Aby móc stabilnie działać w 2026 roku, potrzebujemy Twojego wsparcia!
dowiedz się więcej
Przypisy
Pierwsza litera: wszystkie | 0-9 | A | B | C | D | E | F | G | H | I | J | K | L | M | N | O | P | Q | R | S | T | U | V | W | X | Y | Z
Według typu: wszystkie | przypisy autorskie | przypisy redaktorów Wolnych Lektur | przypisy źródła | przypisy tłumacza | przypisy tradycyjne
Według kwalifikatora: wszystkie | anatomiczne | angielski, angielskie | arabski | architektura | astronomia | austriacki | białoruski | biologia, biologiczny | bez liczby pojedynczej | botanika | celtycki | chemiczny | chiński | czasownik | czeski | dopełniacz | dawne | drukarstwo, drukowany | dziecięcy | ekonomiczny | filozoficzny | fizyka | francuski | frazeologia, frazeologiczny | geografia, geograficzny | geologia | grecki | gwara, gwarowe | handel, handlowy | hebrajski | hinduski | historia, historyczny | hiszpański | holenderski | ironicznie | islandzki | japoński | język, językowy, językoznawstwo | łacina, łacińskie | literacki, literatura | liczba mnoga | matematyka | medyczne | mineralogia | mitologia | mitologia germańska | mitologia grecka | mitologia rzymska | muzyczny | nieodmienny | niemiecki | norweski | obelżywie | poetyckie | pogardliwe | polski | polityczny | portugalski | pospolity | potocznie | prawo, prawnicze | przenośnie | przestarzałe | przymiotnik | przysłowiowy | przysłówek | psychologia, psychologiczny | regionalne | religijny, religioznawstwo | rodzaj męski | rodzaj nijaki | rosyjski | rodzaj żeński | rzadki | rzeczownik | rzymski | sportowy | środowiskowy | staropolskie | starożytny | szwedzki | teatralny | techniczny | turecki | ukraiński | węgierski | włoski | wojskowy | wschodni | wulgarne | żartobliwie | zdrobnienie | żeglarskie | zoologia
Według języka: wszystkie | English | français | Deutsch | lietuvių | polski
Znaleziono 175915 przypisów.
wychodztwo (daw.) — wychodźstwo. [przypis edytorski]
wychodźca — emigrant, wygnaniec. [przypis edytorski]
Wychodźcie z łodzi, oto wrota — Tu wchodzi poeta w krąg szósty, gdzie są karani pierwsi ustawodawcy rozmaitych odszczepieństw religijnych. Duchy zbuntowane przeciwko Bogu z wielkim gniewem bronią przystępu do bramy podróżnemu, którego tu rozum prowadzi. Chciałyby nawet sam rozum na swoją stronę przyciągnąć, zaiste na to, ażeby go uwięzić, a tym samym odjąć podróżnemu jedynego jego przewodnika. [przypis redakcyjny]
wychorzeć (daw.) — przestać być chorym, wyzdrowieć. [przypis edytorski]
wychować się (daw.) — [tu:] wybrać się, nabrać dobrego wyglądu. [przypis redakcyjny]
Wychował ci pewien człek lwie szczenię, z pustynnych zabrane leż — według przepowiedni Parys miał stać się przyczyną zagłady Troi, dlatego po narodzeniu nakazano porzucić go na śmierć na pustkowiu, w górach, skąd zabrał go i wychowywał ze swoimi dziećmi miejscowy pasterz. [przypis edytorski]
wychowanica — dziewczyna wzięta na wychowanie przez kogoś. [przypis edytorski]
wychowanie (daw.) — [tu:] wyżywienie, utrzymanie. [przypis redakcyjny]
wychowanie Ksawerego — Branickiego. [przypis redakcyjny]
wychowanie (starop.) — [tu:] opędzenie; [zaspokojenie]. [przypis redakcyjny]
wychowanie (starop.) — utrzymanie, wyżywienie. [przypis edytorski]
wychowaniem dzieci pana de Mably (…) Uczniów miałem dwóch (…) Jeden (…) nazwiskiem Sainte-Marie (…) Młodszy, Condillac — w czasach autora członkowie szlachty przybierali często nazwiska od posiadłości ziemskich, dlatego członkowie rodziny mają różne nazwiska. [przypis edytorski]
wychowańców — wychowanków. [przypis redakcyjny]
wychowawca — r.ż. [tj. ta wychowawca]. [przypis redakcyjny]
wychowując was sama z dzieciństwa oboje, wierzcie, najsłodsze były te nadzieje moje — konstrukcja dziś niepoprawna, bo imiesłowowy równoważnik zdania powinien mieć ten sam podmiot, co zdanie główne; dziś popr.: „gdy was wychowywałam (…)” a. „wychowując was (…) żywiłam nadzieje”. [przypis edytorski]
wychód (daw.) — wolne. [przypis edytorski]
wychówek (daw.) — wychów; wychowanie. [przypis edytorski]
wychudnięci — dziś raczej: wychudzeni. [przypis edytorski]
wychynąć (daw., gw.) — wydostać się. [przypis edytorski]
wychynąć — tu: ukazać się na powierzchni. [przypis edytorski]
wychynywa — por. wychynąć: wyłonić się, wynurzyć się. [przypis edytorski]
wyciąć kozła — wyrażenie myśliwskie: kozła wycina ptak trafiony w powietrzu. [przypis redakcyjny]
wyciąg w zad (gw.) — wyciągnij w tył. [przypis edytorski]
wyciągać się (daw.) — wysilać się na koszty. [przypis edytorski]
wyciągać — tu: śpiewać. [przypis edytorski]
wyciągać — tu: wymagać. [przypis edytorski]
wyciągać — tu: wymagać. [przypis redakcyjny]
wyciągać — tu: wyśpiewywać. [przypis edytorski]
wyciągli — dziś popr. forma: wyciągnęli. [przypis edytorski]
wyciągnął… rogi — naciągnął łuk. [przypis redakcyjny]
wyciągnęli — «Bracia wyciągnęli [Josefa] z dołu i sprzedali go Iszmaelitom, Iszmaelici Midjanitom, a Midjanici do Micraim [Egiptu]», zob. Raszi do 37:28. [przypis edytorski]
Wyciągnęliśmy (…) i złożyli (daw.) — konstrukcja, w której końcówka fleksyjna pierwszego czasownika ma zastosowanie również dla kolejnego (kolejnych); dziś: Wyciągnęliśmy i złożyliśmy. [przypis edytorski]
wyciągniętą — tu: wyliczoną. [przypis redakcyjny]
wyciągnięte na głazie leżały, jak stać niechcący przez lenistwo leży (…) — Poeta wstępuje w krąg leniwców duchowych. Pierwszy z nich, którego tu spotyka, jest Belakwa sławny mistrz instrumentów muzycznych, lutni i cytry, które lubił zdobić pięknymi rzeźbami: sam muzyk i Danta, jako lubiącego muzykę, przyjaciel. [przypis redakcyjny]
wyciągniętymi ramiony — daw. forma N.lm; dziś: wyciągniętymi ramionami. [przypis edytorski]
wyciągniona — dziś popr.: wyciągnięta. [przypis edytorski]
wyciągnione (starop.) — tu: wygładzone, wesołe (czoło). [przypis redakcyjny]
wyciągniony (daw. forma) — dziś: wyciągnięty. [przypis edytorski]
wyciągniony — dziś: wyciągnięty. [przypis edytorski]
wyciągniony — dziś: wyciągnięty; tj. oszacowany wysoko. [przypis redakcyjny]
wyciągniony (starop. forma) — dziś popr.: wyciągnięty. [przypis edytorski]
wycieczka (starop.) — tu: wyprawa wojenna, wypad. [przypis edytorski]
wycieczkę na Monte Testaccio — obecnie widok panoramiczny z tego wzgórza stracił wiele ze swej piękności z racji szczelnego zabudowania się całej okolicy. [przypis tłumacza]
wycieczki — midrasz uczy, że Icchak poszedł tam po śmierci Sary, by sprowadzić Hagarę do Abrahama, aby ten ją poślubił, zob. Raszi do 24:62. [przypis edytorski]
Wycieczki Wordswortha — chodzi o dziewięcioczęściowy poemat ang. poety romantycznego, Williama Wordswortha (1770–1850) The Excursion z 1814, wydany pośmiertnie. [przypis edytorski]
wycieńczon — dziś: wycieńczony. [przypis edytorski]
wyciepywać (gwar.) — wyrzucać. [przypis edytorski]
wycięcim drzewa niepożytecznego na trzeci rok, wedle Ewangeliej, groził — odniesienie do przypowieści z Łk 13, 6–9. [przypis edytorski]
Wycięli z niego całe zwały tłuszczu — Rabi Elazar był otyły. [przypis tłumacza]
wycięto jest (daw. forma) — dziś forma r.n.: jest wycięte, zostało wycięte. [przypis edytorski]
wycinek — tu: dwuletni lub trzyletni samiec dzika. [przypis edytorski]
wycior — szczotka do wycierania armaty po wystrzale. [przypis redakcyjny]
wyciruch (pogard.) — prostytutka, brudas. [przypis edytorski]
wycisk (daw.) — coś, co zostało wyciśnięte a. wyleciało, wyprysło na zewnątrz. [przypis edytorski]
wyciskać — tu: rzucać, ciskać czymś. [przypis edytorski]
Wyciskałeś talerze, wyciskasz (…) stołki — rzucałeś talerzami, rzucasz stołkami. [przypis redakcyjny]
wyciski — odciski, ślady. [przypis edytorski]
wyciśnienie — dziś: wyciśnięcie; wydobycie. [przypis edytorski]
wyciśniony (daw.) — wyciśnięty, odciśnięty. [przypis edytorski]
wyciśniony (starop.) — ciśnięty, rzucony. [przypis edytorski]
wyciśniony (starop. forma) — wyrzucony; ciśnięty. [przypis edytorski]
wyciśniony (starop.) — wyrzucony; por. cisnąć. [przypis edytorski]
Wycliffe, John (ok. 1329–1384) — angielski teolog, profesor teologii w Oksfordzie, głoszący poglądy, jakie później przejęła reformacja. [przypis edytorski]
wycniół sie (gw.) — przecknął, obudził się. [przypis edytorski]
wycofnie — tu w znaczeniu: wydostanie. [przypis edytorski]
wycug — dożywotnie utrzymanie, jakie należy się rodzicom od dzieci, na które przepisali majątek. [przypis edytorski]
wycug — dożywotnie utrzymanie, jakie powinny zapewnić dzieci rodzicom, po przepisaniu przez nich majątku na dzieci. [przypis edytorski]
wycug — wyżywienie i utrzymanie. [przypis edytorski]
wycyganiać — uzyskiwać za pomocą oszustwa; słowo wycyganić w sposób stereotypowy i krzywdzący łączy przynależność do grupy etnicznej (Cyganie, dziś raczej: Romowie) z zachowaniami przestępczymi (oszustwo, kradzież). [przypis edytorski]
wycyganić — uzyskać za pomocą oszustwa; słowo wycyganić w sposób stereotypowy i krzywdzący łączy przynależność do grupy etnicznej (Cyganie, dziś raczej: Romowie) z zachowaniami przestępczymi (oszustwo, kradzież). [przypis edytorski]
wycyganić — wyłudzić, uzyskać za pomocą oszustwa; słowo wycyganić w sposób stereotypowy i krzywdzący łączy przynależność do grupy etnicznej (Cyganie, dziś raczej: Romowie) z zachowaniami przestępczymi (oszustwo, kradzież). [przypis edytorski]
wyczekiwali gorączkowo zjawienia się księżyca. Jego ukazanie bowiem zwiastuje Rok Nowy, No-ruz — No-ruz, choć oznajmia Nowy Rok, nie jest przecie pierwszym miesiącem roku. Jest nim moharrem; ramadan jest dziesiątym miesiącem, z nowym rokiem zaczyna się więc jedenasty miesiąc. [przypis autorski]
wyczerniony na pruski — przemalowany na czarno, aby przypominał herb pruski. [przypis edytorski]
wyczerpanych bojowników — προμάχους (N), ἑαυτῶν (D). [przypis tłumacza]
wyczerpnąć (daw.) — dziś popr.: wyczerpać. [przypis edytorski]
wyczerpnąć — dziś popr.: wyczerpać. [przypis edytorski]
wyczerpnąć — dziś tylko jako czynność wielokrotna: wyczerpać. [przypis edytorski]
wyczerpnąłem — dziś tylko jako czynność wielokrotna: wyczerpałem. [przypis edytorski]
wyczerpnięty — dziś popr.: wyczerpany. [przypis edytorski]
wyczerpniony — dziś popr.: wyczerpany. [przypis edytorski]
Wyczha! — okrzyk łowiecki zachęcający psy do ataku; huzia! [przypis edytorski]
wyczha — w słownictwie łowieckim jest to okrzyk zachęcający psy do rzucenia się na zwierzynę. [przypis redakcyjny]
wyczmucić się — rozczmuchać się, otrząsnąć się. [przypis edytorski]
Wyczółkowski, Leon (1852–1936) — malarz, grafik, rysownik, jeden z najważniejszych przedstawicieli realizmu w Polsce. [przypis edytorski]
Wyczółkowski, Leon (1852–1936) — malarz młodopolski, przedstawiciel nurtu realistycznego. [przypis edytorski]
wyczynić (agere) — celowo użyte w przekładzie nieliterackie wyrażenie. O języku i stylu przekładu por. Wstęp. [przypis tłumacza]
wyczyścić je i wypłukać wodą — Raszi uczy, że naczynia metalowe szoruje się, aby wypuściły wchłonięte substancje, ale w przypadku glinianego naczynia nigdy nie da się usunąć tego, czym nasiąkły jego ścianki, zob. Raszi do 6:21 [3]. [przypis tradycyjny]
wyczytać (daw.) — wyliczać. [przypis edytorski]
wyczytając (daw.) — wyliczając. [przypis edytorski]
wyćwiczeńszy — dziś popr.: bardziej wyćwiczony. [przypis edytorski]
wyćwiczonych — hebr. חֲנִיכָיו (chanichaw): ‘wyszkoleni/wyćwiczeni, jego wychowankowie’, od rdzenia חָנַךְ (chanach): ‘szkolić, edukować, wychowywać’. Ludzie, których Abram ćwiczył wielokrotnie do walki, zob. Ibn Ezra do 14:14. Ale midrasz poucza, że słowo to odnosi się do Eliezera, sługi Abrama, którego Abram ćwiczył do spełniania Bożych przykazań, zob. Raszi do 14:14. [przypis edytorski]
wyćwiery — grymasy. [przypis autorski]
Wyd. Libery i Sawrymowicza sugeruje w przypisie, że zarzut hr. Henryka skierowany jest rzekomo do obozu rewolucyjnego, jako odpowiedzialnego za śmierć robotnika, który przecież jednak zginął jako ofiara wyzysku kapitalistycznego. Podobnie Kleiner uważa, że „Henryk niesłusznie wysnuwa ze śmierci robotnika zarzuty przeciw partii Pankracego”. Wydaje się jednak, że Henrykowi chodzi o to, iż cierpienia fizycznego i śmierci rewolucja nie jest w stanie odsunąć od ludzkości, że zatem obietnice „doskonałości i szczęścia rodu ludzkiego” są oszustwem. [przypis redakcyjny]
Wyd. Libery i Sawrymowicza wyjaśnia, że mowa tu o służbie magnackej, zwanej kozakami. Może to jednak być mowa o karze wymierzonej rekrutowi przez oddział wojskowy Kozaków za jakieś przestępstwo przeciw regulaminowi. Powyżej bowiem Głos Jeden jako jeden ze sposobów dręczenia Pana wymienia „pójście w rekruty”. Długa służba w wojsku carskim obowiązująca chłopów była jednym z jaskrawych przykładów krzywdy społecznej. [przypis redakcyjny]
wydać (daw.) — [tu:] opuścić, zdradzić. [przypis redakcyjny]
wydać (daw.) — tu: wykonać. [przypis edytorski]
wydać (daw.) — ukazać. [przypis edytorski]
wydać przeciwko mnie listy — Lettres sur le Christianisme de J. J. Rousseau (Listy o chrystianizmie J. J. Rousseau), opublikowane w lipcu 1763. [przypis edytorski]
wydać się (daw.) — wydarzyć się, ukazać się. [przypis edytorski]
wydać się — wyjść za mąż. [przypis edytorski]
