Potrzebujemy Twojej pomocy!
Na stałe wspiera nas 484 czytelników i czytelniczek.
Niestety, minimalną stabilność działania uzyskamy dopiero przy 500 regularnych darczyńców. Dorzucisz się?
Przypisy
Pierwsza litera: wszystkie | 0-9 | A | B | C | D | E | F | G | H | I | J | K | L | M | N | O | P | Q | R | S | T | U | V | W | X | Y | Z
Według typu: wszystkie | przypisy autorskie | przypisy redaktorów Wolnych Lektur | przypisy źródła | przypisy tłumacza | przypisy tradycyjne
Według kwalifikatora: wszystkie | anatomiczne | angielski, angielskie | architektura | astronomia | białoruski | biologia, biologiczny | botanika | chemiczny | czeski | dawne | ekonomiczny | filozoficzny | fizyka | francuski | frazeologia, frazeologiczny | grecki | gwara, gwarowe | hebrajski | historia, historyczny | hiszpański | holenderski | ironicznie | język, językowy, językoznawstwo | łacina, łacińskie | literacki, literatura | liczba mnoga | matematyka | medyczne | mitologia | mitologia grecka | mitologia rzymska | muzyczny | niemiecki | obelżywie | poetyckie | pogardliwe | portugalski | potocznie | przenośnie | przestarzałe | regionalne | religijny, religioznawstwo | rodzaj męski | rodzaj nijaki | rosyjski | rodzaj żeński | rzadki | rzeczownik | środowiskowy | staropolskie | turecki | ukraiński | węgierski | włoski | wojskowy | wulgarne | żartobliwie
Według języka: wszystkie | English | français | Deutsch | lietuvių | polski
Znaleziono 19797 przypisów.
pokój Boży — średniowieczny kościelny zakaz starć zbrojnych w określonych dniach tygodnia oraz okresach liturgicznych, mający na celu ograniczenie wojen pomiędzy panami feudalnymi. [przypis edytorski]
pokój Chrystusów (daw. forma D.) — pokój Chrystusowy. [przypis edytorski]
pokój Filokratesa (346 p.n.e.) — zawarty pomiędzy Macedonią a Atenami, zatwierdzający stan posiadania stron w chwili jego zawarcia; w szczególności obejmował rezygnację Aten z roszczeń do Amfipolis. [przypis edytorski]
pokój królewski (387 p.n.e.) — traktat zawarty pomiędzy Spartą a królem Persji Artakserksesem II, kończący wojnę koryncką, prowadzoną przez koalicję Aten, Koryntu, Beocji i Argos przeciwko Sparcie; zwany również pokojem Antalkidasa od imienia wysłannika Sparty. Na jego mocy wyzwolone wcześniej greckie miasta na wybrzeżu Azji Mniejszej oraz Cypr przeszły pod panowanie perskie, w zamian za co Sparta utrzymała hegemonię w Grecji: Persja zerwała sojusze z wrogami Sparty, rozwiązano wszystkie związki miast-państw, z wyjątkiem Związku Peloponeskiego. [przypis edytorski]
Pokój ma swe zwycięstwa nie mniej chlubne od Wojny — Peace hath her victories/ No less renowned than War. [przypis autorski]
pokój Nikiasza — podpisany w 421 p.n.e., kończył pierwszy okres wojny peloponeskiej; został zawarty na 50 lat, przetrwał jedynie do 415 p.n.e. [przypis edytorski]
Pokój, pry, mój dawam wam, pokój mój zostawuję wam — J 14, 27. [przypis edytorski]
pokój san-stefański — traktat zawarty między Rosją a Turcją dn. 3 marca 1878 r. w San Stefano (pod Konstantynopolem). Turcja, pokonana uprzednio w wojnie z Rosją (1877–1878), musiała uznać niepodległość swych dotychczasowych państw lenniczych: Rumunii, Serbii i Czarnogórza, przy czym granice tych dwóch ostatnich zostały znacznie rozszerzone. Jednocześnie utworzono rozległe Księstwo Bułgarskie z dostępem do Morza Egejskiego (obejmujące Macedonię). Poza tym Turcja została zmuszona do ustępstw terytorialnych na rzecz Rosji w Azji i do zapłaty wysokiej kontrybucji. [przypis redakcyjny]
pokój — tu: spokój. [przypis edytorski]
pokój — tu w zanczeniu: spokój. [przypis edytorski]
pokój uchodzi wśród ludzi za największe dobro — w starożytnej Grecji pokój jest stanem wyjątkowym, wojna normalnym. [przypis tłumacza]
pokój w Tylży — wraz z traktatami tylżyckimi podpisanymi w dniach 7 i 9 lipca 1807 stanowił porozumienie między cesarstwem Francji a Rosją i Prusami, w wyniku którego m.in. zostało utworzone Księstwo Warszawskie (z części ziem zajętych przez Prusy podczas rozbiorów Polski) oraz Wolne Miasto Gdańsk; natomiast Francja w osobie Napoleona I uznała formalnie aneksję przez Rosję departamentu białostockiego. [przypis edytorski]
pokrają — u Cylkowa: rozrąbią; to samo słowo נִתַּח (nitach) w 1:6 tłumaczy jako pokrajać, co jest bliższe znaczeniu czasownika. [przypis tradycyjny]
pokraśnieć (daw.) — zaczerwienić się. [przypis edytorski]
pokraśnieć — tu: zaczerwienić się. [przypis edytorski]
pokrewny — dziś: krewny; dawniej uważano, że zostając ojcem chrzestnym, wchodzi się do rodziny, podobnie jak przez małżeństwo. [przypis edytorski]
pokrewny — krewny. [przypis edytorski]
pokręcając wąsa — dziś raczej: podkręcając wąsa. [przypis edytorski]
pokrętka — tu: korba. [przypis edytorski]
pokropi krwią tej „zagrzesznej” ścianę ołtarza — „W przypadku ofiary całopalnej [z ptaka] wymagane było tylko wyciśnięcie krwi, w przypadku ofiary za grzech potrzebne było pokropienie krwią i wyciśnięcie jej, [kohen] chwytał [ciało ptaka] za kark i wyciskał krew, a krew tryskała, docierając do ołtarza”, Raszi do 5:9 [1]. [przypis tradycyjny]
pokropi nią ku wieku i przed wiekiem — „[Pokropi krwią] jeden raz w górę i siedem razy na dół”, Raszi do 16:15 [2]. [przypis tradycyjny]
pokropią krwią tą wokoło ołtarz — „[Kohen] stał na dole i pryskał krwią z naczynia na ściany ołtarza poniżej czerwonej linii zaznaczonej na bokach ołtarza, [stając] naprzeciw rogów [ołtarza] i to oznacza »wokoło«, czyli tak, aby krew znalazła się na czterech bokach ołtarza […]. Dwa polania [krwią] na cztery [strony ołtarza]”, Raszi do 1:5 [6]. Stojąc naprzeciw narożnika północno-wschodniego kohen polewał krwią jeden raz, tak że krew dosięgała jednocześnie obu tych boków ołtarza, po czym przechodził wokół ołtarza, stawał naprzeciw narożnika południowo-zachodniego i polewał krwią drugi raz, tak by krew dosięgła jednocześnie tych dwóch boków. [przypis tradycyjny]
pokropią synowie Aharona krwią jej ołtarz, wokoło — „Dwa polania [krwią] na cztery [strony ołtarza], (por. przypis do Kpł 1:5) i było to spryskiwanie przy pomocy naczynia, palcem [kohen nakładał krew] tylko w przypadku ofiar za grzech”, Raszi do 3:8 [1]. [przypis tradycyjny]
pokropisz ołtarz w około — Raszi wyjaśnia, że »w około« oznacza dwa spryskania krwią, które wyglądały jak cztery: krew nakładana była na jeden narożnik z jednej strony i na drugi narożnik naprzeciw niego, po skosie, w ten sposób, że miejsce nałożenia krwi było widoczne z obu stron narożnika, a więc krew widoczna była z czterech stron czyli dookoła ołtarza, zob. Raszi do 29:16 [2]. [przypis tradycyjny]
pokrowcem jego — hebr. מִכְסֵהוּ (michsehu): pokrowiec jego. „Przykrycie ze skór baranów i techaszim [tu: »borsuczych«]”, Raszi do 35:11 [3]. [przypis tradycyjny]
pokrowiec namiotu — Raszi wyjaśnia, że do tego posłużyły tkaniny z wełny koziej, zob. Raszi do 40:19 [1]. [przypis tradycyjny]
pokrótce — wkrótce. [przypis edytorski]
pokruszone resztki ciastek — chodzi tu zapewne o większe okruchy bądź pokruszone ciastka, nienadające się do sprzedaży w cukierni lub kawiarni w pełnej cenie, oferowane w porcjach na wynos, np. w papierowych rożkach, chętnie kupowane przez dzieci z mniej zamożnych rodzin. [przypis tłumacza]
pokrwawa — krwawy odblask; jest to neologizm utworzony przez Krasińskiego analogicznie do formy „poświata”. [przypis redakcyjny]
pokrwawie — krwawej barwy blask (tu: zachodzącego słońca). [przypis edytorski]
pokryciem pozoru — hebr. כְּסוּת עֵינַיִם (kesut ejnajim): 'zakrycie oczu'. Jako dowód, że Abimelech nie dotknął Sary; Targum Onkelos odczytuje to jako: 'szata honorowa'. [przypis edytorski]
pokryć — tu: pochować, ukryć. [przypis edytorski]
pokryć — tu: ukryć. [przypis redakcyjny]
Pokryłeś dudki — ukryłeś pieniądze. [przypis edytorski]
pokryły się — raczej: rozbłysły. [przypis edytorski]
pokrytość (daw.) — obłuda. [przypis edytorski]
pokryty (daw.) — obłudny. [przypis redakcyjny]
pokrzepić — wzmocnić. [przypis edytorski]
pokrzepiliśmy się (…) i zaczerpnęli — inaczej: pokrzepiliśmy się i zaczerpnęliśmy. [przypis edytorski]
pokrzepion — pokrzepiony, wzmocniony. [przypis edytorski]
pokrzepione — wzmocnione. [przypis edytorski]
pokrzyk (łac. Atropa belladonna) — wilcza jagoda; roślina trująca, wykorzystywana w lecznictwie. [przypis edytorski]
pokrzyk — mandragora; to roślina o działaniu usypiającym. [przypis redakcyjny]
pokrzyk — wilcza jagoda; roślina trująca, wykorzystywana w lecznictwie. [przypis edytorski]
pokrzywnica — mały ptak z rzędu wróblowych. [przypis edytorski]
pokucie — kąt w chatach białoruskich, gdzie zasiadają goście najpoważniejsi i w czasie wesel państwo młodzi. [przypis autorski]
Pokucie — kraina hist. nad górnym Prutem, na terenie ob. płd.-zach. Ukrainy; jej nazwa pochodzi od miasta Kut. [przypis edytorski]
pokum — kum, znajomy. [przypis redakcyjny]
pokumać się (daw., gw.) — zostać czyimś kumem, tj. ojcem chrzestnym jego dziecka a. teściem tego dziecka; wejść z kimś w jakieś istotne relacje (dziś: dogadać się z kimś, nierzadko w złych zamiarach). [przypis edytorski]
pokumać się z kimś — zaznajomić, zaprzyjaźnić się z kimś. [przypis edytorski]
pokup (daw.) — popyt na jakiś towar; mieć pokup: być poszukiwanym przez nabywców. [przypis edytorski]
pokup (daw.) — popyt na jakiś towar. [przypis edytorski]
pokup (daw.) — popyt, zainteresowanie. [przypis edytorski]
pokup (daw.) — popyt; zapotrzebowanie. [przypis edytorski]
pokup — pokupność; popularność wśród nabywców. [przypis edytorski]
pokup — popyt, zapotrzebowanie na jakiś towar. [przypis edytorski]
pokup — popyt, zapotrzebowanie na rynku na jakiś towar. [przypis edytorski]
pokup — zbyt. [przypis edytorski]
pokupił winę (daw.) — „zyskał” winę, zawinił; por. też daw. wina: grzywna, kara pieniężna. [przypis edytorski]
pokupki (z ros.) — zakupy. [przypis edytorski]
pokurć a. pokurcz — gatunek psa, mieszaniec charta i brytana. [przypis edytorski]
pokurć — pogardliwie o niedużych, dość brzydkich zwierzętach. [przypis edytorski]
pokurć — pogardliwie o niedużym, dość brzydkim zwierzęciu. [przypis edytorski]
pokusa (daw.) — duch piekielny, mara. [przypis redakcyjny]
pokusa piekielna — [tu:] zły duch. [przypis redakcyjny]
pokusa (starop.) — tu: zły duch. [przypis redakcyjny]
pokusa — [tu:] duch piekielny, mara. [przypis redakcyjny]
pokusić (starop.) — spróbować. [przypis edytorski]
pokusić (starop.) — [zakąsić, spróbować; tu:] doświadczyć. [przypis redakcyjny]
Pokusimy, da-li się, miru w rozhoworze — spróbujemy, jeśli to możliwe, uzyskania pokoju w rozmowie. [przypis redakcyjny]
pokusy — diabelskie. [przypis redakcyjny]
pokusy piekielne (starop.) — [tu:] diabły. [przypis edytorski]
pokusy (starop.) — tu: diabły. [przypis edytorski]
pokusza — kusi. [przypis edytorski]
pokuszać się na co (starop.) — skusić się na co. [przypis edytorski]
pokuszać (starop.) — doświadczać; [wodzić na pokuszenie]. [przypis redakcyjny]
pokuszę się (starop.) — spróbuję. [przypis edytorski]
pokuśnica — ta, która kusi. [przypis edytorski]
pokutę — to znaczy codziennie, gdyż dzień śmierci jest nieznany. [przypis tłumacza]
pokutił niemnożeczko (z ros. кутить: hulać, lumpować) — pohulałem troszeczkę. [przypis edytorski]
pokutnej — hebr. אָשָׁם (aszam): wina. [przypis edytorski]
pokutnik — człowiek odbywający pokutę, często wyróżniający się specjalnym odzieniem pokutnym. [przypis edytorski]
pokutować — tu: tkwić (na jaju), musieć wysiadywać. [przypis edytorski]
pokwapić (daw.) — pospieszyć się. [przypis redakcyjny]
pokwapić się (daw.) — pospieszyć się. [przypis edytorski]
pol (daw.) — biegun. [przypis redakcyjny]
pol — dziś popr. pisownia: pól. [przypis edytorski]
Pol (…) error — Horatius, Epistulae, II, 2, 138. [przypis tłumacza]
POL. — I'll speak to him again. What do you read, my lord… HAM. — Words, words, words! (ang.) — POLONIUSZ: Pomówię z nim znowu. Co czytasz, mój panie? HAMLET: Słowa, słowa, słowa. [przypis edytorski]
Pol — świat, własc. biegun ziemski lub niebieski. [przypis redakcyjny]
Pol, Wincenty (1807–1872) — poeta, geograf i etnograf, uczestnik powstania listopadowego. [przypis edytorski]
Pol, Wincenty (1807–1872) — poeta, geograf-samouk, kawaler orderu Virtuti Militari uzyskanego w powstaniu listopadowym. [przypis edytorski]
Pol, Wincenty (1807–1872) — poeta, twórca wierszy o tematyce i stylizacji ludowej, także patriotycznych (zob. Pieśń o ziemi naszej wyd. 1843; Mohort 1855); uczestnik powstania listopadowego; ciężko poturbowany podczas rabacji galicyjskiej (1846) porzucił wcześniejsze poglądy na romantyczną modłę chłopomańskie i demokratyczne i stał się zwolennikiem konserwatywnego programu społecznego; największe zasługi położył jako przyrodnik i geograf. [przypis edytorski]
Pol, Wincenty (1807–1872) — polski poeta i geograf. [przypis edytorski]
pola dyktyjskie — od Dikte, góry na Krecie. [przypis edytorski]
Pola Elizejskie a. Elizjum (mit. gr.) — kraina wiecznego spokoju i pośmiertnej szczęśliwości, stanowiąca część Hadesu; zmarli trafiali tam w nagrodę za dobre życie. [przypis edytorski]
Pola Elizejskie a. Elizjum (mit. gr.) — kraina wiecznego szczęścia, gdzie po śmierci przebywają dusze sprawiedliwych ludzi. [przypis edytorski]
Pola Elizejskie, fr. Champs Élysées (pot.) — reprezentacyjna aleja Paryża, łącząca plac Zgody z placem Gwiazdy (od 1970: plac Charles'a de Gaulle'a), na którym znajduje się Łuk Triumfalny. [przypis edytorski]
Pola Elizejskie — fr. Champs Élysées, reprezentacyjna aleja w Paryżu. [przypis edytorski]
Pola Elizejskie (mit. gr.) — a. Elizjum miejsce wiecznego szczęścia i wiecznej wiosny, stanowiące część Hadesu; zmarli trafiali tam w nagrodę za dobre życie. [przypis edytorski]
