Wesprzyj Wolne Lektury 1,5% podatku — to nic nie kosztuje! Wpisz KRS 00000 70056 i nazwę fundacji Wolne Lektury do deklaracji podatkowej. Masz czas tylko do końca kwietnia :)
Przypisy
Pierwsza litera: wszystkie | 0-9 | A | B | C | D | E | F | G | H | I | J | K | L | M | N | O | P | Q | R | S | T | U | V | W | X | Y | Z
Według typu: wszystkie | przypisy autorskie | przypisy redaktorów Wolnych Lektur | przypisy źródła | przypisy tłumacza | przypisy tradycyjne
Według kwalifikatora: wszystkie | angielski, angielskie | arabski | architektura | białoruski | biologia, biologiczny | chemiczny | dawne | francuski | frazeologia, frazeologiczny | geologia | grecki | gwara, gwarowe | hebrajski | hiszpański | łacina, łacińskie | literacki, literatura | mitologia | mitologia grecka | mitologia rzymska | muzyczny | niemiecki | norweski | poetyckie | pogardliwe | pospolity | potocznie | prawo, prawnicze | przestarzałe | regionalne | religijny, religioznawstwo | rosyjski | staropolskie | turecki | ukraiński
Według języka: wszystkie | français | Deutsch | lietuvių | polski
Znaleziono 4456 przypisów.
jakżeś (daw.) — konstrukcja z ruchomą końcówka czasownika, inaczej: „jakże jesteś”. [przypis edytorski]
jakżeś jest — konstrukcja z partykułą -że i ruchomą końcówką czasownika; dziś: jakże jesteś. [przypis edytorski]
Jakżeż to wiele od dwóch lat ciosów — księżna Lubomirska, naprzód wojewodzina lubelska, potem kasztelanowa krakowska, umarła w tym czasie. [przypis autorski]
jalapam — korzeń rośliny z rodzaju patatu używany jako lek przeczyszczający. [przypis edytorski]
Jalmen, Askalaf — wodzowie beoccy. [przypis edytorski]
jałmużnik (daw.) — duchowny a. urzędnik, rozdający jałmużnę w imieniu władcy. [przypis edytorski]
jałmużnik — duchowny a. urzędnik, rozdzielający w imieniu króla jałmużnę ubogim. [przypis edytorski]
jałmużnik — tu: osoba zbierająca datki na cele dobroczynne. [przypis edytorski]
jałochna (daw.) — młoda krowa, która nie była jeszcze cielna; jałówka, jałowica. [przypis edytorski]
jałosia — jałówka. [przypis edytorski]
jałoszka — młoda krowa niemająca jeszcze potomstwa. [przypis edytorski]
jałowcu — dziś: jałowca. [przypis edytorski]
jałowica (gw.) — jałówka, czyli młoda krowa. [przypis edytorski]
jałowica — jałówka, młoda krowa, która jeszcze nie miała potomstwa. [przypis edytorski]
jałowica — jałówka, młoda krowa. [przypis edytorski]
jałowicę — jałówkę, czyli krowę, która nie rodziła jeszcze cieląt. [przypis edytorski]
jałowicę, kozę, barana, synogarlicę i gołąbka — Tora wymienia tutaj zwierzęta, które można składać na ofiarę całopalną. [przypis edytorski]
jałowicze buty — buty zrobione z krowiej skóry. [przypis edytorski]
jałowicze — wykonane ze skóry jałowicy (jałówki), młodej krowy, która jeszcze nie miała potomstwa. [przypis edytorski]
jałowiec — gatunek krzewu z rodziny cyprysowatych. [przypis edytorski]
jałowizna — tu: nieurodzajna ziemia. [przypis edytorski]
jałowszy — dziś: bardziej jałowy, bezpłodny, bezwartościowy. [przypis edytorski]
jałowy — tu: nie dający owoców. [przypis edytorski]
jałówka — młoda krowa niemająca potomstwa. [przypis edytorski]
Jałta — miasto w płd. części Półwyspu Krymskiego, na brzegu Morza Czarnego. [przypis edytorski]
Jałta — miasto w płd. części Półwyspu Krymskiego, na brzegu Morza Czarnego. W lutym 1945 r. odbyła się tutaj konferencja z udziałem Józefa Stalina, Winstona Churchilla i Franklina Roosevelta, która miała decydujące znaczenie dla powojennego kształtu Europy. [przypis edytorski]
Jałutorowka — prawdopodobnie Jałutorowsk, miasto w Rosji, w obwodzie tiumeńskim, na lewym brzegu Tobołu; w XIX w. siedziba ujezdu (powiatu) guberni tobolskiej. [przypis edytorski]
jam (ang.) — dżem. [przypis edytorski]
Jam August, Antonin, Aurelius — Imiona wielkich cezarów, policzonych po zgonie między bogi, stawały się tytułami dla ich następców lub książąt z rodu cesarskiego. I tak cesarze mianowali na Augustów, na Cezarów. Tak Heliogabal, przybrawszy jako honoryficzne [tj. honorowe; red. WL] tytuły imiona najlepszych cezarów, zwał się Antoninem, Aureliuszem itd. [przypis autorski]
Jam Buonkonte, starszy syn Gwidona — Buokonte syn Gwidona z Montefeltro, gibelin, poległ w bitwie pod Kampaldino, w której zwycięski oręż gwelfów stronnictwo jego pobił i rozproszył. [przypis redakcyjny]
jam był rozkazał / Grzechu tego nie żywić — Priam rozkazał, by dziecka obarczonego taką klątwą nie zachowywać przy życiu, lecz porzucić go w leśnym odludziu w górach; niemowlę przygarnął jednak pasterz Agelaos, nadał mu imię Parys i wychowywał wraz z własnymi dziećmi; dopiero gdy Parys dorósł, zjawił się na dworze Priama i Hekabe, dano mu za żonę Ojnone i żył tak jakiś czas, zanim został rozpoznany jako syn królewski przez brata Deifobosa. [przypis edytorski]
jam był w słowie — „jam”, nie „ja”, bo ja osobą jest, a tam osoby nie było jeszcze. Ew[angelia] o Bogu mówi: W Nim był żywot, a żywot był oną światłością = ludzką, ale nie osobistościami ludzkimi. Bo ja jeżeli równocześnie z Bogiem było, to człowiek Boga rówiennikiem. [przypis autorski]
Jam ciebie zgoła nie pytał (…) legł w grobie — To jest, pytał nie jak człowiek widzący tylko zmysłem widzenia, który się przez śmierć rozwiązuje. [przypis redakcyjny]
Jam ciemny (…) Boga — utwór Micińskiego Lucifer bywa również traktowany jako kwadryptyk, którego część pierwszą stanowi niniejszy utwór, drugą fragment poetycki o incipicie Mój duch łańcuchem skuty do ziemi (…), część trzecią wiersz Melancolia, a czwartą fragment zaczynający się od słów Oto mej duszy świątynia — z czarnych jak miłość marmurów (…). [przypis edytorski]
jam (daw.) — ja jestem. [przypis edytorski]
jam (daw.) — skrócone: ja jestem. [przypis edytorski]
Jam Esaw pierworodny twój — «Jam jest ten, który przynosi ci [potrawę], a Esaw jest twoim pierworodnym», zob. Raszi do 27:19. [przypis edytorski]
jam — «Gdyż Święty Błogosławiony zapewnił mnie, że mnie wzbogaci, mówiąc „pobłogosławię cię… itd.” (Ks. Rodzaju 12:2)», zob. Raszi do 14:23. [przypis edytorski]
jam jam labentis cum libertate Regni Poloni (łac.) — już już upadającego wraz z wolnością królestwa polskiego. [przypis redakcyjny]
jam jest — dziś: ja jestem. [przypis edytorski]
Jam jest, ktom jest, i to jest imię moje (…) ten, który jest — Wj 3, 14. [przypis edytorski]
Jam jest, który stawiam, stwarzam cele. (…) wiatr gra na Eolowej harfie, Mefisto szydzi — S. Brzozowski, Fryderyk Nietzsche, Stanisławów 1907, s. 35–36. [przypis autorski]
Jam jest prawdziwy chleb niebieski — J 6, 35. [przypis tłumacza]
Jam jest siostra twoja […] i czy ktokolwiek będzie z tobą? — autentyczne. [przypis autorski]
jam jest (starop.) — konstrukcja z przestawną końcówką czasownika; inaczej: ja jestem. [przypis edytorski]
Jam Lech — kalambur od imienia Michała Korybuta Wiśniowieckiego (Michael). [przypis edytorski]
jam młoda — skrót od: ja jestem młoda. [przypis edytorski]
jam niczyją żoną (daw.) — nie jestem niczyją żoną. [przypis edytorski]
jam nie wiedział — «Bo gdybym wiedział, nie zasnąłbym na tak świętym miejscu», zob. Raszi do 28:16. [przypis edytorski]
jam nie zapomniał — inaczej: ja nie zapomniałem (przykład konstrukcji z ruchomą końcówką czasownika). [przypis edytorski]
jam nie złodziej — nie jestem złodziejem. [przypis edytorski]
jam (…) nosił (…) i (…) rozpaczał — konstrukcje z ruchomą końcówką czasownika; inaczej: [ja] nosiłem i rozpaczałem. [przypis edytorski]
jam oczy me pieścił wielkiego gniewu prawdziwą przyczyną — Drzewo w raju, jabłoń, z której zakazany owoc był zerwany przez nieposłuszeństwo Ewy skuszonej przez węża. [przypis redakcyjny]
Jam Orest — Wspomnienie pełnej poświęcenia się przyjaźni Oresta dla Piladesa. [przypis redakcyjny]
jam Pia (…) zginęłam w Maremie — Pia, żona Nello della Pietra. Mąż posądzający ją o cudzołóstwo zamknął ją w zamku Maremmy, gdzie wkrótce z grasującej choroby powietrznej umarła. [przypis redakcyjny]
jam przeklęty (daw.) — skrót od: ja jestem przeklęty. [przypis edytorski]
Jam respice canos (…) (łac.) — spojrzyj przecie na głowy sędziwe, na ręce bezwładne i ramiona bezsilne! Znika władza życia, wiek zużyliśmy na wojnach; odpuść na śmierć starców! [przypis redakcyjny]
jam sama coś mało od niewolnice rozna — sama mało różnię się od niewolnicy. [przypis edytorski]
Jam się łakomstwem brzydził za żywota — Jak w piekle łakomcy i rozrzutnicy w jednym kręgu są karani, podobnie i w czyśćcu jedni i drudzy pokutują społem w jednym kręgu. I rozrzutników dręczy jak chciwców pragnienie złota, z tą tylko różnicą, że pierwsi zwykle tego pragną, czego sami zatrzymać nie umieją. [przypis redakcyjny]
jam się radował wiośnie (daw.) — cieszyłem się z wiosny. [przypis edytorski]
jam się zakradał — przykład ruchomej końcówki fleksyjnej czasownika; inaczej: ja się zakradałem. [przypis edytorski]
Jam sprawy nie zaspał — konstrukcja z ruchomą końcówka czasownika, inaczej: ja nie zaspałem; Jam sprawy nie zaspał: nie zlekceważyłem (a. nie przegapiłem) sprawy. [przypis edytorski]
Jam syn, zaiste, niedźwiedzicy matki — Tu jest aluzja do familii Orsinich, z której pochodził ten papież. [przypis redakcyjny]
jam tam bywał (starop. konstrukcja) — konstrukcja z przestawną końcówką czasownika; inaczej: ja tam bywałem. [przypis edytorski]
Jam też nie z soli wyrósł ani z roli — słowa te miał wypowiedzieć Czarniecki, kiedy tytuł hetmana wielkiego przypadł Jerzemu Lubomirskiemu; jest to aluzja do źródeł bogactwa i wpływów Lubomirskich: żup solnych i rolnictwa, czemu Czarniecki przeciwstawiał własne zasługi wojskowe. [przypis edytorski]
Jam też tam lubił bawić wprzód, Lecz szkodzi mi północny chłód — żartobliwa aluzja do przymusowego wyjazdu autora na południe. [przypis tłumacza]
jam tu przyszła (gw., daw.) — konstrukcja z przechodnią końcówką czasownika; inaczej: ja tu przyszłam. [przypis edytorski]
jam uratowała — dziś raczej: ja uratowałam. [przypis edytorski]
Jam vides onerata ferox ut ducat Jasis Per medias Istri plaustra bubulcus aquas — Już widzisz, jak wolarze prowadzą do Jass przez środek Istru obładowane woły. [przypis edytorski]
jam was oszukał — ja was oszukałem (konstrukcja z ruchomą końcówka czasownika). [przypis edytorski]
Jam Wiekuisty, Bóg twój, którym cię wywiódł z ziemi Micraim — „Samo wyprowadzenie z Micraim już jest warte tego, abyście byli Mi poddanymi”, Raszi do 20:2. [przypis tradycyjny]
Jam Wiekuisty, Bóg wasz — „Bogiem twoim i Bogiem jego — Ja jestem”, Raszi do 19:34 [2]. [przypis tradycyjny]
Jam Wiekuisty, Bóg wasz! — „Godny zaufania, że wypłacę nagrodę [mówi Bóg]”, Raszi do 23:22 [3]. [przypis tradycyjny]
Jam Wiekuisty, Bóg wasz, którym wywiódł was z ziemi Micraim! — „[Bóg mówi]: Ja rozróżniłem w Micraim pomiędzy tym, kto był pierworodny a tym, kto nie był pierworodny i jestem godny zaufania, że wymierzę karę temu, kto zanurza swoje odważniki w soli, aby oszukać ludzi, którzy nie rozpoznają [tego podstępu]”, Raszi do 19:36 [4]. [przypis tradycyjny]
Jam Wiekuisty, Bóg wasz — „Ty i twój ojciec jesteście zobowiązani czcić Mnie, dlatego nie słuchaj go, gdy nakazuje ci nie zważać na Moje słowa. Czym jest lęk [okazywany rodzicom]? Nie siadaj na miejscu [ojca], nie mów zamiast [ojca] i nie zaprzeczaj jego słowom. A czym jest szacunek [dla rodziców]? Zapewniaj im jedzenie i picie, ubranie i obuwie, pomagaj im wychodzić i przychodzić”, Raszi do 19:3 [4]. [przypis tradycyjny]
Jam Wiekuisty, Bóg wasz — „Wiem [mówi Bóg] Kogo wymieniacie na kogo”, Raszi do 19:31 [3]. [przypis tradycyjny]
Jam Wiekuisty! — „godny zaufania, że nagrodzę tych, co kroczą przede Mną. I nie na darmo cię posłałem, ale aby wypełnić Moje słowa, które wyrzekłem do Praojców [Abrahama, Icchaka i Jakuba]”, Raszi do 6:2. [przypis tradycyjny]
Jam Wiekuisty — „Ja, sam Bóg, stworzyłem was wszystkich”, Ibn Ezra do 19:18 [3]. [przypis tradycyjny]
Jam Wiekuisty! — powtórzenie tych samych fraz z początku rozdziału jest celowym zabiegiem stylistycznym (resumptive repetition, powtórzenie w celu nawiązania do wcześniejszego tematu). W ten sposób powracamy do treści rozmowy Mojżesza z Bogiem po przerwie na opis genealogiczny; por. Raszi do 6:29. [przypis tradycyjny]
jam zająkliwych ust! — hebr. עֲרַל שְׂפָתָיִם (aral sfatajim): dosł. nieobrzezane usta, w znaczeniu zablokowane, zatkane. „Ty mi obiecałeś, że Aharon będzie pośrednikiem przemawiającym pomiędzy mną a ludem Isralea, [ale nie pomiędzy mną a Faraonem]”, Ibn Ezra do 6:12. [przypis tradycyjny]
Jam zawarł zmysły w (…) ciemności — kochanak jest odrętwiały, niewrażliwy na bodźce. [przypis edytorski]
Jam zgrzeszył, a ta trzoda co zasłużyła, Panie Boże mój? Proszę, obróć rękę twoję na mię i na dom ojca mego, a ludu tego nie zabijaj — 1 Krn 21, 17. [przypis edytorski]
jam Zniczowa — należę do Znicza, jestem kapłanką świętego ognia. [przypis edytorski]
jam (…) zwołał — ja zwołałem. [przypis edytorski]
Jama — bóg śmierci i władca świata umarłych (piekła) w hinduizmie. [przypis edytorski]
jama — Jezioro Genewskie. [przypis tłumacza]
Jama Michalika — cukiernia A.J. Michalika, miejsce spotkań kabaretu Zielony Balonik. [przypis edytorski]
Jama Michalikowa — cukiernia A.J. Michalika, miejsce spotkań kabaretu Zielony Balonik. [przypis edytorski]
Jama — staroż. indyjski bóg śmierci i zmarłych, władca zaświatów; w sanskrycie jego imię oznacza „bliźniak”, w Wedach jest bliźniaczym bratem bogini Jami. [przypis edytorski]
Jamais des amoureux la parole jurée N'entra, pour les punir, aux oreilles des Dieux. (fr.) — Nieważne tych przysięgi, których miłość suszy, Jowisz niewysłuchane puszcza mimo uszy (Ronsard, Sonety dla Heleny, LII; parafraza: Kazimierz Brodziński, Elegie, II, VIII). [przypis edytorski]
jamais (fr.) — nigdy. [przypis edytorski]
Jamais je ne t'oublierai (fr.) — Nigdy cię nie zapomnę. [przypis edytorski]
Jamajka — państwo na Morzu Karaibskim. [przypis edytorski]
jamb — dwusylabowa stopa rytmiczna, w grece i łacinie złożona z sylaby krótkiej, a potem długiej, po polsku zaś — z nieakcentowanej i akcentowanej. [przypis edytorski]
jamb — dwusylabowa stopa rytmiczna, w grece i łacinie złożona z sylaby krótkiej, a potem długiej (w wierszach polskich odpowiednikiem sylaby długiej jest sylaba akcentowana, zaś krótkiej nieakcentowana). [przypis edytorski]
jamb — w metryce iloczasowej: stopa (sekwencja sylab) złożona z dwóch sylab: krótkiej i długiej (w wierszach polskich odpowiednikiem sylaby długiej jest sylaba akcentowana, zaś krótkiej nieakcentowana). [przypis edytorski]
jamb — w metryce iloczasowej: stopa (sekwencja sylab) złożona z dwóch sylab: krótkiej i długiej (w wierszach polskich odpowiednikiem sylaby długiej jest sylaba akcentowana, zaś krótkiej nieakcentowana); jamby: tu: wersy złożone z jambów. [przypis edytorski]
jamb — w metryce iloczasowej stopa złożona z dwóch sylab: krótkiej i długiej. [przypis edytorski]
jambes-longues (fr.) — długonogi. [przypis edytorski]
Jamblich (ok. 250–326) — filozof grecki, urodzony w Chalkis w Syrii, gdzie założył własną, neoplatońską szkołę filozoficzną po odbyciu nauk u biskupa Laodycei Anatola oraz u Porfiriusza w Rzymie; jako filozof późnej starożytności starał się nadać nową teoretyczną podbudowę pogańskiemu politeizmowi. Główną księgą Jamblicha jest Zbiór nauk pitagorejskich w 10 księgach. [przypis edytorski]
