q | R | S | T | U | V | W | X | Y | Z
Według typu: wszystkie | przypisy autorskie | przypisy redaktorów Wolnych Lektur | przypisy źródła | przypisy tłumacza | przypisy tradycyjne
Według kwalifikatora: wszystkie | anatomiczne | angielski, angielskie | arabski | architektura | astronomia | austriacki | białoruski | biologia, biologiczny | bez liczby pojedynczej | botanika | celtycki | chemiczny | chiński | czasownik | czeski | dopełniacz | dawne | drukarstwo, drukowany | dziecięcy | ekonomiczny | filozoficzny | fizyka | francuski | frazeologia, frazeologiczny | geografia, geograficzny | geologia | grecki | gwara, gwarowe | handel, handlowy | hebrajski | hinduski | historia, historyczny | hiszpański | holenderski | ironicznie | islandzki | japoński | język, językowy, językoznawstwo | łacina, łacińskie | literacki, literatura | liczba mnoga | matematyka | medyczne | mineralogia | mitologia | mitologia germańska | mitologia grecka | mitologia rzymska | muzyczny | nieodmienny | niemiecki | norweski | obelżywie | poetyckie | pogardliwe | polski | polityczny | portugalski | pospolity | potocznie | prawo, prawnicze | przenośnie | przestarzałe | przymiotnik | przysłowiowy | przysłówek | psychologia, psychologiczny | regionalne | religijny, religioznawstwo | rodzaj męski | rodzaj nijaki | rosyjski | rodzaj żeński | rzadki | rzeczownik | rzymski | sportowy | środowiskowy | staropolskie | starożytny | szwedzki | teatralny | techniczny | turecki | ukraiński | węgierski | włoski | wojskowy | wschodni | wulgarne | żartobliwie | zdrobnienie | żeglarskie | zoologia
Według języka: wszystkie | English | français | Deutsch | lietuvių | polski
Znaleziono 172482 przypisów.
odprawiać wtedy będziesz ten obrządek — Święto Pesach rozpoczyna się od Sederu (hebr. סֵדֶר, dosł. porządek, kolejność), rytualnego posiłku, podczas którego w odpowiedniej kolejności odczytuje się Hagadę (zbiór cytatów z Tory dotyczących wyjścia z Egiptu, komentarzy rabinicznych i modlitw na tę noc), odmawia błogosławieństwa, pije wino, spożywa określone produkty i śpiewa tradycyjne pieśni na pamiątkę wyjścia z niewoli egipskiej. [przypis edytorski]
odprawić — tu: odpędzić. [przypis redakcyjny]
odprawić (…) wiek swój (starop.) — zakończyć swoje życie. [przypis redakcyjny]
odprawił Mojżesz teścia swego — oznacza to, że Mojżesz odprowadził go przez część drogi, tak jak Abraham odprowadzał swoich gości. Niektórzy twierdzą, że całe zdarzenie opisane w tym rozdziale miało miejsce już po nadaniu Tory, por. np. Raszi do 18:13, zob. Chizkuni do 18:27. [przypis tradycyjny]
odprawiła Janów — lm imienia męża użyta na określenie pary małżeńskiej; znaczenie: odprawiła Jana i jego żonę. [przypis edytorski]
odprawować (daw.) — dziś: odprawiać. [przypis edytorski]
odprawować (daw.) — odprawiać. [przypis edytorski]
odprawować posły — dawać odprawę posłom; wysłuchać posłów. [przypis edytorski]
odprawować się (daw.) — odbywać się. [przypis edytorski]
odprawować (starop.) — odprawiać. [przypis edytorski]
odprawowali (starop. forma) — odprawiali; tu: sprawowali (straż). [przypis edytorski]
odprawowali (starop.) — odprawiali. [przypis edytorski]
odprawował (starop. forma) — odprawiał. [przypis edytorski]
odprawowały się (daw. forma) — dziś: odprawiały się; odbywały się. [przypis edytorski]
odprawowć — dziś: odprawiać. [przypis edytorski]
odprawujący — dziś: sprawujący. [przypis edytorski]
odprowadzić — właśc. odprawić. [przypis edytorski]
odprowadziła swego „Jachniczka” aż do Tarnowa — wkradła się tu omyłka: nie do Tarnowa oczywiście odprowadziła Maria Kazimiera Sobieskiego, ale do Tarnowskich Gór. [przypis autorski]
odprószanie — tu: odkurzanie; por.: oprószyć. [przypis edytorski]
odprzysiąc — przysiąc odstąpienie od czegoś. [przypis edytorski]
odpukać — tu: pouderzać lekko palcem w niemalowane drewno, co zgodnie z przesądem ma zapobiec nieszczęściu. [przypis edytorski]
odpust — tu: lokalna uroczystość kościelna połączona z urządzanym z tej okazji kiermaszem, festynem itp. [przypis edytorski]
odpust — w religii katolickiej darowanie bądź zmniejszenie kary za grzechy, które zostały już odpuszczone. [przypis edytorski]
odpuścić (starop.) — przebaczyć. [przypis redakcyjny]
odpychający optymizm — fr. „optimisme répugnant”, por. Renouvier, Histoire et Solution des problèmes métaphysiques, 1901, s. 463. [przypis autorski]
odpytać — tu: odzyskać. [przypis edytorski]
odra — choroba zakaźna atakująca przede wszystkim dzieci; do jej objawów należy wysypka. [przypis edytorski]
Odra — rzeka w Europie Środkowej, płynąca przez Czechy, Polskę i Niemcy. [przypis edytorski]
Odra — rzeka w Europie Środkowej, w zlewisku Morza Bałtyckiego, na terytorium Czech, Polski i Niemiec. [przypis edytorski]
Odra — rzeka w środkowej Europie, płynąca przez Czechy, Polskę i Niemcy. [przypis edytorski]
odrachować (daw.) — dziś: odliczyć. [przypis edytorski]
odrachować — odliczyć pewną liczbę, kwotę. [przypis edytorski]
odraz — dziś: odraza; tu: niekorzystne wrażenie. [przypis redakcyjny]
odraźliwy — odrażający. [przypis edytorski]
odrażać (daw.) — zrażać, zniechęcać. [przypis edytorski]
odrażać — zniechęcać. [przypis edytorski]
odrębności promieniowania torowego (…) Owens wykazał (…) — [por.] Owens, „Philosophical Magazine”, październik 1899. [przypis autorski]
odrobek (daw.) — odpracowanie długu. [przypis edytorski]
odrodzon — skrócona forma r.m.; odrodzony. [przypis edytorski]
odróbka — tu: odrobinka. [przypis edytorski]
odród — odrodzenie. [przypis edytorski]
odróżnia tylko głosy posiadające najmniej 16, a najwięcej 64 000 drgnień powietrznych na sekundę — zresztą i to są za obszerne granice dla zwykłego ucha. Rzadko bowiem kto ma tak bystry słuch, aby słyszał drgnienia fal powietrznych szybsze nad 48 000, a i u takich osób z wiekiem granica słyszenia cofa się do 32 000 pojedynczych wibracji na sekundę. [Faktyczne ludzie słyszą dźwięki tylko do 20 kHz (20 000 drgań na sekundę); dźwięki o wyższej częstotliwości, niesłyszalne dla ludzi, nazywane są ultradźwiękami; dźwięki do ok. 50–60 kHz słyszą psy i koty; red. WL]. [przypis autorski]
odróżnić wolność przyrodzoną, mającą granice jedynie w siłach własnych jednostki, od wolności społecznej, ograniczonej przez wolę powszechną… — wolność naturalna polega na faktycznej możności robienia wszystkiego, co człowiek chce, ograniczonej jedynie przez siły własne jednostki. — Wolność społeczna ograniczona jest przez wolę powszechną (prawa), na czym jednak polega? Russo tutaj tego nie mówi. Wydaje się rzeczą słuszną uznać za definicję społecznej właśnie wolności określenie podane w rozdziale VI: słuchać samego siebie, robić to tylko, co się samemu chce. [przypis tłumacza]
odrutowane naczynie — dawniej rozbite naczynia ceramiczne, np. gliniane garnki, drutowano, tj. mocno ściągano pękniętą skorupę drucianą siatką; praktyka ta i zawód druciarzy stopniowo zanikały po I wojnie światowej wskutek fabrycznej produkcji tanich naczyń glinianych i kamionkowych, których nie opłacało się drutować. [przypis edytorski]
odruzg — odłam. [przypis edytorski]
odruzgi (daw.) — odpryski. [przypis edytorski]
odrwić (daw.) — oszukać. [przypis edytorski]
odrwić — tu daw.: oszukać. [przypis edytorski]
odryna (reg.) — budynek, w którym przechowuje się siano. [przypis edytorski]
odrzec się czegoś — wyrzec się czegoś. [przypis edytorski]
odrzecze — dziś: odrzeknie. [przypis edytorski]
odrzecze — dziś popr. forma: odrzeknie. [przypis edytorski]
Odrzekł — u Cylkowa 'I rzekł'. [przypis edytorski]
odrzuca rękę donii Diany — „Co rok są liczne przykłady kobiet porzuconych tak szpetnie, toteż wybaczam uczciwym kobietom ich nieufność”; Mirabeau, Listy do Zofii. Opinia jest bezsilna w krajach despotycznych, wartość ma tam jedynie łaska paszy. [przypis autorski]
odrzuca — w oryginale: perhorrescirt. [przypis tłumacza]
odrzucać zysk — dziś w tym znaczeniu: przynosić zysk. [przypis edytorski]
odrzucił — tu: odpowiedział. [przypis edytorski]
odrzuciłaś sposób (…) prosty, łatwy i pewny — Danceny nie wie, co to za sposób; powtarza jedynie wyrażenie Valmonta. [przypis tłumacza]
Odrzucony od poselstwa w województwie poznańskiem — w województwie rodzinnym Ponińskiego, gdzie znano go dobrze, posłem nie obrany, mimo że kandydował: marzec 1773 r. [przypis redakcyjny]
Odrzućcie precz od siebie wasze nieprawości — Ez 18, 31. [przypis tłumacza]
Odrzućmyż raz tę głupią dla życia pogardę (…) Pod którą niewolników tkwi uległość płaska — L. Staff, Pisma, Warszawa 1931, I, s. 5 (Sny o potędze). [przypis autorski]
odrzwia — konstrukcyjne ujęcie otworu drzwiowego, złożone z węgarów i nadproża. [przypis edytorski]
odrzwia — tu: duże i ciężkie drzwi. [przypis edytorski]
odrzykoń — tu jako wyzwisko: Niemowa zdaje się nawiązywać do wilczej natury Kulasa, który polował na różne zwierzęta, również konie czy cielęta. [przypis edytorski]
Odrzykoń — w oryginale imię oznaczało mniej więcej „ten, kto oszczędza na koniach”, co jest dokładną odwrotnością postępowania bohatera. [przypis edytorski]
odsaczyć — tu: oddalić, odciąć. [przypis redakcyjny]
odsada — krawędź wału. [przypis edytorski]
odsada — odróżnienie. [przypis edytorski]
odsadzić się — oddalić się od kogoś lub czegoś. [przypis edytorski]
odsadzić — tu: odepchnąć. [przypis edytorski]
odsądzić — tu daw.: pozbawić wyrokiem sądu praw do czegoś. [przypis edytorski]
odsednienie — uszkodzenie skóry grzbietu konia spowodowane uciskiem uprzęży. [przypis edytorski]
odsełane (daw. forma) — dziś: odsyłane. [przypis edytorski]
odsep — opłata w formie odsypanej mąki. [przypis edytorski]
odsetka (daw.) — procent od kwoty; dziś tylko w lm: odsetki. [przypis edytorski]
odsiecz wiedeńska — wyprawa wojsk Jana III Sobieskiego na odsiecz Wiedniowi oblężonemu przez armię turecką, ukoronowana zwycięską bitwą pod Wiedniem, stoczoną 12 września 1683. [przypis edytorski]
odsieczy (starop. forma) — dziś M.lm: odsiecze. [przypis edytorski]
odsiedziałem karę pięć lat więzienia — popr.: odsiedziałem karę pięciu lat więzienia. [przypis edytorski]
odsiedziałeś wieżę u mnie — tzn. odsiedziałeś u mnie przykry, długi czas, jak w więzieniu. [przypis edytorski]
odsię — od siebie. [przypis edytorski]
odskoczy się (starop.) — dziś: odskoczy. [przypis redakcyjny]
odsłoniony — dziś raczej: odsłonięty. [przypis edytorski]
Odsłoń mu usta, niech twą piękność drugą pozna na końcu — To jest: przemów, a daj mu co prędzej poznać piękność nauki bożej. [przypis redakcyjny]
odsłoń (neol.) — odkryty stok wzgórza. [przypis edytorski]
Odsłońże mi majestat Twój! — „Mojżesz spostrzegł, że była to pomyślna chwila i jego słowa są mile widziane, poprosił więc dodatkowo i o to, by została mu ukazana wizja Bożej chwały”, Raszi do 33:18 [1]. Sforno komentuje, że Mojżesz poprosił, by Bóg ukazał mu to, w jaki sposób wszystko co istnieje, wywodzi się z Boskiej rzeczywistości, zob. Sforno do 33:18 [1]. [przypis tradycyjny]
odsługa (daw.) — usługa oddana za usługę. [przypis edytorski]
odstawione — od piersi, pod koniec 24 miesiąca życia dziecka, zob. Raszi do 21:8. [przypis edytorski]
odstawując — dziś: odstawiając. [przypis edytorski]
odstąpił od niego — anioł puścił Mojżesza, zob. Raszi do 4:26. Według innego wyjaśnienia Mojżesz zapadł na śmiertelnie groźną chorobę i teraz choroba go opuściła, zob. Bechor Szor do 4:24–26. [przypis tradycyjny]
odstępnie napisałem — tu: odchodząc od tematu. [przypis edytorski]
odstępywali — dziś popr. forma: odstępowali. [przypis edytorski]
odstrojony — dziś: rozstrojony. [przypis edytorski]
odstrychnąć się (daw.) — tu: oddalić się, zerwać a. ochłodzić stosunki. [przypis edytorski]
odstrychnienie się — tu: odcięcie się, odłączenie się. [przypis edytorski]
odstrzelona — odłączona, odseparowana. [przypis edytorski]
odsyłając mi — tysiąc franków, posłanych Orpiszewskiemu. [przypis redakcyjny]
Odsyłam zgorszonego czytelnika do książki G. Sorela Les illusions du progrés i do I rozdziału znakomitego małego podręcznika Vilfreda Pareto Di Economica politica, Milano 1906 — wreszcie do pism Al. Herzena, który kiedyś zajmie pośród wszechświatowych klasyków miejsce tuż obok Montaigne'a. [przypis redakcyjny]
odszczepieństwem od wielkich tradycji kultury niemieckiej, od wielkiej uniwersalistycznej misji narodu — Fr. Foerster, Politische Ethik u. Politische Pädagogik, 1920, s. 257–355, M. Zdziechowski; op. cit., s. 110–111. [przypis autorski]
Odszedł leniwo, niestety, po czasie — Wąż, który był złodziejem za życia, zranił w okolicy pępka innego złodzieja, który się zjawił w ludzkiej postaci. Gdy wąż upadł, z jego pyska i z rany ukąszonego bucha dym, zamieniają obydwa swe postacie, członek po członku, człowiek („grzesznik”) staje się wężem, wąż („gad”) człowiekiem. [przypis redakcyjny]
odszedł z tym przekonaniem, że jest mędrszy — Jakob Burckbardt Griechische Kulturgeschichte III, str. 380–384. Tą nieustanną krytyką, zawsze bezwzględną, często brutalną (Laches), uprawianą z artystami, uczonymi lub zwykłymi śmiertelnikami, z ojcami rodzin wobec synów, młodzików zuchwałych, których „uświadamia” — a którzy przy lada okazji wybuchają śmiechem na widok zakłopotania starszych osób, sprawił Sokrates, że „wszystko, co żyło, uciekało na cztery strony świata, gdy go tylko ujrzano gdzieś na rogu ulicy; ostatecznie oburzył wszystkich: uczonych, artystów, kapłanów, prawdziwych demokratów, którzy mu nie mogli przebaczyć, że na czele oligarchii stali jego uczniowie, wreszcie patriotów starego pokroju, zaciekłych nieprzyjaciół sofistyki”. Chmury powstały właśnie w czasie, kiedy ta nienawiść była powszechna. Zaznaczyć tu należy, że Hellenowie byli niezmiernie ambitni i wrażliwi na formę dyskusji, były wypadki, że sofista, pokonany i zawstydzony wobec publiczności, szedł do domu, pisał odpowiedź i obronę swej tezy i… popełniał samobójstwo. Już jeden z uczniów Pitagorasa, urażony surowym słowem mistrza, odebrał sobie życie. Diogenes Laertios, II, 11, 1; Plutarch, De adulatione et amico c. 32. [przypis tłumacza]
