Przypisy

szczerze — tu: obficie, nie oszczędnie. [przypis edytorski]

szczerzec — pustkowie. [przypis edytorski]

szczesać — dziś popr.: sczesać; wyczesać, uczesać. [przypis edytorski]

szczescie (gw.) — szczęście. Zanik nosowości głoski ę. [przypis edytorski]

szczeznąć (daw.) — umrzeć. [przypis edytorski]

szczeznąć (daw.) — zginąć. [przypis edytorski]

szczeznąć właśc. sczeznąć — umrzeć, zniknąć. [przypis edytorski]

szczęcie (starop.) — szczęście; tu: los. [przypis edytorski]

szczędzić — oszczędzać. [przypis edytorski]

szczęki — dziś popr. forma N.lm: szczękami (szczękaniem, hałasami). [przypis edytorski]

szczękła — dziś popr.: szczęknęła. [przypis edytorski]

szczéra — daw. forma z é (tzw. e pochylonym), tu: wymawianym jak y. [przypis edytorski]

Szczęsne mi miejsce, w którym cię spotykam (fr. La place m’est heureuse à vous y rencontrer) — cytat ze Szkoły żon Molière'a (akt VI, scena VI). [przypis edytorski]

szczęsny (daw.) — szczęśliwy, obdarzony szczęściem. [przypis edytorski]

szczęsny (daw.) — szczęśliwy. [przypis edytorski]

Szczęsny, kto jak Ulisses piękną odbył podróż — pierwszy wers sonetu XXXI ze zbioru Żale (fr. Les Regrets; 1558) francuskiego poety Joachima du Bellay (1522–1560). [przypis edytorski]

szczęsny — szczęśliwy, obdarzony szczęściem. [przypis edytorski]

szczęścia doświadczyć żelazem — spróbować szczęścia w walce. [przypis edytorski]

szczęście (gw.) — przymiotno, roślina z rodziny astrowatych. [przypis edytorski]

Szczęście Luizy — mała kopalnia koło Katowic. W roku 1935 miał tu miejsce strajk z powodu zalegania z wypłatami dla górników. Ich żądania zostały spełnione. [przypis edytorski]

Szczęście mężczyzny brzmi: ja chcę; szczęście kobiety: on chce — F. Nietzsche, Tako rzecze Zaratustra, Mowy Zaratustry: O starej i młodej kobiecie, tłum. W. Berent. [przypis edytorski]

szczęście na ziemi nie jest snem — Byron, Wędrówki Childe Harolda, pieśń III, strofa CXIV: I do believe (…) That goodness is no name, and happiness no dream. [przypis edytorski]

szczęście ostateczne (starop.) — ostateczny los; tu: w ostatecznym razie, w najgorszym razie. [przypis edytorski]

Szczęście — tu: Fortuna. [przypis edytorski]

szczęście — tu: los, fatum. [przypis edytorski]

szczęściuli — „szczęściu” z partykułą -li. [przypis edytorski]

szczęśliw (daw.) — tu: forma krótsza przymiotnika r.m., z końcówką zerową, użyta w celu utrzymania rytmu jedenastozgłoskowca; forma podst.: szczęśliwy. [przypis edytorski]

Szczęśliw, kto znalazł przyjaciół i w domu, i za granicą… — dwuwiersz Solona (ok. 640–ok. 560 p.n.e.), ateńskiego mędrca, poety i męża stanu, którego reformy położyły fundamenty pod rozwój ustroju demokratycznego. [przypis edytorski]

szczęśliw — szczęśliwy (daw. krótka forma przym.). [przypis edytorski]

szczęśliwie — hebr. שָׁלֵם (szalem): ‘cały, nienaruszony, pełny’. «Nieuszkodzony na ciele, gdyż został uleczony ze swojego utykania. Z nienaruszonym majątkiem, jako że nic mu nie brakowało, mimo że [dał hojny] podarek [dla Esawa]. I kompletny w swojej znajomości Tory, gdyż w domu Labana nie zapomniał nauki Tory», zob. Raszi do 33:18. [przypis edytorski]

szczęśliwieśta dojechali? (gw.) — czy szczęśliwie dojechaliście? [przypis edytorski]

szczęśliwszy (starop. forma) — tu: szczęśliwsi (M.lm). [przypis edytorski]

Szczęśliwy, kogo w życiu klęski nie dosięgły (…) — trzecia pieśń chóru, obejmująca wersy 582–630 tekstu oryginalnego. [przypis edytorski]

szczęśnie (daw.) — szczęśliwie. [przypis edytorski]

szczęt — daw. pozostałość czegoś. [przypis edytorski]

szczęt (daw.) — pozostałość. [przypis edytorski]

szczęt — dziś: szczątek. [przypis edytorski]

szczęt (starop.) — szczątki, resztki; że ich szczętu w krótce nie zostanie: że wkrótce nie zostaną z nich (nawet) szczątki. [przypis edytorski]

szczęty (daw.) — szczątki, kawałki. [przypis edytorski]

szczęty — dziś popr. forma N. lm: szczętami. [przypis edytorski]

szczęty — szczątki. [przypis edytorski]

szczęty — szczątki. [przypis edytorski]

szczkawka (daw.) — czkawka. [przypis edytorski]

szczkawka (daw.) — dziś: czkawka. [przypis edytorski]

szczo bude (ukr.) — co będzie. [przypis edytorski]

Szczo ce? (ukr.) — Co to? [przypis edytorski]

Szczo heto za Anhełyca? (z ukr.) — co to za anielica. [przypis edytorski]

Szczo? Ja, bat'ku? (z ukr.) — Co? Ja, ojcze? [przypis edytorski]

szczo panna (z ukr.) — co, panienko; słucham panienko. [przypis edytorski]

Szczo ty za duch (z ukr.) — Co ty za duch. [przypis edytorski]

Szczo ty, zduriw? (z ukr.) — Co ty, zgłupiałeś? [przypis edytorski]

szczo (ukr. що) — co. [przypis edytorski]

Szczo z toboju? (ukr.) — Co z tobą? [przypis edytorski]

szczo (z ukr.) — co. [przypis edytorski]

szczob ich (z ros.) — żeby ich (niedokończone przekleństwo). [przypis edytorski]

szczob tebe o brata Semenku prosyły (z ukr.) — żeby poprosić cię o brata Semenkę. [przypis edytorski]

szczob tyje huzary (z ukr.) — żeby ci husarze. [przypis edytorski]

szczob (ukr.) — żeby. [przypis edytorski]

szczob (ukr.) — żeby, żebyś. [przypis edytorski]

Szczob wam światyj Mikołaj daw zdorowla i szczastje (z ukr.) — Oby wam święty Mikołaj dał zdrowie i szczęście. [przypis edytorski]

szczob z nym poihraty (ukr.) — żeby się z nim zabawić. [przypis edytorski]

szczoby wy jej nie rozbudyły. Misiac jej prosto w łyczko zahladaje, serdeńku mojemu (z ukr.) — żebyście jej nie obudzili. Księżyc jej prosto w twarzyczkę zagląda, kochanej mojej. [przypis edytorski]

szczodrota (daw.) — hojność. [przypis edytorski]

szczodrota (daw.) — szczodrość. [przypis edytorski]

szczodrota — dziś: szczodrość. [przypis edytorski]

szczodrzeniec —roślina z rodziny bobowatych. [przypis edytorski]

szczoki (gw.) — policzki. [przypis edytorski]

szczokur (ros. щокур), łac. Coregonus nasus — sieja ostronosa, gatunek ryby z rodziny łososiowatych, występujący m.in. w w rzekach i jeziorach na północy Rosji. [przypis edytorski]

szczotka do glansu — szczotka do polerowania butów po zapastowaniu. [przypis edytorski]

szczotkarz — rzemieślnik wyrabiający szczotki (częsty zawód w getcie warszawskim). [przypis edytorski]

szczotkarze — wyrób szczotek był popularnym zatrudnieniem mieszkańców getta. Zakład szczotkarzy znajdował się przy ulicy Świętojerskiej 34, bloki szczotkarzy również tam, a także przy Świętojerskiej, Wałowej i Franciszkańskiej. [przypis edytorski]

szczotki — w getcie warszawskim funkcjonowała fabryka Heeres-Unterkunftsverwaltung, potocznie zwana „szopem szczotkarzy”, sprzedająca swoje produkty na stronę aryjską i współpracująca z ok. 150 chałupnikami. [przypis edytorski]

szczoty (ros.) — rodzaj liczydła używanego w Rosji od XIV w. [przypis edytorski]

Szczoż was szcze w szkoli uczyły? (ukr.) — Czegóż was jeszcze w szkole uczyli? [przypis edytorski]

szczubeł (reg.) — szczupak. [przypis edytorski]

szczudeł mi (…) oszczędzisz — tzn. sztucznego wsparcia (sprawiającego, że nie kroczy się samodzielnie po realnym gruncie. [przypis edytorski]

szczudłowate (daw. biol.) — wyróżniany dawniej rząd ptaków o długich, szczudłowatych nogach, zwykle brodzących na płytkich wodach lub na mokradłach. [przypis edytorski]

szczuka (daw.) — szczupak. [przypis edytorski]

Szczuka, Mieczysław (1898–1927) — awangardowy grafik, taternik, zginął w wypadku podczas wspinaczki. [przypis edytorski]

Szczuka, Mieczysław (1898 –1927) — awangardowy grafik, taternik, zginął w wypadku podczas wspinaczki. [przypis edytorski]

szczuka — szczupak. [przypis edytorski]

szczupać (gw.) — o kurach: macać, tj. sprawdzać, czy kura niedługo złoży jajko. [przypis edytorski]

szczupak — tu: skok. [przypis edytorski]

szczuplić — uszczuplać. [przypis edytorski]

szczupły (daw.) — nieliczny. [przypis edytorski]

szczupły — tu: ciasny, o niewielkiej przestrzeni. [przypis edytorski]

szczupły — tu: ciasny, o niewielkiej przestrzeni. [przypis edytorski]

szczur jaskiniowy (Neotoma), którego dwa okazy profesor Silliman schwytał… — obecnie nazwę Neotoma noszą nowiki, ssaki z rodziny chomikowatych z Ameryki Płn.; niezidentyfikowane stworzenie opisane przez Sillimana prawdopodobnie prowadziło nocny tryb życia, zarówno w jaskiniach, jak i poza nimi. Mimo próśb Darwin nigdy nie otrzymał jego egzemplarza. [przypis edytorski]

szczur księżycowy — gołyszek; gatunek owadożernego ssaka z rodziny jeżowatych, nie ma kolców, lecz futro, występuje na Półwyspie Malajskim, Sumatrze, Borneo i Labuan. [przypis edytorski]

Szczurołap z Hameln — tytułowa postać z ludowej legendy: kiedy w średniowieczu niemieckie miasto Hameln nawiedziła plaga szczurów, mieszkańcy wynajęli szczurołapa, który za pomocą muzyki płynącej z cudownego fletu wyprowadził idące za nim szczury do pobliskiej rzeki, gdzie się potopiły; kiedy mieszkańcy odmówili mu obiecanego wynagrodzenie, szczurołap, grając na flecie, wyprowadził w nieznane wszystkie dzieci z Hameln. [przypis edytorski]

szczutek (daw.) — prztyczek. [przypis edytorski]

szczutek (daw.) — prztyczek, pstryknięcie palcami w nos. [przypis edytorski]

szczutek (daw.) — pstryczek. [przypis edytorski]

szczutek — prztyczek. [przypis edytorski]

szczutka — prztyczek; lekkie uderzenie przez pstryknięcie z dwóch palców. [przypis edytorski]

szczwacz — osoba zajmująca się psami służącymi do polowań; tresuje je, a podczas polowania szczuje je na zwierzynę. [przypis edytorski]

szczwać (przestarz.) — szczuć. [przypis edytorski]

szczwać — szczuć; podżegać do napaści na kogoś. [przypis edytorski]

szczwanie — od: szczwać: polować z hartami. [przypis edytorski]

szczwany — chytry. [przypis edytorski]