Aby móc stabilnie działać w 2026 roku, potrzebujemy Twojego wsparcia!
dowiedz się więcej
Przypisy
Pierwsza litera: wszystkie | 0-9 | A | B | C | D | E | F | G | H | I | J | K | L | M | N | O | P | Q | R | S | T | U | V | W | X | Y | Z
Według typu: wszystkie | przypisy autorskie | przypisy redaktorów Wolnych Lektur | przypisy źródła | przypisy tłumacza | przypisy tradycyjne
Według kwalifikatora: wszystkie | angielski, angielskie | białoruski | biologia, biologiczny | bez liczby pojedynczej | botanika | czeski | dawne | filozoficzny | francuski | frazeologia, frazeologiczny | geologia | grecki | gwara, gwarowe | hebrajski | historia, historyczny | hiszpański | ironicznie | łacina, łacińskie | literacki, literatura | medyczne | mitologia | mitologia germańska | mitologia grecka | mitologia rzymska | muzyczny | niemiecki | poetyckie | portugalski | potocznie | przenośnie | przestarzałe | przysłowiowy | regionalne | religijny, religioznawstwo | rosyjski | rzadki | staropolskie | turecki | ukraiński | włoski | wojskowy | żeglarskie
Według języka: wszystkie | English | français | Deutsch | lietuvių | polski
Znaleziono 8650 przypisów.
Nieomylnym i naturalnym skutkiem wolnego i sprawiedliwego ustroju jest zaludnienie — por. w Umowie społecznej III, rozdz 9 „O oznakach dobrego rządu”: „Co do mnie, dziwię się zawsze, że nie uwzględnia się tak prostej oznaki, względnie, że ma się złą wolę, by się na to nie zgadzać. Jakiż jest cel stowarzyszenia politycznego? Jest nim zachowanie i pomyślność członków. A jakaż jest najpewniejsza oznaka tego, że zachowują się i że żyją w pomyślności? Jest nią ich liczba i zaludnienie. Nie szukajcie więc gdzie indziej tej tak spornej oznaki. Przy wszystkich innych warunkach zresztą równych nieomylnie najlepszy jest ten rząd, pod którym bez obcych środków, bez naturalizacji, bez kolonii, obywatele bardziej się krzewią i mnożą. Najgorszy zaś jest ten rząd, pod którym naród zmniejsza się i słabnie”. [przypis redakcyjny]
nieopatrzony — niezabezpieczony, nieprzygotowany. [przypis edytorski]
nieopłacalny — tu: nie do opłacenia; nie do przecenienia; bezcenny. [przypis edytorski]
nieopłacony (daw.) — nie do opłacenia; nieoceniony, niezrównany. [przypis edytorski]
nieopowiedką — nagle, bez uprzedniej wieści; wyraz ten w autografie nieco zamazany, w kopii Ossolińskich brzmi: nieopowiednie. [przypis redakcyjny]
nieoprawna — dziś: nieoprawiona. [przypis edytorski]
nieoptyczne — tu: nieprezentujące się dobrze. [przypis edytorski]
nieosiedziały — tu: nieosiadły, niezakorzeniony. [przypis edytorski]
nieosłonione — nieosłonięte. [przypis edytorski]
nieosobliwie — nieszczególnie, nie bardzo. [przypis edytorski]
nieosobliwy (daw.) — nieszczególny, nie najlepszy. [przypis edytorski]
nieosobliwy — nieszczególny. [przypis edytorski]
nieostrożnie postąpili sobie w przedniej straży — do spotkania z przednią strażą doszło 7 października. [przypis redakcyjny]
nieostrożność (tylko? patrz s. 76/77) — autor w ten sposób opatrzył odsyłaczami wewnątrztekstowymi pierwodruk swej powieści; w tym przypadku we wskazanym miejscu znajduje się fragment rozdziału IV: „A nie szło jej tylko o zewnętrzną stronę sprawy, tj. o to, by Strumieński nie wstydził się jej przed światem, lecz i o to, że jak sądziła, z pewną ujmą dla męża, jej kunszt malarski jest główną podstawą ich stosunku, a zarazem rękojmią miłości Strumieńskiego (…) które dumnie nazywała przeciętnymi i tak nienawidziła, jak one ją”. [przypis edytorski]
nieoszacowane chroniki przeraźliwego olbrzyma Gargantui — Rabelais ma na myśli nie swego Gargantuę (Ks. I), który powstał dopiero po pierwszej księdze Pantagruela (Ks. II), ale Kroniki Gargantuińskie. [przypis tłumacza]
nieowładnięcie formy treściownikiem — nieumiejętność połączenia formy i treści. [przypis edytorski]
niepamiętliwy (starop.) — [tu:] odbierający pamięć, przytomność. [przypis redakcyjny]
niepamiętnej wody — Lety; woda te] rzeki miała tę własność, że cienie ludzkie, które ją piły wstępując do Hadesu, traciły pamięć o wszystkich rzeczach minionych. [przypis redakcyjny]
niepamiętny (daw.) — [tu:] odbierający pamięć. [przypis redakcyjny]
niepapista — osoba nie uznająca zwierzchnictwa papieża rzymskiego, nie katolik. [przypis edytorski]
niepardonowany — tu: nie prosząc o litość a. bez litości, bez ulgi. [przypis edytorski]
niepartykularny (z łac.) — tu: niepodzielony. [przypis edytorski]
nieparzysty — tu: nie do pary. [przypis edytorski]
niepewno — dziś: niepewne; nie jest pewne. [przypis edytorski]
niepewno — dziś popr.: niepewnie. [przypis edytorski]
Niepewność — wiersz po raz pierwszy ogłoszony w „Dzienniku Wileńskim” w roku 1827. [przypis redakcyjny]
niepieszczony — nie rozpieszczony. [przypis redakcyjny]
niepięknie tarczę rzuciwszy — dla Greków i Rzymian odrzucenie tarczy w trakcie bitwy było symbolem nie tylko tchórzostwa, ale i zdrady. Przy walce w szyku greckiej falangi czy rzymskiego legionu tarcza osłaniała stojącego po lewej towarzysza broni. [przypis edytorski]
niepiśmiennych — tu: nieznających świętego Pisma, tj. Talmudu. [przypis redakcyjny]
niepłatne* — te, które nie popłacają, nieważne, nieprzydatne. [przypis redakcyjny]
niepławny — nie nadający się do żeglugi. [przypis redakcyjny]
niepłocho — nieźle. [przypis edytorski]
niepłochy — rozsądny. [przypis edytorski]
niepłodne metale — pieniądze ze złota i srebra, które w przeciwieństwie do zboża lub bydła są bezpłodne, tj. nie rozmnażają się i nie rodzą nowych monet; w średniowiecznym społeczeństwie, w którym podstawą gospodarki było rolnictwo i hodowla, „niepłodność metali” stanowiła argument przeciwko pożyczaniu na pieniędzy procent, czyli żądaniu zwrotu większej ilości pieniędzy niż pożyczona; wraz z rozwojem handlu argument ten stopniowo tracił na znaczeniu. [przypis edytorski]
niepłodny — tu: nieprzynoszący plonów. [przypis edytorski]
niepłonnie — tu: niebezpodstawnie. [przypis edytorski]
niepłonny — niebezowocny, niebezskuteczny; przynoszący plon. [przypis edytorski]
niepłonny — niepusty, niejałowy; niepłonna rękojmia: gwarancja zapewniająca sukces. [przypis edytorski]
niepłonny — tu: nie bez pokrycia, mający uzasadnienie. [przypis edytorski]
niepłonny — tu: uzasadniony, niebezpodstawny. [przypis edytorski]
niepłono — nie nadaremnie. [przypis edytorski]
niepłony — nie jałowy. [przypis edytorski]
niepobożny (starop.) — postępujący źle, nie „po bożemu”, bezbożny. [przypis redakcyjny]
niepobożny* (starop.) — postępujący źle, nie „po Bożemu”, bezbożny. [przypis redakcyjny]
niepochwytnie (poet.) — nieuchwytnie. [przypis redakcyjny]
niepochwytny — nieuchwytny, trudny do złapania; tu: trudny do zobaczenia. [przypis edytorski]
niepochybnie — niechybnie, niewątpliwie; na pewno. [przypis edytorski]
niepochybny — niechybny, trafny, nieuchronny; tu: niewątpliwy. [przypis edytorski]
niepochybny — nieomylny. [przypis edytorski]
niepochybny (starop.) — nie chybiający celu. [przypis redakcyjny]
niepochybny (starop.) — nie chybiający, ten który nie chybia (celu). [przypis redakcyjny]
niepocieszny (starop.) — niepocieszający; nieprzynoszący pociechy. [przypis edytorski]
niepoczciwa (daw.) — niegodziwa. [przypis edytorski]
niepoczciwość (daw.) — nieżyczliwość, niełagodność. [przypis edytorski]
niepoczciwy (daw.) — niedobry, nieuprzejmy; zły w stosunku do innych. [przypis edytorski]
niepoczesny (daw.) — następujący w niewłaściwym czasie. [przypis edytorski]
niepoczesny (daw.) — niepozorny, niepokaźny, marny. [przypis edytorski]
niepoczesny (daw.) — niepozorny. [przypis edytorski]
niepoczesny — niezwracający na siebie uwagi. [przypis edytorski]
niepoczesny — wyrywający się nie w porę. [przypis edytorski]
niepocześnie (daw.) — niepozornie, nieokazale. [przypis edytorski]
niepocześny a. niepoczesny — nieokazały. [przypis edytorski]
niepodle (daw.) — nie byle jak, dobrze. [przypis edytorski]
niepodle — tj. bez hańby, bez tchórzostwa. [przypis edytorski]
Niepodległość Polski to twoja rywalka — po tej strofie w innej, znanej wersji utworu występuje jeszcze odpowiedź żegnanej dziewczyny: „— Czuję to, bom Polka: ojczyzna w potrzebie,/ Nie pamiętaj o mnie, nie oszczędzaj siebie;/ Kto nie zna jej cierpień i głos jej przytłumi,/ Niegodzien miłości i kochać nie umiè./ Ty godnie odpowiesz – o to się nie troszczę,/ Że jesteś mężczyzną – tego Ci zazdroszczę,/ Ty znasz moje serce, ty znasz moją duszę,/ Żem niezdolna walczyć, tyleż cierpieć muszę”. [przypis edytorski]
niepodobieństwo — coś nieprawdopodobnego, niemożliwego. [przypis edytorski]
niepodobieństwo (daw.) — coś niemożliwego a. nieprawdopodobnego. [przypis edytorski]
niepodobieństwo (daw.) — coś niemożliwego a. nieprawdopodobnego. [przypis edytorski]
niepodobieństwo (daw.) — coś niemożliwego. [przypis edytorski]
niepodobieństwo (daw.) — coś nieprawdopodobnego a. niemożliwego. [przypis edytorski]
niepodobieństwo (daw.) — coś nieprawdopodobnego, niemożliwego. [przypis edytorski]
niepodobieństwo (daw.) — niemożliwość. [przypis edytorski]
niepodobieństwo — niemożliwość. [przypis edytorski]
niepodobieństwo — rzecz niemożliwa; niemożliwość. [przypis edytorski]
niepodobieństwo — rzecz nieprawdopodobna, niemożliwa. [przypis edytorski]
niepodobieństwo — tu: coś nieprawdopodobnego. [przypis edytorski]
niepodobna było — niemożliwe było. [przypis edytorski]
niepodobna coś zrobić (daw.) — nie można, nie da się, nie sposób coś zrobić. [przypis edytorski]
niepodobna — daw. forma oznaczająca: niepodobne (niemożliwe) jest, aby. [przypis edytorski]
niepodobna (daw.) — jest nieprawdopodobne bądź niemożliwe. [przypis edytorski]
niepodobna (daw.) — jest rzeczą nieprawdopodobną a. niemożliwą. [przypis edytorski]
niepodobna (daw.) — jest rzeczą nieprawdopodobną a. niemożliwą. [przypis edytorski]
niepodobna (daw.) — nie można, nie da się, jest niemożliwe. [przypis edytorski]
niepodobna (daw.) — nie można, nie da się, jest niemożliwe. [przypis edytorski]
niepodobna (daw.) — nie można, nie da się, jest niemożliwe. [przypis edytorski]
niepodobna (daw.) — nie sposób. [przypis edytorski]
niepodobna (daw.) — niemożliwa. [przypis edytorski]
niepodobna (daw.) — niemożliwe, nieprawdopodobne. [przypis edytorski]
niepodobna (daw.) — niemożliwe. [przypis edytorski]
niepodobna (daw.) — niemożliwe. [przypis edytorski]
niepodobna (daw.) — nieprawdopodobne a. niemożliwe. [przypis edytorski]
niepodobna (daw.) — nieprawdopodobne, niemożliwe. [przypis edytorski]
niepodobna (daw.) — nieprawdopodobne, niemożliwe. [przypis edytorski]
niepodobna — nie można; niemożliwe jest. [przypis edytorski]
niepodobna — nie można. [przypis edytorski]
niepodobna powiedzieć (daw.) — nie można powiedzieć; niemożliwe jest, by powiedzieć. [przypis edytorski]
Niepodobna twórczości tego pisarza (…) odziedziczył Przybyszewski po naturalistach — S. Kołaczkowski, Twórcze fermenty, „Wiadomości Literackie” 1928, nr 18. [przypis autorski]
Niepodobnać (…) bez grzechu być — nie jest to możliwe, aby być bez grzechu. [przypis edytorski]
niepodobnać — konstrukcja z partykułą wzmacniającą -ci, skróconą do -ć. [przypis edytorski]
niepodobne (daw.) — niemożliwe; nieprawdopodobne. [przypis edytorski]
