Spis treści
Teatrzyk „Zielona Gęś”
ma zaszczyt przedstawićGawędę starego kretyna
STARY KRETYN
Kobieta, PracaHej, hej. Jakie to były czasy… Socjalizmu żadnego nie było, wobec czego pracownica domowa nazywała się po prostu kuchta względnie parzygnat[1]… A jakie możliwości otwierały się wtedy podczas mycia schodów względnie okien!…
CudCuda? Nie tak jak dziś, zaledwie raz do roku, ale codziennie, panowie, codziennie i co najmniej w co drugim mieście: to broda wyrastała świętej pustelnicy w sposób gwarantowanie przerażający[2], to mogiła bogobojnego kucharza pokrywała się nagle majonezem z prawdziwej „nicejskiej” oliwy, to na niebie, mociumdzieju[3], ukazywały się ogniste miotły, odkurzacze i tym podobne rzeczy.
WspomnieniaA sznycle „po wiedeńsku”? Hej, łzy się kręcą… Bo to był, proszę państwa, cały Wiedeń na talerzu, z Grinzingiem[4] i szramelmuzyką[5]. Trzy dni można było jeść taki sznycel, słowo honoru.
A jakie teatra[6] były! Jak stary Trapszo wyszedł na scenę w Dziadach i nacisnął syfon z wodą selcerską, i powiedział: „Ach, jak mnie pragnienie pali, ach, choćby wody kropelka!”, to, mociumdzieju, cała widownia spadała z krzeseł.
A po teatrze oczywiście: „Hawełka”[7], szansonistki[8] i szał. Paraliż postępowy naturalnie szerzył się do pewnego stopnia, ale co z tego? Gieniusze[9] dzięki temu rodzili się masami. Przybyszewski[10] grał na organach Święty Boże, a cesarz Franciszek Józef[11] zapuszczał bokobrody nie dla siebie, tylko dla kraju. Hej, łzy się kręcą…
ŁZY
Przypisy
broda wyrastała świętej pustelnicy w sposób gwarantowanie przerażający — nawiązanie do legendy o Świętej Wilgefortis, kobiety, której wyrosła broda, aby ta mogła uniknąć małżeństwa z poganinem. [przypis edytorski]
mociumdziej (daw.) — skrót od staropolskiego zwrotu „mości panie dobrodzieju”. [przypis edytorski]
Grinzing — obecnie dzielnica Wiednia, niegdyś wioska położona na jego obrzeżach, słynąca z winiarni i serwowanego w nich młodego wina. [przypis edytorski]
szramelmuzyka — popularna w XIX wieku wiedeńska tradycyjna muzyka ludowa. Nazwę wzięła od nazwiska jej słynnych wykonawców — braci Johanna i Josefa Schrammelów. [przypis edytorski]
Hawełka — słynny lokal gastronomiczny działający od XIX wieku na Rynku Głównym w Krakowie. Jego bywalcami byli artyści, profesorowie i dziennikarze. [przypis edytorski]
szansonistka — śpiewaczka kabaretowa, kawiarniana lub ogródkowa; piosenkarka. [przypis edytorski]
gieniusze — dziś: geniusze, wykorzystana przez Gałczyńskiego zmiękczona dawna forma, zachowana w niektórych gwarach, ma podkreślać sentymentalizm głównego bohatera utworu. [przypis edytorski]
Stanisław Przybyszewski (1868–1927)— polski pisarz, poeta, dramaturg, nowelista okresu Młodej Polski, skandalista, przedstawiciel cyganerii krakowskiej i nurtu polskiego dekadentyzmu. [przypis edytorski]
Franciszek Józef (1830–1916) — cesarz Austrii i król Węgier, zwierzchnik zaboru austriackiego, w którym znajdował się ówcześnie Kraków. [przypis edytorski]
Bezpieczne płatności zapewniają:
Dane do przelewu tradycyjnego:
Fundacja Wolne Lektury
ul. Marszałkowska 84/92 lok. 125, 00-514 Warszawa
75 1090 2851 0000 0001 4324 3317
Darowizna na Wolne Lektury + twoja nazwa użytkownika lub e-mail
PL88 1090 2851 0000 0001 4324 3374
PL82 1090 2851 0000 0001 4324 3385
WBKPPLPP
