Przypisy

Rada Jedenastu — jedenastka urzędników ateńskich zarządzających więzieniem i nadzorujących wykonanie wyroków śmierci. [przypis edytorski]

Rada Komisarzy Ludowych — nazwa rządu Rosyjskiej Republiki Radzieckiej, powstałego wskutek rewolucji październikowej, następnie rządu Rosyjskiej Federacyjnej Socjalistycznej Republiki Radzieckiej (Rada Komisarzy Ludowych RFSRR, do 1946) oraz rządu Związku Radzieckiego (Rada Komisarzy Ludowych ZSRR, do 1937). [przypis edytorski]

rada królewska — zbiór kolegialnych, zinstytucjonalizowanych i stałych organów, odpowiedzialnych za przygotowywanie decyzji króla Francji i udzielanie mu rad. [przypis edytorski]

Rada Narodowa — zapewne chodzi o Tymczasowy Rząd Narodowy (Komitet Centralny Narodowy), tajny organ władz powstania styczniowego, działający na ziemiach zaboru rosyjskiego [przypis edytorski]

Rada Państwa — tu: dwuizbowy parlament austriacki, złożony z Izby Panów oraz Izby Posłów, od 1867 obejmujący wyłącznie austriacką część monarchii austro-węgierskiej (m.in. Galicję); od 1873 członkowie Izby Poselskiej byli wybierani w wyborach bezpośrednich w systemie kurialnym na sześcioletnie kadencje. [przypis edytorski]

Rada — Rada Pięciuset (gr. bule), ustanowiona przez Klejstenesa w ramach reform ustrojowych w 508–507 p.n.e., opracowywała wnioski Zgromadzenia Ludowego; co 1/10 część roku państwem kierowała 1/10 część członków Rady, tj. zespół 50 urzędników, prytanów. [przypis edytorski]

Rada Regencyjna Królestwa Polskiego — organ władzy zwierzchniej Królestwa Polskiego aktu 5 listopada, zastępujący króla lub regenta. Rada Regencyjna została powołana reskryptami niemieckich i austro-węgierskich władz okupacyjnych. Objęła urząd 27 października 1917, zaś 14 listopada 1918 rozwiązała się, przekazując całość władzy zwierzchniej Naczelnemu Wodzowi Wojsk Polskich Józefowi Piłsudskiemu. [przypis edytorski]

Rada Stanu — jeden z organów ustanowionych przez konstytucję Bonapartego 13 grudnia 1799: przygotowywała projekty ustaw wniesione przez pierwszego konsula, projekty rozporządzeń administracyjnych oraz sprawowała funkcję najwyższego sądu administracyjnego. [przypis edytorski]

Rada Stanu — jeden z organów ustanowionych przez konstytucję Bonapartego: opiniuje projekty ustaw i rozporządzeń oraz sprawuje funkcję najwyższego sądu administracyjnego. [przypis edytorski]

Rada Szesnastu — rada, złożona z przedstawicieli paryskiej burżuazji, która kontrolowała stolicę i wywierała istotny wpływ do końca XVI w. [przypis edytorski]

Rada Szkolna Krajowa — instytucja, która zajmowała się szkolnictwem w latach 1867–1921 w Galicji. [przypis edytorski]

rada — tu: chętnie, z zadowoleniem. [przypis edytorski]

rada — tu daw.: chętna, przychylna. [przypis edytorski]

radaby (…) wzięła (starop. forma ort.) — dziś: rada by wzięła, rada wzięłaby; tj.: chętnie wzięłaby. [przypis edytorski]

radam — forma skrócona od: rada jestem. [przypis edytorski]

radam — forma skrócona od: rada jestem, tj. jestem zadowolona. [przypis edytorski]

radam — skrócenie od: rada jestem. [przypis edytorski]

radam — skrócone od: rada jestem. [przypis edytorski]

Radamant a. Radamantys (mit. gr.) — jeden z trzech sędziów w Hadesie, obok Minosa i Ajakosa; za życia był królem mniejszych wysp Archipelagu Egejskiego, bratem Minosa, który wygnał go z Krety. [przypis edytorski]

Radamant (mit. gr.) — Radamantys, jeden z trzech sędziów w Hadesie, obok Minosa i Ajakosa. [przypis edytorski]

Radamantes (mit. gr.) — brat Minosa, sędzia dusz. [przypis edytorski]

Radamantys (mit. gr.) — brat Minosa, wygnany przez niego z Krety, słynący z mądrości i sprawiedliwości; po śmierci jeden z sędziów zmarłych. [przypis edytorski]

Radamantys (mit. gr.) — brat Minosa, wypędzony przez niego z Krety, po śmierci wraz z nim sędzia umarłych. [przypis edytorski]

Radamantys (mit. gr.) — jeden z trzech sędziów dusz w Hadesie, obok Minosa i Ajakosa. [przypis edytorski]

Radamantys — w mitologii greckiej król mniejszych wysp Archipelagu Egejskiego, sędzia zmarłych w Hadesie, heros. [przypis edytorski]

radastėlė — džiaugsmas. [przypis edytorski]

radby (…) był (starop. forma ort.) — dziś popr.: rad by był, byłby rad; byłby zadowolony, byłby chętnie (coś zrobił). [przypis edytorski]

radby (…) dopadł (daw.) — dziś popr.: rad by dopadł. [przypis edytorski]

radby (…) powrócił (starop. konstrukcja) — chętnie by powrócił. [przypis edytorski]

radby równo chodził (starop.) — rad by chodził; chodziłby rad; tu: byłby rad uchodzić za równego. [przypis edytorski]

radby się (…) poprawił (starop.) — rad by się poprawić; chętnie poprawiłby się. [przypis edytorski]

radby (…) sprostał (daw.) — dziś: rad by sprostał; chętnie by sprostał. [przypis edytorski]

radby (starop. forma) — dziś: rad by; Radby się przespał, radby się położył: chętnie by się przespał, chętnie by się położył. [przypis edytorski]

radbyś (…) miał (daw.) — dziś popr.: rad być miał. [przypis edytorski]

Radcliffe, Ann (1764–1823) — angielska pisarka preromantyczna; zasłynęła jako autorka romansów sentymentalnych oraz powieści gotyckich, które wywarły znaczny wpływ na twórców romantycznych, wprowadzając do literatury estetykę horroru. [przypis edytorski]

radczanka — córka radcy, tj. samorządowca. [przypis edytorski]

rade — chętne; z ochotą. [przypis edytorski]

rade — z ochotą, chętnie. [przypis edytorski]

rade — zadowolone. [przypis edytorski]

Radegast (mit. słow.) — słowiański boga słońca, zwycięstwa i urodzaju; w Beskidzie Śląsko-Morawskim znajduje się góra jego imienia: Radegast (Radhošť), stanowiąca prawdopodobnie miejsce przedchrześcijańskiego kultu. [przypis edytorski]

Radegasta a. Radzigost — bóg ognia czczony w Radogoszczy; Swarożyc. [przypis edytorski]

Radek, Karol, pierwotnie Karol Sobelsohn (1885–1939) — działacz polskiego, niemieckiego i rosyjskiego ruchu socjaldemokratycznego i komunistycznego, polityk, publicysta. [przypis edytorski]

Radek, Karol, właśc. Sobelsohn (1885–1939) — działacz komunistyczny, polityk radziecki. W procesie w 1937 r. skazany na 10 lat więzienia; zabity w łagrze. [przypis edytorski]

radem (daw.) — cieszę się. [przypis edytorski]

radem (daw.) — jestem zadowolony, cieszę się. [przypis edytorski]

radem wam (daw.) — rad wam jestem, cieszę się z waszej wizyty. [przypis edytorski]

Radigast deus terre Obotritorum (łac.) — Radogost, bóg ziemi Obodrytów. [przypis edytorski]

radio (…) lampa i kryształek — w pierwszych radioodbiornikach, budowanych w latach 20. XX w., tzw. kryształek służył jako element detekcyjny, a lampa elektronowa stanowiła element wzmacniacza. [przypis edytorski]

radiolarie — promienice, gromada morskich pierwotniaków, mających wielkość ok. 0,2 mm i stanowiących składnik planktonu zwierzęcego; istnieją od ok. 540 milionów lat. [przypis edytorski]

Radion sam pierze — przedwojenny slogan reklamujący proszek do prania Radion. [przypis edytorski]

radium — dziś popr.: rad. [przypis edytorski]

radium (łac.) — rad, promieniotwórczy pierwiastek chemiczny, odkryty przez Marię Skłodowską-Curie i jej męża Pierre'a Curie w 1898. [przypis edytorski]

radix valerianae (łac.) — korzeń waleriany. [przypis edytorski]

radlenie — spulchnianie ziemi za pomocą radła, prymitywnego drewnianego narzędzia o pojedynczym rylcu. [przypis edytorski]

radlić — przeorywać ziemię radłem, prostym drewnianym narzędziem do spulchniania gleby. [przypis edytorski]

Radliński, Ignacy (1843–1920) — polski religioznawca, filolog klasyczny, historyk, krytyk biblijny i orientalista. [przypis edytorski]

radlować — tu: obracać (od radło: prymitywny pług). [przypis edytorski]

radło — narzędzie rolnicze służące do spulchniania gleby. [przypis edytorski]

radło — pierwotne narzędzie drewniane do spulchniania ziemi, o pojedynczym rylcu. [przypis edytorski]

radło — staroż. narzędzie rolnicze, służące do spulchniania ziemi. [przypis edytorski]

Radłów — miasto położone w województwie małopolskim, w powiecie tarnowskim. [przypis edytorski]

radniej (daw.) — chętniej; por. przymiotnik: rad. [przypis edytorski]

radniej (daw.) — chętniej; tu: raczej. [przypis edytorski]

radniej (daw.) — raczej. [przypis edytorski]

radniejszy (daw.) — chętniej. [przypis edytorski]

radno (daw., gw.) — grube, zgrzebne płótno. [przypis edytorski]

radny (daw.) — umiejący sobie radzić, zaradny. [przypis edytorski]

rado (daw.) — chętnie, z zadowoleniem, ochoczo. [przypis edytorski]

rado — rade; chętne, skore. [przypis edytorski]

rado (starop.) — forma r.n.; dziś: rade; rado służyło: służyło chętnie. [przypis edytorski]

Radom — miasto na prawach powiatu w centralno-wschodniej Polsce. [przypis edytorski]

Radom — miasto powiatowe, położone w centralno-wschodniej Polsce, w województwie mazowieckim. [przypis edytorski]

Radom — miasto powiatowe, położone w centralno-wschodniej Polsce, w województwie mazowieckim. [przypis edytorski]

Radom — miasto powiatowe w województwie mazowieckim. [przypis edytorski]

Radom — miasto w województwie mazowieckim. [przypis edytorski]

Radosny — fr. Joyeuse; imię miecza Karola Wielkiego. [przypis edytorski]

radosny (…) nam — dziś popr.: radosny dla nas. [przypis edytorski]

Radość, Miłośćbyło widzenie tworca (starop.) — było wieczne oglądanie Stwórcy. [przypis edytorski]

radość, … po której żal chodzi — po której następuje (nieuchronnie) żal. [przypis edytorski]

radośniem witał — przykład ruchomej końcówki fleksyjnej czasownika; inaczej: radośnie witałem. [przypis edytorski]

radośnik (daw.) — ktoś nad wyraz wesoły. [przypis edytorski]

radośny — dziś popr. forma: radosny. [przypis edytorski]

radośny — dziś popr. pisownia: radosny. [przypis edytorski]

radszej (daw.) — chętniej. [przypis edytorski]

radszej (daw.) — dziś: raczej. [przypis edytorski]