Dzisiaj aż 13,496 dzieciaków dzięki wsparciu osób takich jak Ty znajdzie darmowe książki na Wolnych Lekturach.
Dołącz do Przyjaciół Wolnych Lektur i zapewnij darmowy dostęp do książek milionom uczennic i uczniów dzisiaj i każdego dnia!
Przypisy
Pierwsza litera: wszystkie | 0-9 | A | B | C | D | E | F | G | H | I | J | K | L | M | N | O | P | Q | R | S | T | U | V | W | X | Y | Z
Według typu: wszystkie | przypisy autorskie | przypisy redaktorów Wolnych Lektur | przypisy źródła | przypisy tłumacza | przypisy tradycyjne
Według kwalifikatora: wszystkie | anatomiczne | angielski, angielskie | architektura | astronomia | białoruski | biologia, biologiczny | botanika | chemiczny | czeski | dawne | ekonomiczny | filozoficzny | fizyka | francuski | frazeologia, frazeologiczny | grecki | gwara, gwarowe | hebrajski | historia, historyczny | hiszpański | holenderski | ironicznie | język, językowy, językoznawstwo | łacina, łacińskie | literacki, literatura | liczba mnoga | matematyka | medyczne | mitologia | mitologia grecka | mitologia rzymska | muzyczny | niemiecki | obelżywie | poetyckie | pogardliwe | portugalski | potocznie | przenośnie | przestarzałe | regionalne | religijny, religioznawstwo | rodzaj męski | rodzaj nijaki | rosyjski | rodzaj żeński | rzadki | rzeczownik | środowiskowy | staropolskie | turecki | ukraiński | węgierski | włoski | wojskowy | wulgarne | żartobliwie
Według języka: wszystkie | English | français | Deutsch | lietuvių | polski
Znaleziono 19797 przypisów.
pożytek, który był cnotą republik średniowiecza — G. Pecchio w swoim gorącym liście do pięknej Angielki o wolnej Hiszpanii, która jest średniowieczem nie zmartwychwstałym, lecz wciąż żywym, powiada na s. 60: „Celem Hiszpanów była nie chwała, lecz niepodległość. Gdyby Hiszpanie bili się jedynie dla honoru, wojna byłaby się skończyła bitwą pod Tudelą. Honor posiada szczególną właściwość: raz splamiony, traci wszelką siłę… Toteż liniowe wojsko hiszpańskie, przepojone przesądem honoru (to znaczy przekształcone na nowoczesne europejskie), pobite, rozproszyło się z myślą, że wszystko jest stracone wraz z honorem” etc. [przypis autorski]
pożytkować — korzystać. [przypis edytorski]
pożytkując z ciemności — korzystając z ciemnoty. [przypis edytorski]
pożyty (daw.) — pokonany. [przypis edytorski]
pożywa — dziś raczej: pożywka; pożywienie. [przypis edytorski]
pożywa — pożywienie. [przypis edytorski]
pożywać będziecie do syta — nawet gdy zjecie niewiele „to w żołądkach będziecie odczuwali błogosławieństwo [sytości]”, Raszi do 28:19 [2]. [przypis tradycyjny]
pożywać (daw.) — dziś: spożywać. [przypis edytorski]
pożywać (daw.) — pokonywać, zwycieżać. [przypis edytorski]
pożywać (daw.) — spożywać. [przypis edytorski]
pożywać (daw.) — tu: korzystać z czegoś; zażywać. [przypis edytorski]
pożywać (daw.) — zwalczać, pokonywać. [przypis edytorski]
pożywać — dziś raczej: spożywać. [przypis edytorski]
pożywać — dziś: spożywać; jeść, korzystać. [przypis edytorski]
pożywać — dziś: spożywać; jeść. [przypis edytorski]
pożywać — spożywać. [przypis edytorski]
pożywać (starop.) — używać. [przypis edytorski]
pożywać swego państwa (starop.) — używać swojego panowania; korzystać ze swej władzy. [przypis edytorski]
pożywać swej wolej (starop.) — zażywać swawoli. [przypis edytorski]
pożywał jakąkolwiek krew — Raszi uczy, że nie chodzi tu wyłącznie o krew składanych ofiar, ale zakaz ten dotyczy spożywania jakiejkolwiek krwi, zob. Raszi do 17:10 [1]. [przypis tradycyjny]
pożywamy — dziś popr.: spożywamy. [przypis edytorski]
pożywany — dziś: spożywany; forma pożywać nosi dziś cechę stylu biblijnego. [przypis edytorski]
pożywienia, odzieży i małżeńskiego pożycia tej nie pozbawi — Raszi komentuje: jeśli wziąłby sobie inną żonę oprócz tej żydowskiej niewolnicy, którą sobie wyznaczył, nie może pozbawić tej pierwszej prawa do wyżywienia, odzienia i współżycia małżeńskiego, zob. Raszi do 21:10. Te prawa żydowskiej żony są do dziś zapisywane w ketubie, czyli kontrakcie ślubnym. [przypis tradycyjny]
pożywię (gw., daw.) — pożyję. [przypis autorski]
pożywita (gw.) — pożywicie. [przypis edytorski]
pódą (gw.) — pójdą. [przypis edytorski]
póde (gw.) — pójdę. [przypis edytorski]
pódę (gw.) — pójdę. [przypis edytorski]
pódzi (gw.) — chodź. [przypis edytorski]
pódzi (gw.) — pójdź. [przypis edytorski]
pódzie (forma gw.) — pójdzie. [przypis edytorski]
pódziema (gw.) — pójdziemy. [przypis edytorski]
pódzies (gw.) — pójdziesz. [przypis edytorski]
pódziesz (gw.) — odejdź, uciekaj (do psa). [przypis edytorski]
pódź (forma starop.)— pójdź, chodź. [przypis redakcyjny]
pódź (gw.) — pójdź. [przypis edytorski]
pódźcie — daw. forma trybu rozkazującego, dziś: pójdźcie. [przypis edytorski]
Pódźcie do mnie wszyscy, którzyście się upracowali, a ja miłościwie i ochłodzę was, i pocieszę was — por. Mt 11, 28. [przypis edytorski]
pódźcie (starop. forma) — dziś popr.: pójdźcie. [przypis edytorski]
pódźcież ino (gw.) — chodźcie tylko. [przypis edytorski]
pódźmy (starop. forma) — pójdźmy. [przypis edytorski]
pódźwa (gw.) — pójdźmy; -wa jest końcówką daw. liczby podwójnej. [przypis edytorski]
pójdem — dziś popr.: pójdę. [przypis edytorski]
Pójdę do nich za tobą — Pójdę do nich w Twojej sprawie. [przypis edytorski]
Pójdę na wygnanie… — pierwej (w. 481) chciał sobie życie odebrać, obecnie postanawia opuścić dom rodzinny i iść na dobrowolne wygnanie z rozpaczy, i tak jak pierwej nad środkami samobójczymi, tak teraz zastanawia się komicznie nad miejscami wygnania. Megara (Megares, tzn. Μεγαρεῖς) — miasto w Grecji, na Istmie, na pograniczu Attyki, lub Megara Hyblejska na płd.-wsch. wybrzeżu Sycylii; Cypr — wyspa naprzeciw płd. wybrzeża Małej Azji; Eretria — miasto na płd. wybrzeżu wyspy Eubei lub miasto w Tesalii; Korynt — miasto na płn. wybrzeżu Argolidy; Chalkis — miasto na płd. wybrzeżu Eubei; Kreta — wielka wyspa między południowymi krańcami Grecji i Małej Azji; Sykion (gr. Σεκυών) — miasto na zachód od Koryntu; Knidos — miasto na wybrzeżu półwyspu chersoneskiego [gr. Chersonisos Knidia, ob. płw. Datça, na płn. od wyspy Rodos] Małej Azji; Zakynthos — miasto na wyspie tegoż nazwiska naprzeciw zach. wybrzeża Grecji południowej; Lesbia (Lesbiam) — nie ma i nie było takiego miasta; widocznie Plautus, który nie miał bynajmniej ambicji w kierunku znajomości geografii (a jeszcze mniej jego publiczność), przekręcił tak nazwę wyspy Lesbos, leżącej na zach. od płn.-zach. wybrzeża Małej Azji; Beocja (Boeotiam) — i Beocję (nazwa kraju na płn.-zach. od Attyki) widocznie Plautus uważa za jakieś miasto. Wyliczanie tych aż jedenastu greckich miejscowości zamierzonego wygnania robiło na publiczności Plautowskiej tym komiczniejsze wrażenie, że nie miała ona o większej części z nich żadnego wyobrażenia. [przypis tłumacza]
pójdę odważony (starop.) — pójdę odważnie. [przypis edytorski]
pójdę teraz do Kapucynów — mowa o kościele Kapucynów (z XVII w., fundacji króla Jana III Sobieskiego), sąsiadującym z pałacem Paca. [przypis redakcyjny]
pójdzie jak po mydle — żart. przekształcenie zwrotu „pójdzie jak po maśle”. [przypis edytorski]
pójdziem (daw.) — dziś: pójdziemy. [przypis edytorski]
Pójdziem, gdy zabrzmi złoty róg — pobrzmiewa tu nawiązanie do ważnego motywu z Wesela Wyspiańskiego. [przypis edytorski]
pójdziemli wszyscy (starop. forma) — konstrukcja z partykułą -li; znaczenie: jeśli pójdziemy wszyscy. [przypis edytorski]
pójdziemyż — czy pójdziemy. [przypis edytorski]
pójdziemyż — konstrukcja z partykułą -że (skróconą do -ż); znaczenie: czy pójdziemy. [przypis edytorski]
pójdziesz za drzwi, jak wdowa — wdowa, vidua, oznacza nie tylko żonę po śmierci męża, ale w ogóle żonę pozbawioną męża, a więc zarówno żonę rozwiedzioną, jak na razie z dala od męża pozostającą (np. Penelopa). Menechmus grozi tu żonie wypędzeniem jej z domu. [przypis tłumacza]
pójdziesz za sukienkę korzeniu… — owiną twoimi kartami ważone w sklepie przyprawy. [przypis edytorski]
pójdziewa (gw.) — pójdziemy. [przypis edytorski]
pójdziewa (gw.) — pójdziemy; tu: pójdźmy. [przypis edytorski]
pójdź (daw.) — chodź. [przypis edytorski]
pójdź — dziś: chodź. [przypis edytorski]
pójdź sam (daw.) — chodź tu. [przypis edytorski]
Pójdź zaprzysiąc mi wiarę; reszty czas dokona — Vient m'engager ta foi; le temps fera le reste. [przypis tłumacza]
pójdźcie (daw.) — dziś w zdaniu rozkazującym: chodźcie tu. [przypis edytorski]
Pójdźcie, o dziatki, pójdźcie wszystkie razem — Adam Mickiewicz, Powrót taty. [przypis edytorski]
pójdźcie tu — w znaczeniu: podejdźcie tu. [przypis edytorski]
pójdźma (daw. forma) — pójdźmy. [przypis edytorski]
pójdźma (forma gw.) — pójdźmy. [przypis edytorski]
pójdźwa (gw.) — pójdźmy, chodźmy. [przypis edytorski]
pójdźże (daw.) — konstrukcja z partykułą wzmacniającą -że. [przypis edytorski]
pójrzeć — spojrzeć, popatrzyć. [przypis edytorski]
pójść do Kanossy (fraz.) — przyznać się do błędu; nawiązanie do wydarzeń z 1077, kiedy to cesarz niemiecki udał się pieszo do włoskiej miejscowości Kanossa, aby poprosić papieża o zdjęcie rzuconej na niego klątwy. [przypis edytorski]
pójść na haki — forma średniowiecznej egzekucji. [przypis edytorski]
Pójść na marionetki — pójść na przedstawienie teatrzyku lalkowego. [przypis edytorski]
pójść po proszonym chlebie — zacząć żebrać. [przypis edytorski]
pójść w dutepasy — uciec. [przypis edytorski]
pójść w odwłokę — odwlec się, przeciągnąć. [przypis edytorski]
pójść w parobki — zostać parobkiem, sługą w czyimś gospodarstwie. [przypis edytorski]
pójść w rekruty — zostać przymusowo wcielonym do wojska. [przypis edytorski]
pójść w smak (daw.) — spodobać się. [przypis edytorski]
póka żyw — dopóki żyje. [przypis edytorski]
Póki czas nam słodko bieży (…) wrażenie wszelkiej rozkoszy wytrzyma — Treść tej mowy jest taka: nasza istota duchowa stanie się doskonalsza, kiedy z arcymiłością na nowo się zespolimy. Wtedy będziemy głębiej spoglądać i żywiej świecić. Ale i nasze ciała staną się zarazem doskonalszymi i jeszcze mocniej świecić będą, jak nasz blask teraźniejszy. I nasze oczy, wzmocnione w stosunku użycia niebieskich rozkoszy, będą mogły używać i znosić ten blask zbyteczny. [przypis redakcyjny]
póki jeszcze kamienny w polu słup nie stoję — dopóki jeszcze nie zamieniłem się w kamień; zob. też w. 25 o skamieniałej Niobe. [przypis redakcyjny]
Póki jeszcze trzymam miecz w prawicy, Możecie, dzieci, zdrowo spać! — dwa ostatnie wersy należy zaśpiewać dwukrotnie. [przypis edytorski]
póki nie oschły — dziś: obeschły. [przypis edytorski]
Póki (…) spłodził. — Znów komiczny niestosunek między hartem duszy Alcesta, tym hartem, który w godnych jego okolicznościach zrobiłby zeń pewnie bohatera, a błahością przedmiotu. A sprawcą tego zdrobnienia charakteru są znów rączki Celimeny, gdyż wysiadując w jej salonie, Alcest narażony jest na spotykanie takich Orontów, Akastów i Klitandrów i doprowadzony do ostateczności jej kokieterią reaguje na te błahostki tak gwałtownie. Ale czy to jej wina? Ona jest u siebie i w swojej przyrodzonej sferze; tylko Alcest nie jest tam na miejscu… I znowuż czy to jego wina, że ironicznie prawo życia każe Alcestowi znajdować szczęście w spojrzeniu Celimeny? [przypis tłumacza]
Póki stali, Menelaj (…) poważnym — Iliada, III, 210–211. [przypis redakcyjny]
póki stołu stawa (daw.) — póki starczy stołu. [przypis edytorski]
Póki sztuka (…) symbolizm dla niej jest czymś więcej niż metodą: jest jej istotą — J. Żuławski, Szkice literackie, Warszawa 1913, s. 126–127. [przypis autorski]
póki (…) zstawa — póki starcza; póki jest. [przypis edytorski]
póki życia — w domyśle: póki życia starczy. [przypis edytorski]
pókim dobrą (daw.) — dziś z M.: pókim dobra. [przypis edytorski]
pókiś — przykład konstrukcji z czasownikiem „być” skróconym do końcówki fleksyjnej dodanej do spójnika; znaczenie: póki jesteś. [przypis edytorski]
pókiś żyw a cały! — konstrukcja z ruchomą końcówką czasownika i „a” w funkcji spójnika łącznego, dziś: póki jesteś żyw i cały. [przypis edytorski]
pókiż (daw.) — jak długo, do jakiego czasu. [przypis edytorski]
pókiż (daw.) — tu: dokąd, pokąd. [przypis edytorski]
pókiż tego będzie — sens: jak długo jeszcze będzie trwać ta zabawa? [przypis edytorski]
pókiż — tu: jak długo. [przypis edytorski]
pól każde miasto otaczających — «Ponieważ każda ziemia chroni swoje plony, [ludzie] wkładają do [spichlerza] z ziarnem nieco gleby z danego miejsca, co zabezpiecza plon przed gniciem», zob. Raszi do 41:48. [przypis edytorski]
póliki (gw.) — policzki. [przypis edytorski]
pół czwarta a. półczwarta (daw.) — trzy i pół. [przypis edytorski]
pół godziny czasu — pleonazm; dziś tylko pół godziny. [przypis edytorski]
