Przypisy

konwokacja — sejm konwokacyjny, zjazd szlachty, na którym ustalano termin i zasady wyboru króla. [przypis edytorski]

konwokować — zwoływać posiedzenie (zwł. sejmu). [przypis edytorski]

konwój — tu: grupa strażników wyznaczonych do pilnowania więźnia podczas transportu; starszy konwoju: dowódca takiej grupy. [przypis edytorski]

konwulsja — mimowolny, gwałtowny ruch. [przypis edytorski]

konwulsja — nagły, mimowolny skurcz mięśni. [przypis edytorski]

konwulsje — drgawki. [przypis edytorski]

konwulsje — gwałtowne ruchy całego ciała. [przypis edytorski]

konwulsji, ekspulsji, czulsi — Słowacki, pochodzący z Kresów, wymawiał głoskę ś półmiękko, jak Ukraińcy i Rosjanie, dlatego te wyrazy w jego ustach się rymowały. [przypis edytorski]

konwulsyjny — od „konwulsje”: drgawki. [przypis edytorski]

konyza — rodzaj roślin z rodziny astrowatych. [przypis edytorski]

konzulatstwo — dziś popr.: konsulat. [przypis edytorski]

koń brożkowy — koń zaprzęgowy. [przypis edytorski]

Koń drewniany, zapomniany — oryg.: The hobby-horse is forgot, zapewne fragm. popularnej piosenki, odwołującej się postaci podobnej do naszego lajkonika, występującej w ludowym tańcu morris dance oraz podczas obchodów święta wiosny; podczas zabawy hobby horse straszył i chwytał dziewczęta pod swój kostium, stąd zapewne występujące w sztukach Szekspira (por. Otello, akt IV, scena 1, Opowieść zimowa, akt I, scena 2) powiązanie z rozwiązłymi kobietami. [przypis edytorski]

koń — dziś popr. forma B. lp: konia. [przypis edytorski]

koń fryzyjski — koń rasy zimnokrwistej, hodowanej we Fryzji (dziś w Holandii), duży i silny, przeważnie karej (czarnej) maści. [przypis edytorski]

koń (gw. szk.) — ocena niedostateczna w szkole; jedynka. [przypis edytorski]

koń huculski — rasa konia domowego, pochodząca od tarpana. [przypis edytorski]

koń husarski — specjalnie wyhodowana rasa wysokiego, odpornego i szybkiego konia służącego husarii w walce. [przypis edytorski]

koń kieruje (starop.) — dziś z B.: kieruje konia. [przypis edytorski]

koń miał pod sobą podobny do śniegu (starop. forma) — dziś konstrukcja z formami w D.: konia miał pod sobą podobnego (…). [przypis edytorski]

koń miał (…) rączy (starop.) — dziś z B.: konia miał rączego. [przypis edytorski]

koń morski — potoczna nazwa drapieżnego ssaka morskiego, morsa; tu: nazwa potraktowana dosłownie. [przypis edytorski]

koń obróciła (starop.) — dziś z B.: konia obróciła; skierowała konia. [przypis edytorski]

koń Pana Jezusowy — w Niedzielę Palmową Jezus wjeżdżał do Jerozolimy na osiołku. [przypis edytorski]

koń parowy — jednostka mocy, anglosaski odpowiednik konia mechanicznego; w układzie SI zastąpiona watem. [przypis edytorski]

koń rzeczny — hipopotam (z gr. hippos: koń, potamos: rzeka). [przypis edytorski]

koń skalny — odcinek trasy wspinaczkowej w postaci bardzo wąskiej grani; najczęściej pokonuje się go okrakiem. [przypis edytorski]

koń żmudzin — konik żmudzki, przedstawiciel rasy koni hodowanych na Żmudzi, niewielkich, ale silnych i wytrzymałych. [przypis edytorski]

końbym ci trzymała (starop.) — konstrukcja z przestawną końcówką czasownika; inaczej: trzymałabym ci konia. [przypis edytorski]

…….. — końca sceny brak w rękopisie. [przypis edytorski]

końce — tu: cele. [przypis edytorski]

końcem — tu: celem, mając na celu. [przypis edytorski]

końcem — tu: celem. [przypis edytorski]

końcem — tu: celem, w celu. [przypis edytorski]

końcem — tu: w celu; końcem podatku: mające na celu określenie wysokości podatków do ściągnięcia. [przypis edytorski]

końcem — tu: w celu, mając na celu. [przypis edytorski]

końcem — tu: w celu. [przypis edytorski]

Końcowy wers z wiersza Marii Konopnickiej Przed sądem, stanowiący rodzaj formuły streszczającej program społeczny pozytywistów skierowany do „wydziedziczonych” — najbiedniejszych warstw ludu. [przypis edytorski]

kończaty (daw.) — sterczący. [przypis edytorski]

kończaty — mający ostry koniec, spiczasty. [przypis edytorski]

kończą tak, jak Werter w Götym — powieść epistolarna Cierpienia młodego Wertera J.W. von Goethego (1749–1832) kończy się samobójstwem tytułowego bohatera; książka wywołała pod koniec XVIII w. modę na samobójstwa wśród czytelników; dziś popr. forma nazwiska w M.: Goethe, w Ms.: Goethem. [przypis edytorski]

kończyna (daw.) — koniec, kraniec. [przypis edytorski]

kończyna (daw.) — koniec, kraniec; tu: końcówka. [przypis edytorski]

kończyna (daw.) — kraniec, koniec, skraj. [przypis edytorski]

kończyna (daw.) — kraniec, skraj. [przypis edytorski]

kończyna (tu daw.) — skraj, końcówka. [przypis edytorski]

kończyna — tu: końcówka. [przypis edytorski]

kończyny — tu: krańce. [przypis edytorski]

kończyny — tu: kresy. [przypis edytorski]

kończyste wieżyce — spiczaste wieże (w oryginale niem. spitzen Thürme). [przypis edytorski]

kończysty — ostro zakończony. [przypis edytorski]

kończysty — ostro zakończony, spiczasty. [przypis edytorski]

kończysty — spiczasty. [przypis edytorski]

końska chwościna — włosie z końskiego ogona. [przypis edytorski]

końska kuracja — leczenie z uwzględnieniem dużych dawek leków i nieprzyjemnych dla pacjenta metod. [przypis edytorski]

Koński Targ — mieścił się wówczas przy ul. Królewskiej; w 1818 został przeniesiony na plac Muranowski. [przypis edytorski]

koolis, popr.: coolies (ang.) — kulisi. [przypis edytorski]

kooperatywa (daw.) — spółdzielnia. [przypis edytorski]

kooperatywa — spółdzielnia. [przypis edytorski]

kop. — kopiejka, setna część rubla. [przypis edytorski]

KOP — Korpus Ochrony Pogranicza, polska formacja wojskowa utworzona w 1924 do ochrony wschodniej granicy II Rzeczypospolitej. [przypis edytorski]

kopa — 60. [przypis edytorski]

kopa — 60 sztuk. [przypis edytorski]

kopa (daw.) — 60 sztuk (5 tuzinów). [przypis edytorski]

kopa (daw.) — 60 sztuk. [przypis edytorski]

kopa — daw. jednostka obrachunkowa, 60 sztuk (5 tuzinów). [przypis edytorski]

kopa — daw. jednostka obrachunkowa wynosząca 60 sztuk (5 tuzinów). [przypis edytorski]

kopa — daw. miara: sześćdziesiąt. [przypis edytorski]

kopa (daw.) — sześćdziesiąt. [przypis edytorski]

kopa (daw.) — sześćdziesiąt sztuk; przen.: mnóstwo. [przypis edytorski]

kopa (daw.) — sześćdziesiąt sztuk. [przypis edytorski]

kopa (gw.) — tu: sześćdziesiąt sztuk. [przypis edytorski]

kopa — sterta siana, słomy itp. [przypis edytorski]

kopa — sześćdziesiąt; pięć tuzinów. [przypis edytorski]

kopa — sześćdziesiąt. [przypis edytorski]

kopa (tu daw.) — 60 sztuk; dwie kopy niedźwiedzi to 120 osobników. [przypis edytorski]

kopaczka — prymitywne narzędzie rolnicze do spulchniania gleby, kij z zakrzywionym końcem. [przypis edytorski]

kopal — twarda, żółtawa masa żywiczna, zbliżona do bursztynu. [przypis edytorski]

Kopaliny — wieś w Małopolsce, położona pomiędzy Bochnią a Nowym Wiśniczem. Żydowska Samopomoc Społeczna w Wiśniczu Nowym utworzyła tam na początku 1943 r. farmę, na której pracowała młodzież żydowska, uzyskawszy uprzednio przeszkolenie rolnicze w Wiśniczu (na kursach zatwierdzonych przez szefa gestapo i Landskommissarza w Bochni na wniosek Samopomocy przedstawiony jeszcze 12 grudnia 1942 r.); była to przykrywka działalności grupy Żydowskiej Organizacji Bojowej. Wykładowcami „kursów rolniczych” byli: Szymszon Dränger (jeden z młodych liderów „Akiby”), jego żona Gusta Dawidsohn-Dränger, Juliusz Feldhorn (literat) i Józef Wulf. W prezydium Żydowskiej Samopomocy Społecznej zasiadał Adolf (Dolek) Liebeskind, który objął referat przeszkolenia rolniczego, żeby doprowadzić do skutku całe przedsięwzięcie i utrzymać legalny kontakt z grupami młodzieży. W kopertach sygnowanych przez Samopomoc znajdowały się pierwsze odezwy i instrukcje ŻOB w Krakowie. [przypis edytorski]

kopalnie granitu tudzież sjenitu, — w pobliżu dzisiejszego Asuanu znajdowały się kamieniołomy twardej skały głębinowej, którą od greckiej nazwy tej miejscowości, Syene, nazwano sjenitem. [przypis edytorski]

kopalowy — odnoszący się do kopalu, substancji podobnej do bursztynu, choć nie tak dawnej, powstałej z żywicy drzew tropikalnych. [przypis edytorski]

kopalowy pokost — werniks malarski wykonywany z rozpuszczonego kopalu, twardej, żółtawej masy żywicznej zbliżonej do bursztynu. [przypis edytorski]

kopanie (gw.) — wykopki. [przypis edytorski]

kopanie — tu: wykopki. [przypis edytorski]

kopanie — wykopki, zbieranie ziemniaków. [przypis edytorski]

kopańka (gw.) — niecka, podłużne drewniane naczynie wydrążone w jednym kawałku drewna, służące do zagniatania ciasta a także do kąpania małych dzieci. [przypis edytorski]

kopasz (daw.) — dziś popr. forma: kopiesz. [przypis edytorski]

kopce — granice często dawniej oznaczano usypanymi z ziemi kopcami. [przypis edytorski]

kopce graniczne — kopce, jakie usypywano dawniej na granicach dóbr ziemskich w celu ich oznaczenia. [przypis edytorski]

kopce — kopcami często oznaczano granicę posiadłości. [przypis edytorski]

kopcić a. kurzyć komuś pod nos (daw. fraz.) — zachowywać się wobec kogoś lekceważąco, sprawiać przykrość, uchybiać komuś. [przypis edytorski]