Przypisy

nałożnic — «Miał on tylko jedną nałożnicę: Hagarę, czyli Keturę», zob. Raszi do 25:6. Nie były to biologiczne dzieci Abrahama, były to nałożnice mężczyzn służących w jego domu, wszyscy oni byli członkami jego domostwa i dzieci te zrodziły się w domu Abrahama, zob. Radak do 25:6. [przypis edytorski]

nałóg (daw.) — zwyczaj. [przypis edytorski]

nałóg (tu daw.) — przyzwyczajenie, nawyk. [przypis edytorski]

nałóg — tu: przyzwyczajenie, rutyna. [przypis edytorski]

nałóg — tu: zwyczaj. [przypis edytorski]

nałów mi zwierzyny — złów dla mnie zwierzę niczyje, nie przynoś mi zrabowanego, zob. Raszi do 27:3. [przypis edytorski]

nam Chrystus przez Ducha ś. wlewa miłość — nawiązanie do Rz 5, 5: „ A nadzieja nie pohańbia, iż miłość Boża rozlana jest w sercach naszych przez Ducha Ś., który nam jest dan” (tłum. Wujka). [przypis edytorski]

nam do odparcia na sile nie schodzi — mamy wystarczające siły, by odeprzeć atak. [przypis edytorski]

Nam etsi urbs ipsa olim caput gentis non fuerit, Moscorum tamen nomen veteribus non ignotum fuisse constat — tłumaczenie w nast. zdaniu. [przypis edytorski]

nam ku obelżeniu (starop.) — na naszą hańbę; tj. obrażając nas swoim postępowaniem. [przypis edytorski]

nam na złe (starop.) — na naszą niekorzyść, na naszą szkodę. [przypis edytorski]

nam nadążyć — dziś: za nami nadążyć. [przypis edytorski]

Nam schodzić nie kazano — Por. „Nam strzelać nie kazano” (pierwszy wers Reduty Ordona Adama Mickiewicza). [przypis edytorski]

Nam strzelać nie kazano. Wstąpiłem na działo… — początkowy wers Reduty Ordona, wiersza Adama Mickiewicza poświęconego heroicznej obronie Warszawy podczas powstania listopadowego przed nacierającą armią rosyjską. [przypis edytorski]

Nam strzelać nie kazano. Wstąpiłem na działo — W zdaniach tych „ja” poetyckie odnosi się do wskazanej w podtytule osoby adiutanta, który na gorąco relacjonuje obserwowane wydarzenia generałowi, przy którym służy w wojsku. Na podstawie informacji autobiograficznych historycy literatury utożsamiają adiutanta z przyjacielem Mickiewicza, również poetą, Stefanem Garczyńskim, który wziął czynny udział w powstaniu listopadowym 1830 r. [przypis edytorski]

Nam trzeba cnót siły, cnót tryumfu, nam trzeba koniecznie cnót szczęścia… — Narcyza Żmichowska, Poganka,Wstępny obrazek. [przypis edytorski]

Nam tua res agitur paries dum proximus ardet (łac.) — Lecz należy spełnić swój obowiązek, gdy płonie najbliższa ściana (tj. granica). [przypis edytorski]

nama (gw.) — nam. [przypis edytorski]

nama — nam (starop. liczba podwójna). [przypis edytorski]

namagać (daw.) — wysilać się. [przypis edytorski]

namalowanemi — daw. forma N. i Msc. lm przymiotników i imiesłowów przym. r.ż. i r.n.; dziś tożsama z r.m.: namalowanymi. [przypis edytorski]

Namaszczasz mi głowę olejkiem, mój kielich jest przeobfity — cytat biblijny, Ps 23:5. [przypis edytorski]

namaszczon — namaszczony. [przypis edytorski]

namaz (tur.) — obowiązkowa modlitwa muzułmańska odmawiana pięć razy w ciągu dnia. [przypis edytorski]

namazas — musulmonų relgihinė apeiga. [przypis edytorski]

namazas — musulmonų religinė apeiga. [przypis edytorski]

Name (niem.) — nazwisko. [przypis edytorski]

namężniejszy (starop. forma) — najmężniejszy. [przypis edytorski]

namężnieyszy (starop. forma) — dziś popr.: najmężniejszy. [przypis edytorski]

namężnieyszy (starop. forma ort.) — dziś: najmężniejszy. [przypis edytorski]

nami — wyraz usunięty w wydaniu z 1816 r. [przypis edytorski]

namiecie — dziś popr. forma Msc.lp: namiocie. [przypis edytorski]

namiecie (starop. forma) — dziś Msc.lp: (w) namiocie. [przypis edytorski]

namiecie (starop. forma) — dziś N.lp: (po) namiocie. [przypis edytorski]

namieciech (starop. forma) — dziś N.lm: (w) namiotach. [przypis edytorski]

namiejętnościom — dziś popr.: namiętnościom. [przypis edytorski]

namieniać — dziś popr.: nadmieniać, tj. wspominać. [przypis edytorski]

namienić (daw.) — nadmienić, wspomnieć. [przypis edytorski]

namienić (daw.) — nadmienić; wspomnieć. [przypis edytorski]

namienić (daw.) — wspomnieć. [przypis edytorski]

namienić (daw.) — wymienić, wspomnieć. [przypis edytorski]

namienić — dziś popr.: nadmienić. [przypis edytorski]

namienił — dziś: nadmienił; wspomniał. [przypis edytorski]

namieniłem — dziś: nadmieniłem. [przypis edytorski]

Namiestnictwo — najwyższy urząd administracyjny w Galicji, stworzony w 1849 roku, od 1866 piastowali go wyłącznie Polacy. [przypis edytorski]

namiestnik — osoba sprawująca władzę w zastępstwie lub w imieniu panującego. [przypis edytorski]

namiestnik — osoba sprawująca władzę w zastępstwie panującego. [przypis edytorski]

namiestnikowskim — hebr. משנה (miszne): ‘drugi’. «Drugi z wozów [Faraona], jadący obok jego [rydwanu]», zob. Raszi do 41:43. [przypis edytorski]

namieśnik — dziś: namiestnik. Tu w sensie: osoba pełniąca tę samą funkcję co Lisowski po jego śmierci. [przypis edytorski]

namieśnik — dziś popr.: namiestnik. [przypis edytorski]

namiętnymi krzyki (daw.) — dziś popr. forma N.lm: namiętnymi krzykami. [przypis edytorski]

namiętnymi ruchy (daw.) — dziś popr. forma N.lm: (…) ruchami. [przypis edytorski]

namiotach — «W namiocie Szema i w namiocie Ebera», czyli w miejscach nauki Tory, zob. Raszi do 25:27. [przypis edytorski]

namiotka (daw.) — woalka a. welon. [przypis edytorski]

namiotu Jakuba — «To był też namiot Racheli, gdyż Jakub przebywał stałe z nią», zob. Raszi do 31:33. [przypis edytorski]

namioty (starop.) — dziś B.lm: (między) namiotami. [przypis edytorski]

namitka — chusta osłaniająca głowę, czoło i szyję, noszona daw. przez kobiety. [przypis edytorski]

namitka — chusta osłaniająca szyję i podbródek, wiązana na czubku głowy, noszona daw. przez kobiety; podwika. [przypis edytorski]

namitka — kobiece nakrycie głowy, chusta okrywająca całą głowę wraz z czołem i ramionami. [przypis edytorski]

namniej (starop.) — dziś: najmniej. [przypis edytorski]

namniej (starop. forma) — dziś popr.: najmniej. [przypis edytorski]

namniej (starop. forma) — najmniej. [przypis edytorski]

namniej (starop. forma) — najmniej; tu: ani trochę. [przypis edytorski]

namniej (starop.) — najmniej. [przypis edytorski]

namniejsza (starop. forma) — dziś: najmniejsza. [przypis edytorski]

namniey (starop. forma) — najmniej. [przypis edytorski]

namo (gw.) — nam. [przypis edytorski]

namocniejszy (starop. forma) — najmocniejszy. [przypis edytorski]

namorzyny — przybrzeżne lasy i zarośla słonowodne. [przypis edytorski]

namówić pana Haraburdy — dziś z B.: namówić pana Haraburdę. [przypis edytorski]

namówiemy (daw. forma) — dziś: namówimy. [przypis edytorski]

namówił (…) Haraburdy — dziś z B.: namówił Haraburdę. [przypis edytorski]

namy (gw.) — nami. [przypis edytorski]

namykać poły — zamknąć dolne fragmenty rozpiętego płaszcza. [przypis edytorski]

namyśliwać się (starop. forma) — dziś popr.: namyślać się. [przypis edytorski]

Nana Sahib, właśc. Dundhu Panth (1824–1859) — indyjski arystokrata, jeden z przywódców ogólnoindyjskiego powstania przeciwko władzy brytyjskiej w Indiach, zwanego powstaniem sipajów; przewodził powstaniu w Cawnpore, po pokonaniu jego sił przez wojska brytyjskie, które odbiły miasto w lipcu 1857, uciekł do Nepalu. [przypis edytorski]

nanauczeńszy (starop. forma) — najbardziej uczony. [przypis edytorski]

Nancy — miasto we wsch. Francji, ośrodek administracyjny regionu Lotaryngia. [przypis edytorski]

naniebespieczniejszy (starop.) — dziś popr.: najbezpieczniejszy. [przypis edytorski]

naniecić — dziś: rozniecić. [przypis edytorski]

naniecić, rozniecić — rozpalić. [przypis edytorski]

naniecili chrustu — rozpalili ognisko z chrustu. [przypis edytorski]

nanizać — nawlec na nić (sznurek itp.). [przypis edytorski]

nanizać — nawlec na nić (sznurek itp.). [przypis edytorski]

nanizany — nawleczony. [przypis edytorski]

Nankin — miasto we wsch. Chinach nad rzeką Jangcy. [przypis edytorski]

nankin — rodzaj tkaniny bawełnianej o gęstym splocie płóciennym (tj. wątek i osnowa przeplatają się naprzemiennie, równomiernie, każda nić z każdą), z której od XIX w. wykonywano bieliznę i męskie spodnie (pierwotnie o barwie jasnożółtej); nazwa jest eponimem i pochodzi od chińskiego miasta Nankin. [przypis edytorski]

nankin — tkanina bawełniana o gęstym splocie. [przypis edytorski]

nankinowy — wykonany z nankinu, tj. gęstego płótna bawełnianego, o barwie brązowożółtej z silnym połyskiem. [przypis edytorski]

nankinowy — wykonany z nankinu, tj. gęstego płótna bawełnianego, przeważnie o barwie płowożółtej, z którego od XIX w. wykonywano bieliznę i męskie spodnie. [przypis edytorski]

Nansen, Fridtjof (1861–193) — norweski badacz Arktyki, oceanograf, działacz społeczny. [przypis edytorski]

Nansen, Fridtjof (1861–193) — norweski badacz Arktyki, oceanograf, działacz społeczny; w sierpniu 1921 rezolucją Ligi Narodów mianowany na Urząd Wysokiego Komisarza ds. Uchodźców Rosyjskich w Europie. [przypis edytorski]

Nansen, Fridtjof (1861–1930) — podróżnik, zoolog, polarnik i dyplomata norweski. W wyprawie do bieguna północnego (1893–1896) dotarł najdalej ze wszystkich dotychczasowych wypraw polarnych. Bieguna jednak nie zdobył. Wyprawa zakończyła się na Wyspie Franciszka Józefa, ok. 1000 km od bieguna północnego. [przypis edytorski]

Nansen, Piotr (ur. 1890) — duński pisarz, dziennikarz i wydawca. Dziennik panny Julii nosi w oryginale tytuł Julies Dagbog. [przypis edytorski]

nań — dziś: na niego. [przypis edytorski]

nań — dziś raczej: na niego. [przypis edytorski]

nań — inaczej: na niego. [przypis edytorski]

nań — na niego. [przypis edytorski]

nań — skrócone: na niego. [przypis edytorski]

nań (starop. forma) — na niego. [przypis edytorski]